Khi trường học bớt những cuộc thi

Giảm gánh nặng cho giáo viên

Ngày 3.9.2026, Bộ GD&ĐT ban hành Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT, yêu cầu rà soát, cắt giảm các cuộc thi, hội thi dành cho học sinh và giáo viên; đồng thời giảm hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian không thực sự cần thiết trong các cơ sở giáo dục.

Mục đích của việc cắt giảm là dành thêm thời gian, nguồn lực cho dạy học, chăm sóc, giáo dục học sinh và sinh hoạt chuyên môn; giảm áp lực, hạn chế hình thức, chạy theo thành tích. Những cuộc thi được tổ chức phải có mục tiêu rõ ràng, phù hợp với chương trình, lứa tuổi và điều kiện thực tế; không phát sinh chi phí bắt buộc đối với học sinh và cha mẹ học sinh.

Cô Nguyễn Thị Tuyết, giáo viên một trường mầm non tại Thanh Hóa cho biết, từ đầu năm học 2026–2027 đến nay, trường nơi cô công tác không tổ chức cuộc thi nào. Các hoạt động đang được nhà trường duy trì đều cần thiết đối với trẻ. Giáo viên tham gia theo kế hoạch chung nhưng không phải làm thêm nhiều sản phẩm để dự thi như trước. Hồ sơ, sổ sách chưa giảm so với quy định hiện hành, song không phát sinh thêm từ các cuộc thi, hội thi.

Từ thực tế giảng dạy, cô Tuyết cho rằng nên bỏ các hội thi nhưng vẫn cần duy trì những hoạt động gắn với ngày lễ, ngày hội như 20.10, 20.11, 22.12, 30.4. Các hoạt động này có thể tích hợp vào chủ đề giáo dục lòng biết ơn cha mẹ, thầy cô và tình yêu quê hương, đất nước, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi mầm non.

Cô Mai Thị Vân, giáo viên một trường THCS tại Thành phố Hồ Chí Minh cũng cho biết, trường nơi cô công tác đã bỏ một số cuộc thi như giáo viên dạy giỏi, giáo viên chủ nhiệm giỏi và “Văn hay chữ tốt”. Đầu năm học, ban giám hiệu cũng quán triệt tinh thần tự nguyện, không giao chỉ tiêu tham gia các hoạt động thi đua, phong trào.

Trước đây, một số cuộc thi yêu cầu sản phẩm có tính kỹ thuật vượt quá khả năng thực hiện độc lập của học sinh. Giáo viên và phụ huynh phải dành nhiều thời gian hỗ trợ, thậm chí làm thay để có sản phẩm dự thi. Cuộc thi vì thế vừa phát sinh thêm công việc, vừa không phản ánh đúng năng lực của học sinh.

Việc cắt giảm cũng giúp trường giảm một số loại hồ sơ như sổ dự giờ, sổ ghi chép hội họp. Thông tin cần thiết được đưa lên hệ thống quản trị để nhà trường theo dõi, thay vì yêu cầu giáo viên ghi chép lại dưới nhiều hình thức.

Trong khi đó, cô Hoàng Thị Lan, giáo viên một trường THPT nhận xét, số cuộc thi, giao lưu do ngành Giáo dục tổ chức hoặc phát động đã giảm nhiều. Điều này cho thấy việc rà soát không chỉ dừng ở yêu cầu trên văn bản mà đã tác động đến kế hoạch hoạt động của một số trường.

Có thể thấy, mức độ cắt giảm phụ thuộc vào cách tổ chức và quản trị của từng trường, từng địa phương. Tuy nhiên, những thay đổi trên cho thấy nhiều cuộc thi vốn được coi là hoạt động thường niên hoàn toàn có thể bỏ mà không ảnh hưởng đến hoạt động dạy học.

Không lấy giải thưởng làm thước đo

Bên cạnh việc cắt giảm các cuộc thi, Công văn số 5922 cũng yêu cầu các hoạt động giao lưu, sân chơi về ngoại ngữ, khoa học, nghệ thuật, thể dục thể thao, chuyển đổi số và trải nghiệm phải được tổ chức theo tinh thần vui tươi, tự nguyện, thiết thực. Các trường không được biến những hoạt động này thành kỳ thi; không sử dụng kết quả, số lượng giải thưởng hoặc thành tích làm căn cứ đánh giá chất lượng dạy học và thi đua.

Đối với giáo viên, Bộ GD&ĐT yêu cầu không tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, cấp xã chỉ để lấy thành tích. Trường hợp cần lựa chọn giáo viên tham gia hội thi cấp trên cũng phải tổ chức thiết thực, không phát sinh hồ sơ, minh chứng không cần thiết.

Riêng ở bậc mầm non, Bộ yêu cầu không tổ chức cuộc thi, hội thi hoặc phong trào giáo viên làm đồ dùng, đồ chơi. Giáo viên vẫn có thể tự nguyện làm sản phẩm phục vụ trực tiếp việc chăm sóc, giáo dục trẻ, nhưng sản phẩm đó không được sử dụng làm căn cứ đánh giá, xếp loại hoặc thi đua nếu không có quy định của cấp có thẩm quyền.

Việc cắt giảm không nên chỉ tính bằng số cuộc thi đã bỏ. Quan trọng hơn là chấm dứt việc dùng số lượng bài dự thi, giấy chứng nhận và giải thưởng để đánh giá chất lượng giáo dục. Nếu cách đánh giá không thay đổi, cuộc thi có thể được bỏ tên nhưng lại xuất hiện dưới hình thức giao lưu, ngày hội hoặc hoạt động trải nghiệm có chấm điểm, xếp hạng.

Hiệu trưởng giữ vai trò quyết định trong việc thực hiện chủ trương này. Khi ban giám hiệu không giao chỉ tiêu, giảm hồ sơ và sử dụng hệ thống quản trị để nắm bắt công việc, giáo viên không phải tạo thêm minh chứng để chứng minh mình đã làm những gì. Các hoạt động cần được tổ chức theo hướng trải nghiệm, không biến thành cuộc thi chấm giải khiến giáo viên, học sinh và phụ huynh phải dốc sức để được “xếp hạng”.

Cắt giảm những cuộc thi mang tính hình thức, “hơn thua” giúp giáo viên có thêm thời gian giảng dạy, học sinh có thêm thời gian học tập, vui chơi và phụ huynh không bị kéo vào những việc không cần thiết. Những hoạt động trải nghiệm thực sự có ích vẫn cần được duy trì, nhưng không nhất thiết phải tổ chức thi và trao giải.