Ngày 6.11, tại Đắk Lắk, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các cơ quan quản lý tổ chức Diễn đàn “Phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững gắn với bảo vệ môi trường khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên”.
Diễn đàn được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, thu hút khoảng 250 đại biểu tham dự tại hội trường và hơn 300 khách mời tại các điểm cầu. Đây là dịp để các nhà quản lý, nhà khoa học, chính quyền địa phương, hợp tác xã, doanh nghiệp và chủ trang trại cùng trao đổi, tìm giải pháp phát triển ngành chăn nuôi theo hướng hiện đại, hiệu quả nhưng không gây tổn hại đến môi trường.
Chăn nuôi phát triển mạnh, áp lực môi trường gia tăng
Với lợi thế về quỹ đất, điều kiện sinh thái và nguồn phụ phẩm nông nghiệp phong phú, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên có nhiều tiềm năng phát triển chăn nuôi tập trung, quy mô lớn. Theo báo cáo của Cục Chăn nuôi và Thú y, toàn khu vực hiện có khoảng 468 trang trại chăn nuôi quy mô lớn.
Thống kê năm 2025 cho thấy, tổng đàn bò tại 6 tỉnh, thành phố trong vùng đạt khoảng 2,2 triệu con, chiếm 37% tổng đàn bò cả nước; đàn lợn khoảng 5 triệu con, chiếm 19%. Trong đó, Đắk Lắk, Gia Lai và Lâm Đồng là những địa phương có quy mô đàn lợn thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.
Riêng tại Đắk Lắk, địa phương đã thu hút 66 dự án chăn nuôi được cấp phép đầu tư, trong đó 30 dự án đã đi vào hoạt động ổn định, với tổng diện tích hơn 1.354ha và vốn đăng ký trên 4.034 tỉ đồng. Nhiều dự án ứng dụng công nghệ cao đã hình thành, góp phần thúc đẩy sản xuất hàng hóa, nâng cao năng suất và tạo động lực phát triển kinh tế địa phương.
Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng về quy mô đàn vật nuôi và số lượng trang trại, vấn đề môi trường cũng đặt ra ngày càng cấp bách. Lượng nước sử dụng lớn, chất thải rắn, nước thải và mùi hôi phát sinh từ hoạt động chăn nuôi nếu không được thu gom, xử lý đúng quy trình sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đất, nguồn nước ngầm và đời sống người dân khu vực lân cận.
Thực tế này cho thấy, phát triển chăn nuôi không thể chỉ tập trung vào mở rộng quy mô và tăng sản lượng mà cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa với khả năng tiếp nhận của môi trường. Đặc biệt, tại những vùng có mật độ trang trại lớn, yêu cầu đầu tư đồng bộ hệ thống xử lý chất thải, kiểm soát mùi và sử dụng hiệu quả nguồn nước cần được xem là điều kiện tiên quyết.
Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng
Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cho biết, giai đoạn 2026 - 2030 mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho địa phương. Sự liên kết giữa không gian sinh thái Tây Nguyên và khu vực duyên hải tạo điều kiện thuận lợi để quy hoạch các vùng chăn nuôi tập trung, gắn với công nghiệp chế biến, logistics và xuất khẩu.
Trước những lợi thế đó, lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh quan điểm phát triển xuyên suốt là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Hoạt động chăn nuôi phải gắn với bảo đảm an toàn sinh học, kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế bền vững cho người dân.
Tỉnh cũng cam kết tiếp thu các khuyến nghị tại Diễn đàn để cụ thể hóa trong Đề án phát triển chăn nuôi giai đoạn tới; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi, minh bạch để doanh nghiệp đầu tư, ứng dụng công nghệ và phát triển sản xuất theo hướng bền vững.
Tại phiên thảo luận, các đại biểu cho rằng, phát triển chăn nuôi cần được tính toán phù hợp với sức chịu tải môi trường của từng tiểu vùng, tránh tình trạng tập trung quá nhiều trang trại tại một khu vực nhưng hạ tầng xử lý chất thải không đáp ứng yêu cầu.
Đại diện Cục Môi trường cũng lưu ý, việc đánh giá hiệu quả xử lý chất thải phải căn cứ vào quá trình vận hành thực tế, không chỉ dừng lại ở hồ sơ, thiết kế hay công suất hệ thống. Đối với phương án tái sử dụng nước thải sau xử lý để tưới cây trồng, cần kiểm soát chặt chẽ các chỉ số an toàn, diện tích tiếp nhận và điều kiện thời tiết theo mùa. Nếu không được tính toán phù hợp, việc tái sử dụng có thể dẫn đến quá tải thổ nhưỡng, gây tác động ngược đến môi trường.
Bên cạnh những vấn đề về kỹ thuật, các hợp tác xã và doanh nghiệp cũng nêu nhiều khó khăn liên quan đến thủ tục pháp lý, chi phí đầu tư hạ tầng xử lý môi trường và khả năng tiếp cận nguồn tín dụng xanh. Đây là những yếu tố cần được tháo gỡ để khuyến khích các cơ sở chăn nuôi mạnh dạn đổi mới công nghệ, chuyển đổi phương thức sản xuất.
Từ những ý kiến tại Diễn đàn, yêu cầu đặt ra đối với ngành chăn nuôi Nam Trung Bộ và Tây Nguyên không chỉ là gia tăng quy mô, sản lượng mà còn phải chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và tận dụng hiệu quả phụ phẩm. Trong đó, kinh tế tuần hoàn được xác định là một trong những hướng đi quan trọng, góp phần biến chất thải thành nguồn tài nguyên, giảm áp lực môi trường và nâng cao giá trị chuỗi sản xuất.
Việc kết nối cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp trong chuyển giao công nghệ, hoàn thiện chính sách và tổ chức sản xuất sẽ là nền tảng để hình thành hệ sinh thái chăn nuôi xanh, an toàn và bền vững cho toàn vùng.
