Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho rằng, đây là một dự án Luật liên quan đến sức khỏe của người dân, đến sự sống và cái chết, một phạm trù vô cùng nhạy cảm về mặt y học, pháp lý, đạo đức xã hội... nên được dư luận hết sức quan tâm.
Theo bà Đào Hồng Lan, sau khi tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội và những ý kiến từ thực tiễn, ban soạn thảo đã sửa đổi, bổ sung một số quy định tại dự thảo Luật. Trong đó, đối với người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành, như tế bào gốc tạo máu, tế bào lympho từ máu ngoại vi, và phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ.
- Người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống trong phạm vi quan hệ thân nhân được dự thảo Luật quy định.
- Cho phép hiến bộ phận cơ thể và mô không tái sinh sau khi người hiến được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn theo đúng trình tự, điều kiện và thẩm quyền luật định.
- Tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể từ người sống dưới 18 tuổi.
Dự thảo Luật bổ sung quy định không thực hiện lấy bộ phận cơ thể ở người hiến khi còn sống được quyền từ chối tại bất cứ thời điểm nào, và khi đó không thực hiện việc lấy.
Đồng thời đưa ra các điều kiện lấy bộ phận cơ thể ở người hiến sau khi chết não, chết tuần hoàn.
Theo đó, trường hợp người hiến không có đăng ký hiến, không có văn bản đồng ý hiến bộ phận cơ thể của mình thì sau khi chết não, chết tuần hoàn thì phải có văn bản đồng ý của người đại diện thuộc một trong các trường hợp sau:
Người đại diện quy định tại khoản 19 Điều 3 của Luật này đối với người hiến chết não, chết tuần hoàn từ đủ 18 tuổi trở lên.
Người đại diện quy định tại khoản 20 Điều 3 của Luật này đối với người hiến chết não, chết tuần hoàn dưới 18 tuổi.
Trong đó, khoản 20 Điều 3 của Dự thảo Luật nêu rõ: Người đại diện của người hiến đối với trường hợp người dưới 18 tuổi bao gồm một trong các trường hợp:
- Cha đẻ, mẹ đẻ của người đó;
- Anh ruột, chị ruột từ đủ 18 tuổi trở lên của người đó trong trường hợp không có người quy định tại điểm a khoản này;
- Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại của người đó trong trường hợp không có người quy định tại điểm a và điểm b khoản này.
Như vậy, so với dự thảo trước đây, không tiến hành đăng ký hiến tạng với người dưới 18 tuổi. Đồng thời, cha mẹ nuôi, người giám hộ không được đại diện để đăng ký hiến tạng của người dưới 18 tuổi sau khi chết não. Cùng với việc mở rộng nguồn hiến để tăng cơ hội cho người bệnh từ nguồn hiến từ người chết não như quy định hiện hành và từ người đã được xác định chết tuần hoàn. Dự thảo luật tăng cường kiểm soát, ngăn chặn hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người và bảo vệ người hiến, theo đó dự thảo Luật quy định người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải thành viên gia đình phải từ đủ 25 tuổi trở lên (luật hiện hành đang quy định là 18 tuổi).
- Bổ sung quy định xác minh nhân thân, mối quan hệ giữa người hiến và người được ghép;
- Bổ sung quy định để bảo đảm tính độc lập trong đánh giá điều kiện hiến và tư vấn lấy, ghép;
- Bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm nhằm ngăn chặn việc lợi dụng quan hệ giám hộ, nuôi con nuôi để lấy mô, bộ phận cơ thể của người chưa thành niên; tạo phôi để lấy tế bào; lấy mô, bộ phận cơ thể từ bào thai và đưa, tổ chức hoặc tạo điều kiện cho người Việt Nam ra nước ngoài và người nước ngoài vào Việt Nam để hiến, ghép bộ phận cơ thể người trái quy định pháp luật.
- Bổ sung quy định về Hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn, bảo đảm độc lập với hoạt động điều trị, vận động hiến và lấy, ghép. Một người chỉ được xác định chết não, chết tuần hoàn khi tất cả thành viên chuyên môn của Hội đồng cùng kết luận.
- Quy định bắt buộc phải thực hiện điều phối qua hệ thống điều phối quốc gia đối với bộ phận cơ thể người và mô không tái sinh để bảo đảm công bằng, minh bạch, khách quan và phòng, chống mua bán.
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, luật cũ chỉ có 10 nhóm hành vi nghiêm cấm, riêng dự án này tăng lên 21 nhóm hành vi nghiêm cấm để làm cơ sở cho các cơ quan pháp luật điều tra, xử lý các việc liên quan đến hành vi lạm dụng, lợi dụng việc lấy, ghép mô, tạng. Trong các hành vi nghiêm cấm này, các cơ quan y tế được điều chỉnh rất nhiều nội dung trong nội dung của các hành vi nghiêm cấm.
Cụ thể, bổ sung các quy định để cấm việc lấy mô, bộ phận cơ thể từ bào thai và việc, đưa tổ chức hoặc tạo điều kiện cho người Việt Nam ra nước ngoài hoặc người nước ngoài vào Việt Nam để hiến, ghép bộ phận cơ thể người trái quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, việc bổ sung Hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn và bảo đảm độc lập với việc điều trị, vận động hiến, lấy, ghép mô, tạng đã được quy định rất rõ trong dự thảo Luật.
“Từ năm 2007 để xác định chết não thì có những quy định pháp lý rất chặt chẽ, phải xác định 8 tiêu chuẩn lâm sàng. 5 tiêu chuẩn cận lâm sàng và các tiêu chuẩn này phải được thực hiện 3 lần trong khoảng thời gian tối thiểu là 12 giờ. Đây là những quy định mà về mặt y tế các đơn vị đã được triển khai rất nghiêm túc, Việt Nam được đánh giá là chặt chẽ thứ tư so với các nước trên thể giới”, Bộ trưởng Bộ Y tế cho hay.