Đề cao yếu tố bản sắc văn hóa trong phát triển kiến trúc và không gian sống

VHO - Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh cho rằng, cần đặc biệt quan tâm đến việc gìn giữ bản sắc văn hóa và bản sắc riêng của nông thôn Việt Nam ở từng vùng miền trong quá trình phát triển.

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, chiều 6.8, Quốc hội thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng; Dự án Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.

Góp ý vào Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, liên quan đến văn hóa và các luật có liên quan, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Luật Kiến trúc năm 2019 có 7 điều quy định liên quan đến văn hóa.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị cũng xác định kiến trúc không chỉ là hoạt động kỹ thuật mà còn là biểu hiện quan trọng của văn hóa trong không gian sống.

Theo Bộ trưởng, trong quá trình xây dựng luật, Bộ VHTTDL đã nghiên cứu, tham gia ý kiến với cơ quan chủ trì đối với một số nội dung nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, đặc biệt là các quy định liên quan đến Luật Di sản văn hóa.

Qua ý kiến thảo luận của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng cho rằng có nhiều góp ý xác đáng và cần tiếp tục rà soát để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất giữa các luật có liên quan.

Đối với góp ý về Điều 5 liên quan đến bản sắc văn hóa dân tộc, Bộ trưởng bày tỏ sự đồng tình với ý kiến của các đại biểu.

Theo đó, quy định không chỉ nên đề cập đến bản sắc văn hóa dân tộc mà cần thể hiện đầy đủ hai nội dung, gồm gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và bổ sung các phương thức, kết hợp phong cách hiện đại, tiếp thu tinh hoa văn hóa, kiến trúc, mỹ thuật của thế giới. Theo Bộ trưởng, cách tiếp cận này sẽ giúp quy định tại Điều 5 đầy đủ và bao quát hơn.

Về quy chế quản lý kiến trúc và thi tuyển phương án kiến trúc, Bộ trưởng đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về việc xem xét tác động đối với cảnh quan văn hóa, không gian lịch sử, cũng như tính toàn vẹn, tính xác thực của di sản trong trường hợp điều chỉnh không gian kiến trúc, cảnh quan hoặc triển khai các dự án có khả năng ảnh hưởng đến khu vực di sản văn hóa.

Theo Bộ trưởng, trên thực tế, những vấn đề này diễn ra khá phổ biến, do đó cần được quan tâm, đặc biệt là các yếu tố liên quan đến tính toàn vẹn của di sản như chiều cao công trình, mật độ xây dựng, tổ chức không gian cảnh quan nơi công trình hiện diện, cả ở khu vực đô thị và nông thôn.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, kiến trúc có mối liên hệ mật thiết với phát triển đô thị và nông thôn. Dẫn thực tiễn xây dựng nông thôn mới thời gian qua, Bộ trưởng cho rằng mặc dù chương trình đã đạt nhiều kết quả tích cực, song cũng xuất hiện ý kiến cho rằng quá trình xây dựng có biểu hiện "bê tông hóa" quá mức.

Nhiều giá trị nguyên gốc, nguyên trạng và những nét đặc sắc của nông thôn Việt Nam ở các vùng miền có dấu hiệu mai một do xu hướng xây dựng đại trà, rập khuôn theo hướng công nghiệp hóa.

Theo Bộ trưởng, việc kiên cố hóa hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới là cần thiết, song cần đặc biệt quan tâm đến việc gìn giữ bản sắc văn hóa và bản sắc riêng của nông thôn Việt Nam ở từng vùng miền trong quá trình phát triển.

Đối với quy định về các công trình phải thi tuyển phương án kiến trúc tại khoản 2 Điều 17, Bộ trưởng cho biết dự thảo hiện quy định 3 nhóm công trình gồm: nhà ga hàng không quy mô đặc biệt, cấp I; công trình biểu tượng truyền thống văn hóa, lịch sử địa phương; và các công trình quan trọng, tạo điểm nhấn.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, quy định này vẫn chưa thực sự bao quát đầy đủ bởi một số công trình không thuộc 3 nhóm này nhưng là các công trình có tính biểu tượng như các khu du lịch quốc gia.

Bộ trưởng cho biết, hiện cả nước có 9 khu du lịch quốc gia và theo quy hoạch đến năm 2030 sẽ có khoảng 61 khu.

Mỗi khu du lịch quốc gia đều có những công trình mang tính biểu tượng như trung tâm văn hóa gắn với đặc trưng vùng miền. Đây đều là những công trình có giá trị biểu tượng lớn, không chỉ đối với địa phương mà còn ở tầm quốc gia, góp phần thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế.

Từ thực tiễn đó, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề nghị nghiên cứu bổ sung nhóm công trình có giá trị biểu tượng quốc gia trong các khu du lịch quốc gia vào danh mục đối tượng bắt buộc phải tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc.

Theo Bộ trưởng, quy định này sẽ góp phần nâng cao chất lượng kiến trúc, tăng tính sáng tạo và bảo đảm lựa chọn được những phương án có giá trị thẩm mỹ, văn hóa đối với các công trình mang tính biểu tượng quốc gia.