
Ngày 22.11, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam chính thức khai mạc chuỗi chương trình văn hóa, nghệ thuật nhân kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24.11.1946 - 24.11.2026), chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (24.11) và hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18.11).
Tham dự lễ khai mạc có PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; PGS.TS. nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; cùng đại diện các ban, bộ, ngành; lãnh đạo các Hội Văn học nghệ thuật chuyên ngành Trung ương; một số Hội Văn học nghệ thuật tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc cùng các văn nghệ sĩ tại Hà Nội.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS. nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử của Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, được tổ chức ngày 24.11.1946 tại Nhà hát Lớn Hà Nội.
Ngay giữa bề bộn công việc lo toan để giữ nước, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quy tụ, mời gọi những trí thức, văn nghệ sĩ, những nhà văn hóa tinh hoa từ khắp ba miền Bắc - Trung - Nam về Thủ đô để hiến kế xây dựng nền văn hóa mới.

Hội nghị không chỉ là sự kiện quan trọng của đời sống văn hóa nước nhà mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược về xây dựng một nền văn hóa mới, lấy độc lập dân tộc, tinh thần yêu nước, lòng nhân ái, ý chí tự cường và khát vọng tự do, hạnh phúc của nhân dân làm nền tảng.
Tại Hội nghị lịch sử ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”.
Theo PGS.TS. nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, sự ra đời của Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7.1.2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã kế thừa và phát triển đường lối, chủ trương của Đảng về văn hóa, đồng thời đưa ra một tuyên ngôn chính trị - văn hóa mang tính thời đại.
Trong đó, phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn; đặc biệt, văn hóa trở thành “trụ cột”, “hệ điều tiết” cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới và là “sức mạnh mềm” của quốc gia.

Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 28/2026/QH16, chính thức xác lập ngày 24.11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với sự nghiệp phát triển văn hóa; khẳng định vị trí, vai trò của văn hóa trong chiến lược phát triển đất nước.
Đây cũng là dịp để mỗi người nhìn nhận sâu sắc hơn rằng, văn hóa không chỉ hiện diện trong các di sản, lễ hội, tác phẩm nghệ thuật hay những công trình kiến trúc, mà còn hiện diện trong lối sống, đạo đức, nhân cách, ứng xử, trong tình yêu thương, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng và trách nhiệm công dân để văn hóa đi vào đời sống, để mỗi người dân được tiếp cận, thụ hưởng và sáng tạo các giá trị văn hóa; để văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và động lực phát triển đất nước.
Phát biểu chỉ đạo chương trình, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương khẳng định: “Ngày 24.11.1946, tại Nhà hát Lớn Hà Nội, khi nền độc lập vừa giành được đang đứng trước những thử thách lớn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu tư tưởng: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”.
80 năm qua, tư tưởng ấy đã soi sáng hành trình dân tộc và vẫn nguyên giá trị khi đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới”.
Đặc biệt, trong bối cảnh Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 lần đầu tiên được tổ chức trên phạm vi cả nước, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh ý nghĩa của việc đưa văn hóa đến gần hơn với nhân dân.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và việc Quốc hội cụ thể hóa chủ trương về ngày nghỉ hưởng nguyên lương gửi đi thông điệp sâu sắc: văn hóa không phải điều gì xa xỉ, càng không phải việc riêng của người làm văn hóa. Văn hóa thuộc về nhân dân; mỗi người dân có quyền sáng tạo, tham gia và thụ hưởng văn hóa.
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, ý nghĩa của Ngày Văn hóa Việt Nam không dừng ở một ngày nghỉ hay một chương trình lễ hội mà quan trọng hơn là tình yêu nghệ thuật được nuôi dưỡng trong cả 365 ngày.
Đó có thể là một em nhỏ lần đầu nghe dân ca và muốn học hát; một gia đình cùng đi xem kịch; một người trẻ tìm thấy quê hương mình trong bảo tàng hay một cộng đồng cùng gìn giữ di sản. Những điều nhỏ bé ấy, khi được vun đắp mỗi ngày, sẽ tạo nên sức mạnh văn hóa lớn lao.
Gắn với tinh thần Đại đoàn kết toàn dân tộc, văn hóa còn là sợi dây kết nối những con người khác nhau. Một tác phẩm hay có thể làm nhiều trái tim đồng cảm; một không gian văn hóa chung có thể khiến cả cộng đồng xích lại gần nhau. Đó chính là sức mạnh nội sinh của đất nước.
Từ những định hướng đó, PGS.TS Bùi Hoài Sơn mong các văn nghệ sĩ tiếp tục đi sâu vào đời sống nhân dân bằng sự nhạy cảm, trách nhiệm và bản lĩnh; Liên hiệp và các hội phải là mái nhà nâng đỡ tài năng, khuyến khích tìm tòi, bảo vệ khát vọng sáng tạo; đồng thời đưa nghệ thuật đến gần nhân dân hơn nữa.
Đừng để tác phẩm hay chỉ nằm trên giá sách, trong phòng triển lãm hay một đêm diễn. Hãy đưa sách đến trường học, nghệ thuật về thôn bản, tổ chức những cuộc gặp gỡ giữa nghệ sĩ với công chúng; tận dụng không gian số để tác phẩm Việt Nam đến với người Việt ở khắp nơi và bạn bè quốc tế.
“Nếu khoa học khai mở cho xã hội tri thức về tự nhiên thì văn nghệ sĩ khai mở về cái thiện, cái đẹp, và tình yêu thương. Trong 3 mục tiêu của giáo dục chân, thiện, mỹ thì văn hóa nghệ thuật chiếm đến hai. Văn nghệ sĩ luôn là chiến sĩ tiên phong khai mở cho con người ý nghĩa cuộc sống và vì điều đó họ phải xả thân”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.
Trong suốt chặng đường xây dựng và phát triển nền văn học, nghệ thuật Việt Nam, các thế hệ văn nghệ sĩ đã không ngừng lao động sáng tạo, cống hiến tài năng, trí tuệ và tâm huyết, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
Ghi nhận và tri ân những đóng góp đó, trong khuôn khổ chương trình, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam long trọng tổ chức Lễ tôn vinh 50 văn nghệ sĩ tiêu biểu có nhiều đóng góp xuất sắc cho nền văn học, nghệ thuật nước nhà.
Cùng với hoạt động tôn vinh, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam cũng khai mạc không gian triển lãm Mỹ thuật - Nhiếp ảnh với chủ đề 80 năm đồng hành cùng dân tộc, do Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam và Hội Mỹ thuật Việt Nam phối hợp thực hiện.
Các tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh đặc sắc được trưng bày tại khu vực cổng chính, sân trước, sảnh tầng 1 và tầng 2 của trụ sở Liên hiệp.

Thông qua chuỗi hoạt động, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò tập hợp, đoàn kết đội ngũ văn nghệ sĩ; cổ vũ các thế hệ văn nghệ sĩ kế thừa, phát huy tinh thần Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, sáng tạo nhiều tác phẩm có giá trị, góp phần làm giàu thêm đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân.

