Phát biểu khai mạc, Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh cho biết, theo Chương trình lập pháp năm 2026, dự án Nghị quyết sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Đây là dự án Nghị quyết mới được bổ sung vào chương trình Kỳ họp, được Chính phủ và Bộ VHTTDL khẩn trương xây dựng nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22.8.2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Trình bày dự án Nghị quyết, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng cho biết, ngày 30.10, Chính phủ đã có Tờ trình số 974 gửi Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự án Nghị quyết.
Theo Thứ trưởng, Nghị quyết số 26-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình phát triển du lịch, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh, phát huy giá trị văn hóa, huy động nguồn lực, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng. Đồng thời, Nghị quyết xác định các mục tiêu cụ thể đến năm 2030, năm 2045 cùng những cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá cần nghiên cứu, thể chế hóa và triển khai thực hiện.
Trên cơ sở đó, việc thể chế hóa phải lựa chọn đúng các chính sách thuộc thẩm quyền Quốc hội, đồng thời triển khai đầy đủ những giải pháp thuộc thẩm quyền của Chính phủ và địa phương.
Qua rà soát, trong số 22 cơ chế, chính sách tại Nghị quyết số 26 cần được thể chế hóa, triển khai thực hiện, cơ quan soạn thảo phân thành hai nhóm chính.
Nhóm thứ nhất gồm 10 cơ chế, chính sách chưa được pháp luật quy định hoặc đã có quy định nhưng chưa đủ mạnh, chưa mang tính vượt trội, cần sớm thể chế hóa để tạo chuyển biến rõ rệt trong phát triển du lịch.
Các chính sách tập trung vào phát triển mô hình du lịch mới, dự án du lịch chất lượng cao; cơ chế tài chính đối với đất cảnh quan, cây xanh, không gian công cộng không khai thác kinh doanh trực tiếp; bổ sung du lịch vào ngành, nghề ưu đãi đầu tư đối với dự án động lực; tăng nguồn lực ngân sách nhà nước cho du lịch; thu hút chuyên gia, nhân lực chất lượng cao; phát triển hạ tầng kết nối; thử nghiệm có kiểm soát hoạt động du lịch; hỗ trợ du lịch cộng đồng, mở đường bay mới và tạo thuận lợi về xuất nhập cảnh, cư trú cho khách du lịch quốc tế.
Nhóm thứ hai gồm những cơ chế, chính sách đã được pháp luật quy định nhưng còn vướng mắc trong quá trình thực hiện, hoặc cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động để sửa đổi, bổ sung tại các văn bản thuộc thẩm quyền Chính phủ và hệ thống pháp luật chuyên ngành, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.
Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, các mục tiêu Nghị quyết số 26 đặt ra rất cao, trong khi thực tiễn phát triển du lịch vẫn còn nhiều hạn chế. Số lượng tập đoàn có thương hiệu du lịch mạnh còn ít; doanh nghiệp thiếu vốn đầu tư, nguồn nhân lực chất lượng cao và các đường bay trực tiếp đến thị trường nguồn. Bên cạnh đó, nhiều chính sách ưu đãi hiện hành chưa thực sự phát huy hiệu quả đối với doanh nghiệp du lịch.
Vì vậy, việc ban hành Nghị quyết được xác định là cần thiết nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo động lực thực hiện mục tiêu đến năm 2030, trong đó hình thành 3 cực tăng trưởng Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng; 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia, 15 tập đoàn có thương hiệu mạnh; bảo đảm khoảng 1,5 triệu buồng lưu trú, 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp.
Dự thảo Nghị quyết được xây dựng trên 4 quan điểm xuyên suốt. Trước hết, bám sát Nghị quyết số 26-NQ/TW, lựa chọn những chính sách then chốt để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá về nguồn lực.
Đồng thời, gắn chính sách ưu đãi với yêu cầu nâng cao chất lượng, tiến độ, hiệu quả và tác động lan tỏa; tăng cường kiểm soát rủi ro, phòng ngừa trục lợi chính sách; phát huy vai trò dẫn dắt của Nhà nước, huy động nguồn lực xã hội cho phát triển du lịch.
Cùng với đó, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tính đặc thù của ngành Du lịch; chỉ đưa vào Nghị quyết những nội dung cấp bách, còn các vấn đề cần nghiên cứu toàn diện sẽ tiếp tục được xem xét trong quá trình xây dựng Luật Du lịch (sửa đổi).
Về quá trình hoàn thiện dự thảo, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, tại Tờ trình số 974, Chính phủ trình dự thảo Nghị quyết gồm 12 điều.
Tiếp thu ý kiến thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội và ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Phiên họp thứ 8 ngày 2.11, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý, bố cục lại dự thảo thành 13 điều, trong đó tách nội dung thử nghiệm có kiểm soát từ Điều 7 thành Điều 8.
Theo Báo cáo số 281, việc tiếp thu, chỉnh lý tập trung vào 4 nhóm vấn đề trọng tâm. Cụ thể, làm rõ đối tượng, địa bàn ưu tiên và điều kiện phân loại dự án trên cơ sở các quy định pháp luật chuyên ngành; rà soát việc áp dụng chính sách hỗ trợ, ưu đãi phù hợp với Luật Đô thị, Luật Thủ đô và các quy định liên quan, trong đó nhiều chính sách được thiết kế theo hướng thí điểm, quy định khung và giao Chính phủ quyết định mức cụ thể.
Đồng thời, tăng cường cơ chế kiểm soát, hậu kiểm, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và quy định chặt chẽ về chuyển tiếp; phân định rõ thẩm quyền của Chính phủ, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, đồng thời rút gọn những nội dung quá cụ thể liên quan đến nhân lực, thị thực và ngân sách.
Sau khi tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo Nghị quyết gồm 13 điều, áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia phát triển du lịch Việt Nam. Trong đó, Điều 1 đến Điều 3 quy định những nội dung chung; Điều 4 đến Điều 11 quy định 7 nhóm chính sách; Điều 12 và Điều 13 quy định về tổ chức thực hiện và điều khoản thi hành.
Việc tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết nhằm bảo đảm các cơ chế, chính sách đặc thù được thiết kế đồng bộ, khả thi, tập trung giải quyết những vấn đề cấp bách của ngành Du lịch. Qua đó, tạo cơ sở pháp lý để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy du lịch Việt Nam phát triển bền vững, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.
