Chuyển đổi mô hình chăm sóc sức khoẻ
Ở nhiều quốc gia, thay vì chỉ tập trung vào điều trị bệnh tật khi tuổi già, các nước chuyển hướng sang mô hình chăm sóc sức khỏe chủ động, phòng ngừa bệnh tật, duy trì khả năng tự chủ và nâng cao chất lượng sống của người cao tuổi. Đây được xem là hướng tiếp cận quan trọng thích ứng với già hóa dân số, giảm gánh nặng cho hệ thống y tế và bảo đảm người cao tuổi có thể sống khỏe mạnh, an toàn và hạnh phúc.

Thành phố Thượng Hải (Trung Quốc) đã đưa vào hoạt động mô hình trạm chăm sóc người cao tuổi ngay trong khu dân cư, kết hợp hỗ trợ y tế, theo dõi sức khỏe và ứng cứu khẩn cấp 24/24. Trạm dịch vụ chăm sóc cộng đồng tích hợp nhiều dịch vụ dành riêng cho người cao tuổi, từ kiểm tra sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng đến hệ thống ứng cứu khẩn cấp hoạt động suốt ngày đêm.
Người cao tuổi có thể phát tín hiệu cầu cứu chỉ bằng một nút bấm hoặc khẩu lệnh trong hệ thống, ngay sau đó nhân viên sẽ có mặt trong vòng 15 phút để hỗ trợ. Hệ thống ứng cứu được lắp đặt tại nhà của những người cao tuổi sống một mình để được hỗ trợ khi cần thiết.
Với Nhật Bản, trong thời gian dài đã hình thành mạng lưới các cơ sở chăm sóc người cao tuổi rộng khắp. Hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân của nước này đã giảm áp lực gánh nặng tài chính cho người cao tuổi và gia đình. Khu vực chăm sóc người cao tuổi tư nhân tại Nhật Bản cũng phát triển đáng kể trong thập niên gần đây.
Các cơ sở dưỡng lão tư nhân thường có phòng ở riêng, thực đơn đa dạng hơn và các chương trình hoạt động được thiết kế linh hoạt, phù hợp hơn với nhu cầu và sở thích của từng cư dân. Hệ thống chăm sóc cũng giúp người cao tuổi sống lâu hơn, chủ động và có ý nghĩa, thay vì chỉ tập trung kéo dài tuổi thọ hoặc điều trị các vấn đề sức khỏe.
Tại Mỹ, quốc gia này có mức chi tiêu cho y tế cao nhất thế giới. Người dân, đặc biệt là người cao tuổi, vẫn không được bảo hiểm đầy đủ hoặc chỉ được bảo hiểm một phần. Medicare là chương trình bảo hiểm liên bang phổ biến nhất dành cho người từ 65 tuổi trở lên mà không phụ thuộc vào mức thu nhập.
Theo khảo sát của Hiệp hội Người hưu trí Mỹ, khoảng 75% người trên 50 tuổi mong muốn dưỡng lão tại gia đình. Tuổi thọ trung bình của người Mỹ hiện là 79 tuổi và họ thường có nhu cầu được chăm sóc tại nhà, thay vì chuyển đến các cơ sở y tế, một phần vì tốn kém. Người Mỹ cũng có kế hoạch tài chính cải tạo không gian sống phù hợp với nhu cầu chăm sóc và sinh hoạt khi bước vào tuổi cao niên.
Bài toán về chi phí
Một thực tế trong thời gian gần đây là không ít người cao tuổi tại Mỹ gặp khó khăn trong việc thanh toán các hóa đơn y tế, thậm chí rơi vào tình trạng phá sản do chi phí khám chữa bệnh cao.
Theo nghiên cứu, hơn một nửa số người được khảo sát gặp khó khăn trong việc chi trả cho dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Những người cao tuổi tại Mỹ, có nhu cầu sử dụng dịch vụ nhà ở kết hợp chăm sóc và hỗ trợ sinh hoạt đặc biệt dễ bị tổn thương về tài chính, bởi loại hình chăm sóc dài hạn này nhìn chung không thuộc phạm vi chi trả của chương trình Medicare hoặc các chương trình y tế dành cho người cao tuổi khác như Medicaid, ngoại trừ một số dịch vụ và trường hợp đủ điều kiện theo quy định.
Theo các số liệu được dẫn trong nghiên cứu, khoảng 86% cư dân tại các cơ sở phải tự trang trải chi phí bằng tài sản, tiền tiết kiệm hoặc bảo hiểm chăm sóc dài hạn nếu có.
Nhật Bản trong thời gian dài đã góp phần giảm gánh nặng tài chính cho người cao tuổi và gia đình, đặc biệt trong bối cảnh thu nhập suy giảm khi về già. Phần lớn các chi phí chăm sóc phát sinh ngoài phạm vi bảo hiểm cũng được bù đắp nhờ nền tảng tài chính tương đối vững chắc của người cao tuổi Nhật Bản.
Đây là nhóm dân cư từng được hưởng lợi từ các chế độ lương hưu doanh nghiệp tương đối hào phóng, tích lũy trong suốt quá trình làm việc và gắn bó lâu dài với một doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực trạng này đang dần thay đổi khi thị trường lao động Nhật Bản trải qua những điều chỉnh trước tình trạng thiếu hụt nhân lực và sự gia tăng của lực lượng lao động không thường xuyên.
Giờ đây, cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không còn chỉ được đánh giá qua mức độ hào phóng của các chế độ lương hưu hay phạm vi bao phủ của hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân, mà còn thể hiện ở khả năng chi trả của người cao tuổi đối với các dịch vụ chăm sóc, điều chỉnh không gian sống và những nhu cầu thiết yếu duy trì chất lượng cuộc sống khi về già.
Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh trên toàn cầu, kinh nghiệm từ các quốc gia cho thấy chăm sóc người cao tuổi không chỉ là bài toán về y tế hay bảo đảm thu nhập sau khi nghỉ hưu, mà còn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách an sinh xã hội, nguồn lực tài chính, đội ngũ nhân lực và hệ thống dịch vụ chăm sóc dài hạn. Quan trọng hơn, mọi chính sách cần hướng tới mục tiêu giúp người cao tuổi được sống khỏe mạnh, an toàn và duy trì khả năng tự chủ trong cuộc sống.
