Bảo đảm quy định đầy đủ, chặt chẽ, tránh khoảng trống pháp lý

Thay mặt Chính phủ, trình bày báo cáo tóm tắt các nội dung tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết trên cơ sở tiếp thu ý kiến, sau khi chỉnh lý dự thảo luật gồm 13 chương và 130 điều (giảm 68 điều so với Luật Nhà ở 2023).

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung thảo luận
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung thảo luận

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đã hoàn thiện việc thể chế hóa đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là các quan điểm tại Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương và Thông báo số 64/TB-VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Trong đó, chú trọng phát triển nhà ở hướng đến mục tiêu bảo đảm mọi người dân đều có chỗ ở gắn với an sinh xã hội; đồng thời luật hóa các chính sách thí điểm đã kiểm chứng tại Nghị quyết số 201/2025/QH15 và Nghị quyết số 66.15/2026/NQ-CP của Chính phủ Về việc ban hành một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật về phát triển nhà ở xã hội.

Làm rõ một số nội dung lớn của dự thảo luật, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết:

Về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài: dự thảo luật hoàn thiện quy định về sở hữu căn hộ chung cư tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh trình bày báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi)
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh trình bày báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi)

Về nghĩa vụ dành quỹ đất xây dựng nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội trong dự án nhà ở thương mại: dự thảo luật Chỉnh lý theo hướng giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định việc chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại phải dành một phần diện tích đất trong dự án để xây dựng nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội.

Chính phủ sẽ quy định chi tiết về quy mô dự án và tỉ lệ diện tích đất bắt buộc này. Đây là nội dung mới nhằm thể chế hóa chỉ đạo tại Thông báo số 64/TB-VPTW, xác định nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược từ nay đến năm 2030.

Về nhà ở cho thuê: dự thảo luật hoàn thiện quy định về nhà ở cho thuê do Nhà nước tạo lập từ quỹ nhà ở địa phương và nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ngoài nhà nước.

Tiếp tục kế thừa các chính sách nhà ở xã hội để cho thuê; chỉnh lý quy định về đối tượng cho thuê, quỹ nhà ở, ưu đãi của chủ đầu tư dự án, quản lý và sử dụng nhà ở cho thuê.

Về nhà ở xã hội: dự thảo luật chỉnh lý hoàn thiện quy định về nguyên tắc thực hiện hỗ trợ và hình thức phát triển nhà ở xã hội. Lược bỏ quy định về quyền chủ đầu tư dự án chuyển một phần diện tích đất đầu tư xây dựng nhà ở thương mại để bán.

Quy định về bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội sau 5 năm theo hướng: chỉ được bán lại cho đúng đối tượng, giá bán do các bên thỏa thuận và không phải nộp tiền sử dụng đất. Đồng thời, hoàn thiện các quy định về nhà ở phục vụ tái định cư bảo đảm thống nhất, đồng bộ với pháp luật đất đai.

Về quản lý, sử dụng nhà chung cư: dự thảo luật quy định rõ các vấn đề được Hội nghị nhà chung cư quyết định; bổ sung cơ chế giám sát Ban quản trị và cơ chế phối hợp với chính quyền địa phương. Quy định rõ quyền và nghĩa vụ của Ban quản trị chung cư. Giao Bộ Xây dựng quy định chi tiết hoạt động của đơn vị quản lý vận hành chung cư, quy định rõ trách nhiệm bàn giao và cưỡng chế bàn giao kinh phí bảo trì.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật Nhà ở (sửa đổi)
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật Nhà ở (sửa đổi)

Trình bày tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) nhận thấy Chính phủ đã rất cầu thị, nghiêm túc trong nghiên cứu, tiếp thu nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật. Thường trực UBPLTP tán thành với các nội dung đã được tiếp thu, chỉnh lý.

Thường trực UBPLTP đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng tiếp tục rà soát kỹ lưỡng điều khoản chuyển tiếp để bảo đảm quy định đầy đủ, chặt chẽ, tránh khoảng trống pháp lý có thể phát sinh, đặc biệt là các nội dung được luật hóa từ Nghị quyết số 201/2025/QH15 ngày 29.5.2025 của Quốc hội; tiếp tục rà soát các nội dung được luật hóa từ Nghị quyết số 201/2025/QH15 để sửa đổi, bổ sung đồng bộ, thống nhất tại các luật có liên quan; nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật.

Hoàn thiện hồ sơ dự án luật Nhà ở (sửa đổi) với chất lượng cao nhất

Sau khi nghe các báo cáo, tại phiên họp, các đại biểu tập trung cho ý kiến một số vấn đề trọng tâm về: tỉ lệ nhà ở xã hội dành để cho thuê; quy định công chứng giao dịch nhà ở, bất động sản; sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài; điều khoản chuyển tiếp và tính đồng bộ hệ thống pháp luật.

Quan tâm về tiêu chuẩn kỹ thuật khu vực sạc xe điện tại chung cư, các đại biểu đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ ban hành tiêu chí, tiêu chuẩn kỹ thuật chi tiết đối với khu vực sạc xe điện tại các chung cư để chủ đầu tư và đơn vị quản lý vận hành có căn cứ thực hiện.

Về Quỹ nhà ở địa phương, các ý kiến cho rằng việc tạo nguồn vốn ổn định, dài hạn cho Quỹ nhà ở là rất cần thiết; đề nghị hướng dẫn của Chính phủ cần quy định rõ cơ chế tài chính, trích nộp, hạch toán, dự toán bù đắp chi phí vận hành, chế độ báo cáo, kiểm toán và giám sát theo đúng Luật Ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, đề nghị nghiên cứu lộ trình chuyển dần từ công chứng bắt buộc sang công chứng tự nguyện; làm rõ khái niệm "thuê mua" để quy định chính xác quyền, nghĩa vụ các bên.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu

Phát biểu tại phiên họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết sau khi Quốc hội thảo luận tại tổ và hội trường, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp và các bộ, ngành liên quan tiếp thu nghiêm túc ý kiến đại biểu Quốc hội và cơ quan thẩm tra.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nêu rõ, trên cơ sở kết luận phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sẽ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo, các bộ ngành, cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện dự thảo luật, tập trung 4 nhóm trọng tâm: Rà soát mối quan hệ dự thảo luật Nhà ở (sửa đổi) bảo đảm đồng bộ với dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), quan điểm lấy Luật Đất đai là luật gốc; Rà soát kỹ nội dung chính sách sở hữu nhà ở của người nước ngoài, nhà ở cho thuê, bán nhà ở xã hội sau 5 năm, công chứng giao dịch và vận hành Quỹ nhà ở; Rà soát kỹ quy định chuyển tiếp chặt chẽ, tránh khoảng trống pháp lý trên thực tiễn; Chuẩn bị song song, đồng bộ các dự thảo Nghị định hướng dẫn chi tiết thi hành luật.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cũng nhấn mạnh, Chính phủ cam kết hoàn thiện hồ sơ dự án luật Nhà ở (sửa đổi) với chất lượng cao nhất trình Quốc hội thông qua.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận nội dung thảo luận
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận nội dung thảo luận

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Nguyễn Khắc Định nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự phối hợp chặt chẽ, nghiêm túc, cầu thị giữa Chính phủ, Bộ Xây dựng và Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp trong việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).

Đồng thời đề nghị khẩn trương hoàn thiện dự thảo luật, gửi tài liệu đến UBTVQH và các đại biểu Quốc hội bảo đảm đúng quy định trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua tại cuối kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.