27 loài động vật hoang dã tại khu vực rừng Mỹ Sơn

VHO - Kết quả điều tra động vật hoang dã thông gia giám sát bẫy ảnh trên lâm phận khu bảo vệ cảnh quan di tích lịch sử -văn hóa Mỹ Sơn (Đà Nẵng) đã ghi nhận sự hiện diện của 27 loài động vật hoang dã, thuộc nhiều nhóm phân loại khác nhau, tồn tại với mức độ đa dạng tương đối cao so với quy mô diện tích rừng.

Thực hiện Kế hoạch số 13/KH-KBVCQ về việc thiết lập hệ thống bẫy ảnh phục vụ công tác giám sát đa dạng sinh học, từ cuối tháng 11.2025, BQL Khu bảo vệ cảnh quan Mỹ Sơn đã phối hợp với BQL Rừng đặc dụng thành phố Đà Nẵng tổ chức đợt khảo sát và lắp đặt 30 thiết bị bẫy ảnh tại các tất cả các tiểu khu trong rừng gồm 1.160,05 ha.

Hoạt động giám sát được duy trì liên tục trong nhiều tháng, bảo đảm bao quát các giai đoạn hoạt động khác nhau của động vật theo mùa và theo thời gian trong ngày.

Ghi nhận sự hiện diện 27 loài động vật hoang dã tại khu vực rừng Mỹ Sơn - ảnh 1 — Danh sách các loài động vật ghi nhận được ở Khu bảo vệ cảnh quan di tích lịch sử văn hóa Mỹ Sơn. Ảnh: BQL

Trên cơ sở triển khai hệ thống bẫy ảnh tự động tại các sinh cảnh rừng điển hình trong lâm phận khu bảo vệ cảnh quan di tích Mỹ Sơn, kết quả giám sát đã ghi nhận sự hiện diện của 27 loài động vật hoang dã, thuộc nhiều nhóm phân loại khác nhau, bao gồm thú (8 loài), chim và các loài động vật hoạt động chủ yếu trên mặt đất (19 loài).

Kết quả điều tra, giám sát bằng phương pháp bẫy ảnh đã cung cấp hệ thống dữ liệu khoa học có giá trị, phản ánh tương đối đầy đủ hiện trạng hệ động vật hoang dã trong lâm phận Khu bảo vệ cảnh quan di tích Mỹ Sơn.

Việc ghi nhận 27 loài thuộc nhiều nhóm phân loại khác nhau, bao gồm các loài nguy cấp theo Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên Quốc tế (IUCN) và các loài thuộc Nhóm IIB theo quy định của pháp luật Việt Nam, cho thấy khu rừng Mỹ Sơn vẫn duy trì được nền tảng sinh thái quan trọng và mức độ đa dạng sinh học đáng kể so với quy mô diện tích.

Ghi nhận sự hiện diện 27 loài động vật hoang dã tại khu vực rừng Mỹ Sơn - ảnh 2 — Biểu đồ thể hiện loài ghi nhận tại các điểm bẫy ảnh. Ảnh: BQL

Tổng hợp các kết quả điều tra và phân tích cho thấy hệ động vật hoang dã tại Khu bảo vệ cảnh quan di tích lịch sử – văn hóa Mỹ Sơn hiện vẫn tồn tại với mức độ đa dạng tương đối cao so với quy mô diện tích rừng.

Việc ghi nhận sự hiện diện của các loài nguy cấp, quý, hiếm, cùng với các loài chỉ thị sinh thái phân bố ở nhiều bậc dinh dưỡng khác nhau, là minh chứng khoa học rõ ràng cho thấy các sinh cảnh rừng tại Mỹ Sơn vẫn đáp ứng được các yêu cầu sinh thái cơ bản, bảo đảm cho sự tồn tại, sinh sản và khả năng duy trì quần thể động vật hoang dã trong dài hạn.

Ghi nhận sự hiện diện 27 loài động vật hoang dã tại khu vực rừng Mỹ Sơn - ảnh 3 — Việc ghi nhận được số lượng loài tương đối đa dạng thông qua phương pháp giám sát không xâm lấn cho thấy khu vực nghiên cứu vẫn còn duy trì các điều kiện sinh thái phù hợp cho sự tồn tại của nhiều nhóm động vật rừng. Ảnh: BQL

Các kết quả này cung cấp bằng chứng khoa học trực tiếp và khách quan, phù hợp với các tiêu chí đánh giá của IUCN cũng như cách tiếp cận quản lý Di sản thế giới (DSTG) hiện nay của UNESCO. Qua đó, nghiên cứu khẳng định vai trò thiết yếu của Khu bảo vệ cảnh quan Mỹ Sơn trong việc duy trì tính toàn vẹn sinh thái, bảo vệ cảnh quan văn hóa – lịch sử và hỗ trợ bảo tồn lâu dài giá trị nổi bật toàn cầu của DSVHTG Mỹ Sơn.

Theo BQL DSVHTG Mỹ Sơn, trong bối cảnh quản lý DSTG, tính toàn vẹn không chỉ được xem xét trên phương diện bảo tồn yếu tố kiến trúc – khảo cổ, mà còn bao gồm việc bảo đảm duy trì các điều kiện cảnh quan và sinh thái hỗ trợ cho giá trị di sản.

Một hệ sinh thái rừng còn tương đối nguyên vẹn, với sự tồn tại của các loài động vật hoang dã nhạy cảm và có giá trị bảo tồn, góp phần duy trì bối cảnh tự nhiên – văn hóa vốn gắn liền với lịch sử hình thành và tồn tại của quần thể đền tháp Mỹ Sơn. Do đó, hệ động vật hoang dã có vai trò trực tiếp trong việc củng cố và bảo đảm tính toàn vẹn tổng thể của DSVHTG Mỹ Sơn.

Các kết quả nghiên cứu cũng bước đầu xác định được một số khu vực có vai trò sinh cảnh trọng yếu, tạo cơ sở cho việc định hướng phân khu ưu tiên bảo vệ và nâng cao hiệu quả quản lý rừng trong thời gian tới.

Nhìn chung, công tác giám sát đã góp phần quan trọng trong việc chuyển từ cách tiếp cận bảo tồn thuần túy di tích sang quản lý tổng thể di sản gắn với cảnh quan – sinh thái, phù hợp với xu thế quản lý Di sản thế giới hiện nay.

Ghi nhận sự hiện diện 27 loài động vật hoang dã tại khu vực rừng Mỹ Sơn - ảnh 4 — Các kết quả điều tra cho thấy khu vực rừng Mỹ Sơn hiện vẫn bảo tồn được cấu trúc quần xã động vật rừng tương đối đầy đủ, thể hiện qua sự hiện diện của các loài ở nhiều bậc dinh dưỡng khác nhau, từ các loài thú ăn cỏ và thú ăn tạp đến các loài thú ăn thịt cỡ trung và linh trưởng. Ảnh: BQL

Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu đã trình bày, có thể khẳng định rằng khu rừng Mỹ Sơn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong cấu trúc không gian và sinh thái của DSVHTG Mỹ Sơn.

Các bằng chứng thu thập được từ hoạt động giám sát cho thấy hệ sinh thái rừng tại khu vực này đang vận hành với mức độ ổn định nhất định, đóng vai trò nền tảng trong việc duy trì điều kiện cảnh quan – môi trường cần thiết cho công tác bảo tồn di sản trong dài hạn.

Ghi nhận sự hiện diện 27 loài động vật hoang dã tại khu vực rừng Mỹ Sơn - ảnh 5 — Sự hiện diện đồng thời của các loài ở nhiều bậc dinh dưỡng khác nhau là chỉ dấu khoa học về cấu trúc sinh thái tương đối ổn định. Điều này khẳng định vai trò của khu rừng Mỹ Sơn như một hợp phần sinh thái thiết yếu, góp phần duy trì tính toàn vẹn của cảnh quan và hỗ trợ bảo tồn lâu dài giá trị nổi bật toàn cầu của DSVHTG Mỹ Sơn. Ảnh: BQL

Xuất phát từ yêu cầu tăng cường quản lý bền vững và tiếp cận di sản theo hướng tổng thể, BQL DSVHTG Mỹ Sơn kiến nghị thời gian đến nên duy trì thường xuyên và từng bước nâng cao chất lượng hoạt động giám sát động vật hoang dã bằng bẫy ảnh, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu dài hạn và chuẩn hóa phương pháp theo các thông lệ nghiên cứu bảo tồn hiện hành, làm căn cứ phục vụ công tác quản lý và đánh giá hiệu quả bảo vệ rừng.

Tích hợp nội dung bảo tồn đa dạng sinh học vào các chương trình, kế hoạch quản lý Di sản, bảo đảm sự thống nhất giữa bảo tồn yếu tố văn hóa và bảo vệ môi trường sinh thái, phù hợp với định hướng quản lý DSVHTG dựa trên cảnh quan tổng thể.

Lập đề án khu bảo vệ cảnh quan tại Di sản văn hóa Mỹ Sơn

VHO- UBND tỉnh Quảng Nam vừa phê duyệt Đề cương kỹ thuật và dự toán Đề án xác lập khu bảo vệ cảnh quan tại di tích Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn. Đề án do Ban quản lý Di sản văn hóa Mỹ Sơn đầu tư nhằm mục tiêu xác lập khu bảo vệ cảnh quan làm cơ sở cho việc xây dựng các dự án quy hoạch nhằm gìn giữ, bảo vệ rừng, đất rừng, tạo cảnh quan môi trường, bảo tồn, phát huy giá trị tại khu di tích Mỹ Sơn.

Cùng với đó, đẩy mạnh hoạt động truyền thông và giáo dục nâng cao nhận thức trong cộng đồng dân cư địa phương và lực lượng tham gia quản lý nhằm tăng cường sự tham gia và trách nhiệm xã hội trong bảo vệ rừng và vùng đệm sinh thái.

Bẫy ảnh là phương pháp giám sát động vật hoang dã không xâm lấn, được áp dụng rộng rãi trong nghiên cứu khoa học và công tác bảo tồn đa dạng sinh học trên thế giới.

Phương pháp này cho phép ghi nhận một cách khách quan sự hiện diện của các loài, tần suất hoạt động và mô hình phân bố không gian của động vật hoang dã, đặc biệt hiệu quả đối với các loài thú nhút nhát, có tập tính hoạt động về đêm hoặc khó quan sát trực tiếp bằng các phương pháp điều tra truyền thống.

Việc áp dụng phương pháp bẫy ảnh tại Khu bảo vệ cảnh quan di tích Mỹ Sơn đã cung cấp chuỗi bằng chứng khoa học trực tiếp, phản ánh trung thực chất lượng sinh cảnh và mức độ nguyên vẹn của hệ sinh thái rừng.

Các dữ liệu thu thập được không chỉ có giá trị trong việc đánh giá hiện trạng đa dạng sinh học, mà còn là cơ sở quan trọng để xem xét vai trò của khu rừng Mỹ Sơn như một hợp phần sinh thái thiết yếu, góp phần duy trì tính toàn vẹn cảnh quan và hỗ trợ bảo tồn lâu dài các giá trị nổi bật toàn cầu của DSVHTG Mỹ Sơn theo các chuẩn mực và khuyến nghị của UNESCO và IUCN.