Biến đổi khí hậu làm sâu sắc thêm bất bình đẳng

Biến đổi khí hậu không chỉ là câu chuyện môi trường, mà còn gắn với những vấn đề xã hội, sức khỏe và sinh kế. Tác động của các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể khác nhau giữa các nhóm dân cư, tùy thuộc vào công việc, trách nhiệm trong gia đình, địa bàn sinh sống và điều kiện tiếp cận hệ thống hỗ trợ.

Theo báo cáo của UN Women, tại Việt Nam, phụ nữ và trẻ em gái ở các cộng đồng nông thôn, ven biển đang đảm nhận phần lớn công việc liên quan đến bảo đảm an ninh lương thực, thu gom nước và chăm sóc gia đình. Những trách nhiệm này ngày càng trở nên nặng nề trong bối cảnh hạn hán, lũ lụt và nắng nóng cực đoan gia tăng.

Trong khi đó, theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), lao động ngoài trời, phần lớn là nam giới, đang phải đối mặt với nguy cơ căng thẳng nhiệt nghề nghiệp và các rủi ro sức khỏe, thể chất ngày càng lớn, trong điều kiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và các biện pháp bảo vệ tại nơi làm việc còn hạn chế.

Thanh niên phát huy sáng kiến, góp sức ứng phó biến đổi khí hậu (Ảnh minh họa)
Thanh niên phát huy sáng kiến, góp sức ứng phó biến đổi khí hậu (Ảnh minh họa)

Sự khác biệt trong mức độ chịu tác động của biến đổi khí hậu đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện, phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của từng nhóm dân cư. Các giải pháp ứng phó cần gắn với thực tiễn đời sống, đồng thời bảo đảm những cộng đồng chịu ảnh hưởng trực tiếp có cơ hội đóng góp tiếng nói, kinh nghiệm và sáng kiến.

Mở rộng không gian hành động của người trẻ

Từ thực tế những rào cản về nguồn lực và cơ hội tham gia, việc phát huy vai trò chủ động của thanh niên có ý nghĩa quan trọng trong ứng phó với biến đổi khí hậu. Khi được trang bị kiến thức, kỹ năng và tạo điều kiện kết nối, người trẻ sẽ có thêm cơ hội đóng góp vào quá trình xây dựng, triển khai các giải pháp khí hậu, đặc biệt là những sáng kiến xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của cộng đồng.

Đây cũng là hướng tiếp cận của Tuần lễ Thanh niên Việt Nam hành động vì khí hậu (YCAW) 2026, do Mạng lưới Thanh niên Hành động vì khí hậu Việt Nam (YNet Việt Nam) thực hiện, với chủ đề “Hướng tới hành động vì khí hậu của thanh niên đáp ứng giới và bao trùm”.

Diễn ra từ ngày 23 - 29.11.2026 tại Hà Nội, chương trình dự kiến tiếp cận tối thiểu 1.000 thanh niên từ ít nhất 20 tỉnh, thành phố và 20 tổ chức, sáng kiến.

Các hoạt động tập huấn, phiên chuyên đề, trưng bày sáng kiến và hoạt động cộng đồng được thiết kế nhằm mở rộng cơ hội tham gia, đồng thời tăng cường năng lực và kết nối nguồn lực cho người trẻ.

Trong đó, hai buổi tập huấn trực tuyến về bình đẳng giới và biến đổi khí hậu, lãnh đạo bao trùm sẽ giúp thanh niên nhận diện mối liên hệ giữa khí hậu, giới và những bất bình đẳng. Qua đó, nâng cao kỹ năng xây dựng, triển khai sáng kiến có trách nhiệm giới và bao trùm.

Bên cạnh đó, không gian tương tác sáng kiến thanh niên là dịp để các tổ chức, dự án do người trẻ dẫn dắt giới thiệu mô hình, chia sẻ kinh nghiệm và kết nối với các nguồn lực hỗ trợ.

Dự kiến, ít nhất 20 tổ chức, sáng kiến sẽ được trưng bày, qua đó lan tỏa những cách làm hiệu quả từ cộng đồng và mở rộng cơ hội hợp tác trong hành động khí hậu.

Tuần lễ Thanh niên Việt Nam hành động vì khí hậu (YCAW) 2026 diễn ra từ ngày 23 - 29.11.2026 tại Hà Nội
Tuần lễ Thanh niên Việt Nam hành động vì khí hậu (YCAW) 2026 diễn ra từ ngày 23 - 29.11.2026 tại Hà Nội

Trong khuôn khổ tuần lễ, các phiên chuyên đề tiếp tục mở rộng góc nhìn về hành động khí hậu qua những vấn đề thiết thân với người trẻ: đô thị và cộng đồng có khả năng chống chịu; khí hậu, sức khỏe và đời sống tinh thần; năng lượng sạch, việc làm xanh và tài chính xanh; đại dương và biển.

Qua đó, biến đổi khí hậu được đặt trong mối liên hệ với sinh kế, sức khỏe, cơ hội nghề nghiệp và sự phát triển của cộng đồng, mở ra những hướng tham gia cụ thể cho thanh niên.

Bạn Hồng Anh (Điều phối dự án YCAW, thành viên đoàn đại biểu thanh niên tham dự Hội nghị lần thứ 31 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu COP31) cho biết, thanh niên có tiềm năng và khả năng tham gia vào các hoạt động vì khí hậu, từ khởi xướng sáng kiến tại cộng đồng đến tham gia đóng góp chính sách. Tuy nhiên, để phát huy vai trò này, người trẻ cần được trao cơ hội, tăng cường năng lực và tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ.