Tổng Bí thư Trường Chinh nêu nhiệm vụ văn hóa Việt Nam trong công cuộc cứu nước
Theo Văn kiện Đảng Toàn tập, tập 8, ngày 16.11.1946, Tổng Bí thư Trường Chinh gửi Chủ tịch Hồ Chí Minh bức thư về nhiệm vụ văn hóa Việt Nam trong công cuộc cứu nước và xây dựng nước, kèm dàn bài bản thuyết trình dự kiến trình bày tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc.
Trong thư, ông nhận xét chương trình nghị sự của Hội nghị còn thiếu bản thuyết trình về nhiệm vụ văn hóa trong công cuộc cứu quốc, kiến quốc và chương trình hành động của văn hóa Việt Nam trong giai đoạn trước mắt.
Dàn bài xác định văn hóa cách mạng trước cách mạng có nhiệm vụ tuyên truyền, giác ngộ, cổ động nhân dân giành độc lập; trong cách mạng kích thích tinh thần khởi nghĩa, kháng chiến; sau cách mạng tham gia kiến quốc, xây dựng đời sống mới, giáo dục nhân dân.
Bản thuyết trình nhấn mạnh các nhà văn hóa Việt Nam phải tích cực tham gia mặt trận dân tộc, đem hết năng lực ra cứu nước và xây dựng nước; lập trường của văn hóa Việt Nam lúc này phải là “dân tộc và dân chủ, nghĩa là yêu nước và tiến bộ”. Đây là một văn kiện quan trọng về quan điểm văn hóa trong những năm đầu của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Báo Tiền Phong ra số đầu tiên tại chiến khu Việt Bắc
Ngày 16.11.1953, Báo Tiền Phong ra số đầu tiên tại Bản Dõn, xã Thanh La, nay là xã Minh Thanh, tỉnh Tuyên Quang. Đây là mốc mở đầu hành trình của một trong những tờ báo gắn bó với tuổi trẻ Việt Nam.
Từ chiến khu Việt Bắc, báo làm nhiệm vụ đưa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và công tác Đoàn đến với thanh niên, nhân dân, góp phần cổ vũ các phong trào cách mạng.
Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, báo cùng các cơ quan Trung ương Đoàn về Đại Từ, Thái Nguyên; sau đó về Sơn Tây và Hà Nội. Cuối năm 1961, báo chuyển về số 15 Hồ Xuân Hương, Hà Nội.
Trải qua hơn bảy thập kỷ, Tiền Phong phát triển từ một tờ báo in trong kháng chiến thành cơ quan báo chí đa nền tảng. Báo hiện là cơ quan Trung ương của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, tiếp tục hướng tới bạn đọc trẻ và các vấn đề của đời sống xã hội.
Nguyễn Xuân Sanh - gương mặt cuối cùng của phong trào Thơ mới
Ngày 16.11.1920, nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh sinh tại Dinh Mười, Tráng Thiệp, Quảng Bình, nay thuộc tỉnh Quảng Trị. Ông tham gia phong trào Thơ mới và là thành viên nhóm Xuân Thu nhã tập, một dấu mốc đáng chú ý của đời sống văn học Việt Nam trước Cách mạng.
Từ những năm 1940, Nguyễn Xuân Sanh tham gia phong trào sinh viên yêu nước, hoạt động trong Hội Văn hóa cứu quốc và sau đó giữ nhiều vai trò trong đời sống văn nghệ, văn học nước nhà.
Ông được biết đến với các sáng tác thơ, đồng thời là một dịch giả có đóng góp trong việc giới thiệu thơ ca nước ngoài vào Việt Nam. Ông cũng tham gia công tác biên tập, đào tạo và hoạt động Hội Nhà văn.
Năm 2001, Nguyễn Xuân Sanh được trao Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật. Ông qua đời ngày 22.11.2020, hưởng thọ 100 tuổi. Di sản của ông gắn với một giai đoạn quan trọng trong quá trình vận động của thơ ca Việt Nam hiện đại.
Hội Gióng được UNESCO ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể
Ngày 16.11.2010, tại Nairobi, Kenya, Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc của Hà Nội được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Hội Gióng gắn với truyền thuyết Thánh Gióng, người anh hùng được cộng đồng tôn vinh với vai trò bảo vệ đất nước. Lễ hội tại đền Phù Đổng tái hiện biểu tượng trận đánh qua nghi lễ, diễn xướng, cờ trận và các vai diễn dân gian.
Tại đền Sóc, lễ hội gắn với truyền thuyết Thánh Gióng về trời, với các nghi lễ rước và dâng lễ. Cả hai không gian lễ hội đều được cộng đồng gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.
UNESCO đánh giá Hội Gióng thể hiện sự gắn kết cộng đồng, tinh thần bất khuất và khát vọng hòa bình, thịnh vượng. Di sản được tổ chức hằng năm, tiếp tục hiện diện trong đời sống văn hóa của người dân Hà Nội.
Ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” trở về Việt Nam
Ngày 16.11.2023, ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” trở về Việt Nam sau quá trình đàm phán, thương thảo và hoàn tất các thủ tục liên quan tại Pháp. Đây là một trong những cuộc hồi hương cổ vật được chú ý trong những năm gần đây.
Ấn được đúc năm 1823 dưới triều Minh Mạng, nặng 10,78kg, là một trong những biểu tượng quyền lực của triều Nguyễn. Ngày 30.8.1945, vua Bảo Đại trao ấn cùng kiếm cho đại diện chính quyền cách mạng tại lễ thoái vị ở Huế.
Sau đó, ấn thất lạc và xuất hiện tại Pháp, được đưa ra đấu giá năm 2022. Quá trình đưa hiện vật về Việt Nam được tiến hành qua các thủ tục pháp lý và thương thảo với hãng đấu giá Millon.
Việc ấn trở về Việt Nam bổ sung một hiện vật đặc biệt vào kho tàng di sản văn hóa dân tộc. Ngày 31.12.2024, “Hoàng đế chi bảo” được công nhận là Bảo vật quốc gia, hiện do Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng lưu giữ.
UNCLOS chính thức có hiệu lực
Ngày 16.11.1994, Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) chính thức có hiệu lực, trở thành khuôn khổ pháp lý toàn diện điều chỉnh các hoạt động trên biển và đại dương.
UNCLOS được mở để ký tại Montego Bay, Jamaica, ngày 10.12.1982 sau quá trình đàm phán kéo dài của Hội nghị Liên Hợp Quốc về Luật Biển. Công ước gồm 320 điều và 9 phụ lục.
Văn kiện quy định nhiều vấn đề quan trọng như các vùng biển thuộc quyền tài phán quốc gia, quyền và nghĩa vụ của quốc gia ven biển, hàng hải, khai thác tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và sử dụng vùng biển quốc tế.
Việt Nam là một quốc gia ven biển tham gia Công ước và sử dụng UNCLOS như một cơ sở pháp lý quan trọng trong quản lý, khai thác biển cũng như giải quyết các vấn đề liên quan đến biển, đại dương.
Hiến chương UNESCO được thông qua tại London
Ngày 16.11.1945, tại London, đại diện các quốc gia tham dự Hội nghị thành lập UNESCO ký và thông qua Hiến chương của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc.
Hiến chương xác định mục tiêu góp phần xây dựng hòa bình và an ninh thông qua tăng cường hợp tác giữa các quốc gia trong giáo dục, khoa học, văn hóa và thông tin. UNESCO đặt trọng tâm vào việc xây dựng sự hiểu biết và hợp tác giữa các dân tộc.
Hiến chương được 20 quốc gia chấp nhận và chính thức có hiệu lực ngày 4.11.1946, đánh dấu sự ra đời của UNESCO. Ngày 16.11 vì vậy được xem là dấu mốc lịch sử gắn với quá trình hình thành tổ chức này.
Việt Nam gia nhập UNESCO năm 1976. Sau nửa thế kỷ hợp tác, UNESCO trở thành đối tác quan trọng của Việt Nam trong giáo dục, khoa học, văn hóa, bảo tồn và phát huy di sản. Năm 2026 cũng đánh dấu 50 năm quan hệ Việt Nam - UNESCO.
