Vận hành tuyến thương mại biên giới Quảng Ninh - Quảng Tây cách nào hiệu quả?

VHO - Tỉnh Quảng Ninh (Việt Nam) và tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc) có chung đường biên giới trên bộ, đồng thời có không gian kết nối trên biển, nằm ở vị trí quan trọng trên các tuyến giao thương Việt Nam - Trung Quốc và ASEAN - Trung Quốc.

Việc khai thác tiềm năng thương mại giữa Quảng Ninh và Quảng Tây góp phần quan trọng trong kết nối hàng hóa giữa Việt Nam với thị trường phía Nam Trung Quốc.

Được biết, tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Quảng Tây có nhiều lợi thế trong hoạt động thương mại. Hệ thống hạ tầng giao thông và logistics của Quảng Ninh ngày càng hoàn thiện. Tuyến cao tốc kết nối Hà Nội với cửa khẩu Bắc Luân II dài gần 176km, giúp thời gian di chuyển được rút ngắn xuống khoảng 3 giờ.

Bên cạnh đó là hệ thống cảng biển Cái Lân, Con Ong - Hòn Nét, Vạn Ninh (Quảng Ninh) có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, lên đến 200.000 tấn; hệ thống KCN, KKT cửa khẩu và các công trình kết nối đang được đầu tư. Những lợi thế trên tạo điều kiện thuận lợi để hàng hóa không chỉ đi qua biên giới mà còn kết nối với các trung tâm sản xuất, logistics và cảng biển trong tỉnh.

Thống kê trong năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của tỉnh Quảng Ninh qua các cửa khẩu biên giới của tỉnh với Quảng Tây đạt 5,88 tỉ USD, tăng 27,5% so với năm 2024.

Cũng trong năm này, tỉnh Quảng Ninh ký 44 thỏa thuận hợp tác với Quảng Tây trên nhiều lĩnh vực, trong đó có thương mại, logistics, quản lý cửa khẩu và xây dựng cửa khẩu thông minh. Đến hết 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh đạt trên 4,8 tỉ USD, tăng 16,9% so với cùng kỳ năm 2025.

Từ thực tiễn quản lý tại cửa khẩu cho thấy, dư địa hợp tác thương mại giữa Quảng Ninh và Quảng Tây không còn nằm ở việc mở rộng đơn thuần quy mô hàng hóa qua biên giới, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tạo sự thông suốt trong toàn bộ quá trình giao thương.

Bám sát chủ trương trên, Chi cục Hải quan khu vực VIII đang từng bước làm sâu sắc hơn cơ chế phối hợp với Hải quan Nam Ninh thông qua các cuộc Hội đàm hải quan “Hai nước - Bốn bên”, Hội đàm Km0 tại các cặp cửa khẩu Móng Cái - Đông Hưng, Hoành Mô - Động Trung và lối thông quan Bắc Phong Sinh - Lý Hỏa.

Không chỉ dừng ở trao đổi nghiệp vụ, các cuộc hội đàm được kỳ vọng trở thành kênh phối hợp thường xuyên để hai bên cập nhật chính sách, nhận diện sớm những điểm nghẽn và cùng điều tiết hoạt động thông quan phù hợp với diễn biến thực tế của dòng hàng hóa. Việc duy trì trao đổi định kỳ ít nhất 2 lần/năm cũng giúp những vướng mắc phát sinh trong quá trình giao thương được xử lý nhanh hơn.

Hiện ngành Hải quan đặc biệt quan tâm đến việc đưa công nghệ trở thành nền tảng kết nối hai bên. Khi mô hình cửa khẩu thông minh được triển khai, hiệu quả không chỉ được đo bằng số lượng phương tiện được thông quan, mà còn ở mức độ dữ liệu có thể được kết nối, chia sẻ và sử dụng thống nhất.

Vì vậy, Chi cục Hải quan khu vực VIII chủ động tham mưu để thống nhất các tiêu chuẩn kỹ thuật trong trao đổi dữ liệu tờ khai, nhận diện phương tiện, kiểm dịch điện tử..., hướng tới việc hệ thống quản lý của hai bên có thể “nói chung một ngôn ngữ số”.

Xa hơn, khi các điều kiện pháp lý được hoàn thiện, việc chia sẻ dữ liệu thông quan, công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên và kết quả kiểm tra chuyên ngành mở ra khả năng hình thành phương thức “khai báo một lần - thông quan cả hai phía”, qua đó giảm đáng kể thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Theo các doanh nghiệp, khi khu hợp tác này được vận hành với cơ chế thông thoáng, cùng với hệ thống logistics tổng hợp, khu bảo thuế, khu phi thuế quan và các dịch vụ logistics trọn gói, lợi thế cửa khẩu từng bước được chuyển hóa thành lợi thế của cả một chuỗi cung ứng.

Mặt khác, cũng cần mở rộng danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu, khuyến khích doanh nghiệp Quảng Tây đưa ô tô, rơ moóc, máy móc, thiết bị qua cửa khẩu Đông Hưng.

Đồng thời, việc tăng cường công nhận kết quả kiểm nghiệm, kiểm tra cũng giúp quan hệ thương mại hai bên chuyển từ lợi thế về vị trí địa lý sang lợi thế về mức độ thuận tiện và chi phí giao dịch.

Đây chính là bước chuyển cần thiết để Móng Cái - Đông Hưng không chỉ là một cặp cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa lớn, mà trở thành một “mắt xích” quan trọng trong mạng lưới logistics và chuỗi cung ứng Việt Nam - Trung Quốc.

Những nỗ lực cải cách từ cơ quan Hải quan, cùng với việc hoàn thiện hạ tầng, cơ chế hợp tác và không gian kinh tế qua biên giới, đang góp phần thay đổi cách thức vận hành của thương mại Quảng Ninh - Quảng Tây.

Đó cũng là nền tảng để lợi thế địa kinh tế vốn có của Quảng Ninh được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh mới, đưa quan hệ hợp tác với Quảng Tây ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững.