Tiếp tục thay "y phục" cho 12 con giáp ở Hòn Dáu (Hải Phòng): "Thưa tác giả, chúng tôi đã cạn lời"

Lần này là những chùm lá, quả nho bằng nhựa xanh, nhựa đỏ. Tác giả bộ tượng còn tiếp tục đăng đàn khẳng định mục đích của họ là tôn vinh vẻ đẹp thuần khiết, cao thượng thông qua hình tượng 12 con giáp (?). Giới nghề chỉ còn biết lắc đầu ngao ngán bởi… đỡ không nổi “ca” này!

 Xấu và đi ngược lại những giá trị nhân văn

“Chẳng thà cứ để tồng ngồng còn hơn!”, họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Lương Xuân Đoàn bức bối. Với ông, hình ảnh 12 con giáp xuất hiện lan tràn mấy ngày qua tồn tại còn hơn cả sự ám ảnh. Đó là cú thách thức lớn đối với những chuẩn mực của một nền nghệ thuật, nhất là nghệ thuật nơi không gian công cộng. “Tượng bị chê xấu, phản cảm nên người ta vội vàng mặc quần, quấn lá nho che vào mấy chỗ nhạy cảm mà có cần quan tâm đến cảm giác sốc thực sự của công chúng đâu. Dư luận có thể chỉ ôm bụng mà cười. Còn với những người làm nghệ thuật thì đúng là cười ra nước mắt. Kinh hoàng quá!”, họa sĩ Lương Xuân Đoàn nói.

NĐK Lưu Danh Thanh thì bảo: “Nói một câu cho nhanh: Quá xấu!”. Không nằm ở chỗ tượng khỏa thân có dung tục hay không, cốt lõi là cả lố 12 con giáp này quá tệ về tạo hình cũng như sai lầm trong cách đặt vấn đề. “Gắn đầu 12 con giáp vào thân người là đi ngược triết lý nhân văn, không phù hợp với quan niệm văn hóa tâm linh của người Việt. Đừng tranh luận chuyện dung tục, phồn thực và thô thiển. Cũng không được phép so sánh với những tuyệt tác nghệ thuật tượng khỏa thân trên thế giới bởi một bên là nghệ thuật, một bên chẳng biết nên gọi là gì…”, ông Lưu Danh Thanh than thở.

Nghệ sĩ đứng đầu chuyên ngành điêu khắc của Hội Mỹ thuật Việt Nam còn cảm thán: “Quả thật cạn lời khi người ta còn ngụy biện, mạo danh nghệ thuật để múa mép cho rằng 12 con giáp này rất có sức thu hút với du khách. Có chăng chỉ là phục vụ cho việc chụp ảnh nghịch ngợm, phản cảm của những vị khách trẻ. Họ tếu táo với nhau bằng những hình thù quái gở được khắc họa trên thân tượng…”.

PGS.NĐK Nguyễn Xuân Thành còn thẳng thắn, đây là sự “xúc phạm nghệ thuật”. “Trong khi người dân Việt Nam tôn thờ 12 con giáp như những vật linh thì ở đây, anh đục đá lại mang ra làm trò đùa. Chưa kể việc tạo tác những con vật không mảnh vải che thân còn khiến nhiều người liên tưởng đến những câu chuyện tai tiếng ở Đồ Sơn…”, ông nói.

Thưa anh thợ đá!

Thận trọng khi nhận xét, NĐK Nguyễn Phú Cường chỉ bảo: “Bộ tượng có giá trị nghệ thuật chưa cao. Không nói chuyện dung tục tầm thường, mà cơ bản là 12 bức tượng con giáp này không thuyết phục được ở khía cạnh thị giác, thẩm mỹ, dù ở mức sơ đẳng”. Ông Nguyễn Phú Cường cũng cho rằng, nếu bây giờ bảo đập luôn thì hà khắc quá. Chi bằng đề nghị sửa, nếu không đạt được nữa thì hãy bỏ đi. Nhưng nhất định không thể để như bây giờ!

Khi phóng viên hỏi đến đoạn “mặc quần, che tượng” thì NĐK này dường như đã không còn kiên nhẫn. Ông cho rằng chẳng ai có kiểu tư duy tùy tiện như vậy. Đã xấu cả về kết cấu lẫn hình thể thì chỉ có cách “thẩm mỹ viện” chứ càng che càng đậy thì sự phản cảm và dung tục lại càng rõ nét.

Chưa kể, che đậy như thế nào chứ bằng mấy cái quần bơi, nho nhựa thì đúng là… chỉ có ở Đồ Sơn. Theo giới chuyên môn, càng chạy theo dư luận để che đậy, cụm tượng ở Hòn Dáu càng bộc lộ rõ tư duy phản nghệ thuật, đối nghịch với công chúng của những người có trách nhiệm quản lý quần thể không gian này. Nay là quần bơi, mai là chùm nho, rồi không biết tiếp theo còn là “mốt” gì nữa?!

Và trong khi giới chuyên môn bức bối thì một cách rất thản nhiên, tác giả 12 con giáp, ông Trần Minh Tuấn lại đăng đàn để khẳng định những “siêu phẩm” của mình không hề dung tục. Hơn nữa, đó là kết quả của quá trình “thai nghén” nghệ thuật nhằm cho ra đời những bức tượng tôn vinh vẻ đẹp thuần khiết, cao thượng của hình thể con người gắn với gương mặt 12 con giáp. “Mong mọi người hãy nhìn nhận vườn tượng với con mắt nghệ thuật!”, cha đẻ 12 con giáp bày tỏ.

Nhưng: “Thưa ông thợ đục đá, chúng tôi đều là những điêu khắc gia chuyên nghiệp!”, cực chẳng đành, giới nghề điêu khắc đã phải thốt lên như vậy.

Họa sĩ, nhà phê bình Lương Xuân Đoàn cho rằng, mỗi tác phẩm dù ở loại hình nào cũng là tấm gương phản chiếu rõ nét nhất trình độ, tư duy của tác giả. “Đã đành người sáng tác luôn cố gắng bảo vệ đến cùng quan niệm cũng như tác phẩm của mình, dù đúng dù sai. Nhưng nghệ thuật công cộng là thứ mà không thể cứ cãi khăng khăng mà được. Xấu đẹp nó bày ra đấy. Công chúng có thể chỉ cười cợt nhưng giới chuyên môn thì khó lòng chấp nhận…”, họa sĩ Lương Xuân Đoàn nói. Ông còn gay gắt cho rằng bộ tượng 12 con giáp đáng lý phải xử lý trách nhiệm của doanh nghiệp cũng như cơ quan quản lý văn hóa trên địa bàn vì đã cho phép bày, đặt những hình khối phi thẩm mỹ, động chạm đến mỹ cảm truyền thống của người Việt.

Bức xúc hơn nữa, NĐK Lưu Danh Thanh cho biết, cha đẻ của bộ tượng 12 con giáp, người tự nhận là một điêu khắc gia trên thực tế chỉ là anh thợ đục đá. “Việc tác giả tự nhận là một chuyện, còn được xã hội và giới nghề công nhận hay không lại là chuyện khác. Có phải ai cũng có thể mang một cục đá, tấm gỗ đè ra đục đẽo mà trở thành tác phẩm nghệ thuật được đâu. Chẳng có cái cân nào có thể “cân, đo” giá trị nghệ thuật của một tác phẩm nhưng con mắt của người trong nghề thì có thể phân biệt được ngay, chỉ trong một tích tắc”, theo NĐK Lưu Danh Thanh.

Tất nhiên, một cách nghiêm túc thì ai cũng hiểu, chuyện hài hước như đùa ở Đồ Sơn không dừng ở sự tồn tại hay đập bỏ bộ tượng mà chính là nỗi lo của giới nghề trước thực trạng điêu khắc ngoài trời vừa thiếu, vừa khủng hoảng trầm trọng. “Có thể nói 12 con giáp này như một điển hình của vấn nạn đó. Nó báo động một thực tế rằng không phải ai có tiền cũng có thể muốn làm gì thì làm. Đặc biệt ở các không gian công cộng như Khu du lịch Hòn Dáu thì sự hiện hữu của mỗi tác phẩm nghệ thuật đều cần phải qua sự thẩm định kỹ càng của giới chuyên môn và cơ quan chức năng. Nếu cứ tùy tiện thì hậu quả là sẽ có rất nhiều “rác thải” văn hóa, phi thẩm mỹ mà chẳng biết vứt bỏ đi đâu”, NĐK Lưu Danh Thanh cảnh báo.

Phương Anh