Trưng bày chuyên đề “Hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam”

Sự kiện được tổ chức kết hợp với khai trương Tủ sách “Việt Nam đương đại và các sản phẩm tri thức đối ngoại”, với sự tham dự của nhiều nhà khoa học, sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương và bạn đọc của thư viện.

Theo Ths Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Thông tin KHXH, ngày 24.11.1946, tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Tám mươi năm đã trôi qua, lời của Bác vẫn gợi mở yêu cầu đặt văn hóa vào vị trí quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 7.1.2026 về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 28/2026/QH16 ngày 24.4.2026 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục khẳng định yêu cầu phát huy giá trị văn hóa, xây dựng con người Việt Nam và tạo điều kiện để văn hóa hiện diện sâu rộng hơn trong đời sống xã hội.

Với tinh thần đó, trưng bày được tổ chức như một không gian đọc, tìm hiểu và trao đổi về văn hóa, con người Việt Nam qua các nguồn tư liệu đang được lưu giữ tại Thư viện KHXH, Viện Thông tin. Tài liệu được lựa chọn, sắp xếp theo bốn nhóm nội dung: nền tảng và bản sắc văn hóa Việt Nam; hệ giá trị con người Việt Nam; hệ giá trị văn hóa trong đời sống hiện đại; và việc phát huy các giá trị ấy trong phát triển đất nước.

Sách, tạp chí, công trình nghiên cứu cùng tư liệu hình ảnh bổ sung cho nhau, giúp người xem tìm hiểu từ những nét riêng của các vùng miền, cộng đồng đến những giá trị chung đã được hình thành, bồi đắp và trao truyền qua nhiều thế hệ.

“Các tài liệu cũng cho thấy văn hóa không đứng ngoài đời sống hôm nay. Việc gìn giữ di sản, phát triển văn hóa đọc, mở rộng giao lưu và hội nhập, ứng dụng công nghệ số, khuyến khích sáng tạo đều đặt ra yêu cầu vừa kế thừa, vừa vận dụng các giá trị truyền thống trong điều kiện mới. Từ lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình, hiếu học đến ý thức trách nhiệm và khát vọng sáng tạo, những giá trị ấy chỉ thật sự có sức sống khi được tiếp tục thực hành trong gia đình, nhà trường, cơ quan và cộng đồng”, Phó Viện trưởng Viện Thông tin KHXH nhấn mạnh.

Tài liệu được lựa chọn từ các bộ sưu tập sách, tạp chí và tư liệu hình ảnh của Thư viện, sắp xếp theo bốn nội dung chính gồm:

Nền tảng và bản sắc văn hóa Việt Nam: giới thiệu các công trình nghiên cứu về dân tộc học, văn hóa dân gian, lịch sử văn hóa, địa chí, phong tục, tín ngưỡng, lễ hội, trang phục, ẩm thực, nghệ thuật dân gian, kiến trúc và đời sống cộng đồng. Bên cạnh sách và tạp chí còn có ảnh dân tộc học, ảnh tư liệu, giúp người xem nhận diện rõ hơn diện mạo văn hóa của các vùng, miền và các dân tộc Việt Nam. Mỗi cộng đồng có tiếng nói, tập quán, tri thức và cách biểu đạt riêng, cùng góp phần tạo nên bản sắc chung của dân tộc.

Hệ giá trị con người Việt Nam: tập trung vào các nghiên cứu về con người Việt Nam, đạo đức, lối sống, gia đình, cộng đồng, giáo dục, lịch sử và những tấm gương văn hóa. Qua các công trình được giới thiệu, người đọc có thể tìm hiểu quá trình hình thành, bồi đắp và trao truyền những phẩm chất tiêu biểu như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình, cần cù, hiếu học, trung thực, trách nhiệm, ý chí tự lực, tự cường và tinh thần sáng tạo. Các giá trị ấy được thể hiện trong đời sống gia đình, quan hệ cộng đồng, lao động, học tập và bảo vệ Tổ quốc.

Hệ giá trị văn hóa Việt Nam trong đời sống hiện đại: đề cập đến di sản văn hóa, văn hóa đương đại, văn hóa đọc, giao lưu và hội nhập quốc tế, công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Các công trình cho thấy yêu cầu kế thừa luôn gắn với phát triển, để giá trị truyền thống tiếp tục được lưu truyền và có vị trí trong đời sống hiện đại. Trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số, việc mở rộng khả năng tiếp cận, quảng bá văn hóa cần đi cùng với giữ gìn bản sắc, tôn trọng tính xác thực của di sản và nâng cao năng lực chọn lọc của công chúng.

Phát huy hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam: gồm các công trình về giáo dục và phát triển con người, văn hóa đọc và xã hội học tập, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững. Nội dung trưng bày làm rõ mối quan hệ giữa xây dựng con người, phát triển văn hóa và nâng cao chất lượng phát triển đất nước. Giá trị văn hóa được phát huy thông qua những việc cụ thể như hình thành thói quen đọc, nâng cao năng lực học tập suốt đời, xây dựng môi trường làm việc có trách nhiệm, khuyến khích sáng tạo và củng cố ý thức thượng tôn pháp luật.

Bốn nhóm nội dung tạo thành một mạch thống nhất, từ nền tảng văn hóa dân tộc đến hệ giá trị con người, từ yêu cầu kế thừa trong đời sống hiện đại đến việc phát huy các giá trị ấy trong phát triển đất nước. Khi được đặt trong cùng một chủ đề, các tài liệu bổ sung cho nhau, giúp người xem hiểu rõ hơn quá trình hình thành, vận động và sức sống của văn hóa Việt Nam.

Thông qua trưng bày, Thư viện Khoa học xã hội, Viện Thông tin Khoa học xã hội mong muốn đưa nguồn tư liệu đến gần hơn với công chúng, khuyến khích việc đọc, nghiên cứu và thực hành các giá trị văn hóa trong đời sống. Qua đó, góp phần đưa Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 thực sự trở thành ngày hội của toàn dân, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, khát vọng cống hiến và phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa, con người Việt Nam.