Ba anh em một nhà, hơn nửa thế kỷ bám biển bằng bè mảng

Khi trời còn chưa sáng rõ, ở vùng biển Quảng Bình, những chiếc bè mảng đã bắt đầu rời bãi cát. Tiếng máy nổ hòa cùng tiếng sóng, tiếng người gọi nhau chuẩn bị ngư cụ tạo nên nhịp lao động quen thuộc của một làng biển.

Không có những con tàu lớn, phương tiện mưu sinh của nhiều ngư dân nơi đây vẫn là những chiếc bè mảng đánh bắt gần bờ.

Sau mỗi chuyến biển, cá tôm được đưa lên bãi, người gỡ lưới, người phân loại hải sản, người tranh thủ sửa lại ngư cụ để chuẩn bị cho chuyến tiếp theo.

Giữa nhịp lao động ấy, gia đình ông Nguyễn Trọng Ba là một trường hợp đặc biệt. Nghề biển đã được gia đình duy trì qua nhiều thế hệ.

Ông Ba là người con thứ hai trong gia đình, có anh cả năm nay đã 70 tuổi và một người em trai 60 tuổi. Cả ba anh em vẫn tiếp tục gắn bó với nghề đánh cá bằng bè mảng.

Ba anh em, ba cuộc đời gắn với biển. Dù tuổi tác đã cao, họ vẫn duy trì công việc quen thuộc, tiếp tục những chuyến ra khơi như một phần không thể thiếu trong cuộc sống.

Hơn 50 năm theo nghề, ba anh em vẫn chưa rời bè mảng 

Hơn 50 năm gắn bó với vùng biển Quảng Thái (nay là xã Quảng Bình), ông Nguyễn Trọng Ba đã trải qua nhiều mùa đánh bắt, chứng kiến những đổi thay của vùng biển và cuộc sống ngư dân.

Với ông, nghề biển không phải công việc nhất thời mà là nghề gia đình đã theo đuổi qua nhiều thế hệ.

Từ những người đi trước, kinh nghiệm đánh bắt được truyền lại cho con cháu qua từng chuyến biển.

Cách xem con nước, nhận biết thời tiết, lựa chọn ngư trường, thả lưới và thu lưới đều được tích lũy từ thực tế lao động.

Ông Ba là người con thứ hai trong gia đình. Người anh cả năm nay 70 tuổi, còn người em trai đã bước sang tuổi 60.

Dù mỗi người có những trải nghiệm và chặng đường riêng, cả ba vẫn cùng duy trì công việc đánh bắt bằng bè mảng.

Những chuyến ra khơi đã trở thành nếp sinh hoạt quen thuộc, gắn với cuộc sống và thu nhập của gia đình.

Nhắc đến những năm tháng đi biển, ông Ba có nhiều chuyện để kể. Hơn nửa thế kỷ theo nghề, ông đã trải qua không ít chuyến biển thuận lợi, nhưng cũng có những lần đối mặt với sóng to, gió lớn, phải tìm cách đưa bè vào bờ an toàn.

Theo kinh nghiệm của ông Ba, đi biển bằng bè mảng nhìn vậy nhưng không hề đơn giản. Người làm nghề phải biết xem trời, xem gió, nhìn con nước và tính toán thời điểm ra khơi.

Có hôm biển êm, cá vào nhiều, ngư dân tranh thủ đánh bắt để có thêm thu nhập. Nhưng cũng có hôm ra đến nơi, thả lưới cả buổi mà chẳng được bao nhiêu. Tiền dầu, công sức bỏ ra đôi khi không đủ bù lại.

Có những chuyến đang đánh bắt, thời tiết bất ngờ thay đổi, sóng nổi lên, gió thổi mạnh. Lúc ấy, ngư dân phải nhanh chóng thu lưới, tìm hướng đưa bè về bờ.

Đi biển lâu năm, ai cũng hiểu có cá là tốt, nhưng an toàn phải đặt lên trước. Không thể vì tiếc mẻ lưới mà cố ở lại khi biển động.

Với những người làm nghề lâu năm như ông Ba, điều khó khăn không chỉ là những ngày biển động mà còn là chuyện thu nhập không ổn định. Có ngày được mùa, bán hải sản xong còn dư dả chút ít; nhưng cũng có chuyến gần như trắng tay.

Dẫu vậy, khi thời tiết thuận lợi, người làm nghề lại chuẩn bị ngư cụ để tiếp tục ra khơi. Bởi đó là công việc đã gắn bó cả cuộc đời, cũng là nguồn thu nhập của gia đình.

Ông Ba cùng anh cả và người em trai vẫn duy trì nhịp lao động ấy. Những kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm giúp họ chủ động hơn trong mỗi chuyến biển.

Với họ, nghề biển không chỉ là chuyện kiếm sống mà còn là công việc đã ăn sâu vào nếp sinh hoạt, khó có thể rời bỏ sau hàng chục năm gắn bó.

Câu chuyện của ba anh em cũng cho thấy sự tiếp nối nghề truyền thống trong các gia đình làng chài.

Kinh nghiệm không được truyền lại qua sách vở mà chủ yếu từ những lần cùng nhau ra biển, những buổi kéo lưới và cả những câu chuyện sau mỗi chuyến đánh bắt.

Những chiếc bè mảng và sinh kế của làng biển 

Bè mảng là phương tiện đánh bắt truyền thống ở nhiều vùng biển bãi ngang Thanh Hóa. Với đặc điểm vùng biển không có điều kiện thuận lợi cho tàu lớn cập bờ, phương tiện này phù hợp với hoạt động khai thác gần bờ, đồng thời có mức đầu tư thấp hơn so với tàu cá công suất lớn.

Do không đủ khả năng đầu tư tàu cá đắt tiền, nhiều ngư dân vùng biển Quảng Xương trước đây đã lựa chọn bè mảng làm phương tiện khai thác gần bờ.

Những chiếc bè được kết từ các vật liệu phù hợp với điều kiện đi biển, qua thời gian được cải tiến để đáp ứng nhu cầu khai thác.

Ngày nay, nhiều bè mảng đã được trang bị động cơ và ngư cụ chuyên dụng, giúp ngư dân chủ động hơn trong quá trình đánh bắt.

Tại các làng biển Thanh Hóa, hoạt động khai thác bằng bè mảng khá đa dạng, tùy thuộc mùa vụ và ngư trường. Cá trích, cá ve, cá lẹp, cá nục, moi, sứa và nhiều loại hải sản khác là nguồn thu nhập của các hộ gia đình làm nghề.

Có những mùa biển thuận lợi, ngư dân đánh bắt được sản lượng lớn. Riêng mùa ruốc biển, sản lượng của ngư dân các xã ven biển Quảng Xương (cũ) có thời điểm lên tới hàng trăm tấn.

Những mùa đánh bắt được như vậy mang lại nguồn thu đáng kể, giúp nhiều gia đình có thêm điều kiện cải thiện cuộc sống.

Tuy nhiên, nghề đánh bắt bằng bè mảng cũng đối mặt không ít khó khăn. Thu nhập phụ thuộc vào thời tiết, mùa vụ và nguồn lợi thủy sản.

Có chuyến biển được mùa, ngư dân thu về lượng hải sản lớn, nhưng cũng có những ngày ra khơi không đạt kết quả như mong muốn.

Trong khi đó, chi phí nhiên liệu, ngư cụ và sửa chữa phương tiện vẫn là những khoản phải tính toán sau mỗi chuyến đi.

Một vấn đề khác là tình trạng khai thác không đúng quy định, đặc biệt từ các phương tiện công suất lớn hoạt động gần bờ, có thể ảnh hưởng đến ngư trường truyền thống của ngư dân.

Với những gia đình nhiều đời làm nghề biển như gia đình ông Ba, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và duy trì điều kiện khai thác an toàn có ý nghĩa trực tiếp đối với sinh kế.

Bởi nếu ngư trường bị ảnh hưởng, người chịu tác động trước tiên chính là những hộ đánh bắt quy mô nhỏ, vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn lợi ven bờ.

Dẫu còn nhiều khó khăn, những chiếc bè mảng vẫn tiếp tục hiện diện trên vùng biển Quảng Bình. Mỗi chuyến ra khơi là một lần ngư dân tìm kiếm nguồn thu nhập, duy trì công việc đã gắn bó với gia đình qua nhiều thế hệ.

Với ông Nguyễn Trọng Ba, người anh cả 70 tuổi và người em trai 60 tuổi, biển đã trở thành một phần cuộc sống.