Hàng chục nghìn ca khúc AI xuất hiện mỗi ngày: Nghệ sĩ thật đang đối mặt với nguy cơ gì?

Cơn lũ nhạc công nghệ tràn ngập các nền tảng trực tuyến

Theo số liệu công bố từ nền tảng phát nhạc trực tuyến Deezer (Pháp), số lượng ca khúc được tạo hoàn toàn bằng AI tải lên hệ thống đã tăng vọt từ mức 75.000 bản/ngày vào tháng 4.2026 lên gần 90.000 bản/ngày vào tháng 7.2026, chiếm hơn 50% tổng lượng nhạc mới phát hành mỗi ngày.

Với sự phổ biến của các công cụ như Suno hay Udio, người dùng chỉ cần nhập vài câu lệnh mô tả là có thể tạo ra một bản nhạc hoàn chỉnh mà không cần kiến thức nhạc lý, kỹ năng chơi nhạc cụ hay hệ thống phòng thu chuyên nghiệp.

Không dừng lại ở các bản nhạc đơn lẻ, nhiều dự án "nghệ sĩ ảo" đã thu hút lượng người nghe khổng lồ. Trên thị trường quốc tế, ban nhạc rock AI mang tên The Velvet Sundown thu hút hơn 1 triệu người nghe hàng tháng trên Spotify, trong khi ca sĩ R&B ảo Xania Monet từng lọt bảng xếp hạng Billboard và ký hợp đồng thu âm trị giá 3 triệu USD.

Tại Việt Nam, loạt ca khúc sử dụng giọng hát và bản phối AI như Mưa chiều, Say một đời vì em, Tự do như cơn gió, 50 năm về sau cũng liên tục đạt hàng triệu lượt xem trên YouTube, TikTok và lọt nhóm tìm kiếm thịnh hành.

Ba nguy cơ hiện hữu đe dọa nghệ sĩ thực thụ

Dù mở ra khả năng thử nghiệm âm thanh mới, việc sản xuất âm nhạc hàng loạt bằng thuật toán đang đẩy các nhạc sĩ, ca sĩ và nhà sản xuất âm nhạc chân chính vào ba thách thức nghiêm trọng:

Giả mạo danh tính và xâm phạm bản quyền chất xám: Khảo sát của Deezer phối hợp cùng công ty nghiên cứu Ipsos trên 9.000 người tại 8 quốc gia cho thấy có tới 97% người nghe không thể phân biệt được nhạc do AI tạo hoàn toàn và nhạc do con người sáng tác. Lợi dụng điều này, nhiều trang nghe nhạc xuất hiện tình trạng sao chép trái phép màu giọng của ca sĩ nổi tiếng hoặc tự ý gắn các ca khúc AI vào hồ sơ chính thức của các ban nhạc lâu năm, gây nhiễu loạn thông tin và xâm phạm nghiêm trọng quyền sở hữu trí tuệ.

Bão hòa thị trường và nguy cơ bào mòn cảm xúc nghệ thuật: Khi hàng chục nghìn bản nhạc có cấu trúc hòa âm, giai điệu na ná nhau tràn ngập hệ thống đề xuất mỗi ngày, những tác phẩm được nghệ sĩ đầu tư chất xám và kinh phí lớn trong nhiều tháng trời dễ bị chìm khuất. Nhận định về xu hướng này, ca sĩ Tùng Dương cho rằng kỹ thuật của AI dù hoàn thiện đến đâu cũng khó thay thế được trải nghiệm sống, ký ức và cảm xúc độc bản của người nghệ sĩ; điều đáng lo ngại nhất là khi cả người làm nhạc lẫn người nghe dần bằng lòng với lối sáng tạo rập khuôn như máy móc.

Các nền tảng mạnh tay siết chặt "nhạc rác" để bảo vệ nghệ sĩ

Trước làn sóng phản ứng từ giới chuyên môn và sự mệt mỏi của khán giả, trong bối cảnh báo cáo Generative AI in Entertainment 2026 của Luminate ghi nhận mức độ quan tâm đối với nhạc AI đang suy giảm rõ rệt, các nền tảng lớn đã bắt đầu dựng hàng rào kỹ thuật.

Theo khảo sát của Ipsos, 80% công chúng yêu cầu nhạc được tạo bằng AI phải được gắn nhãn minh bạch và 73% muốn biết rõ liệu thuật toán có đang đề xuất sản phẩm AI hay không.

Đáp lại yêu cầu này, từ tháng 9.2026, Spotify đã triển khai nhãn nhận diện "AI persona" (nhân vật AI) và đến ngày 20.10.2026 đã loại bỏ hơn 50 triệu bản nhạc AI chất lượng thấp khỏi hệ thống đề xuất, đồng thời gỡ hơn 75 triệu bản nhạc spam để ưu tiên hiển thị tác phẩm của nghệ sĩ thật.

Tương tự, Deezer cũng đã gắn nhãn hơn 13,4 triệu bản nhạc AI, loại trừ hoàn toàn các lượt nghe gian lận khỏi cách tính doanh thu bản quyền và bổ sung tính năng cho phép người dùng lọc bỏ nhạc AI khỏi kết quả tìm kiếm từ ngày 13.10.2026.

Giới chuyên gia nhận định công nghệ AI vẫn sẽ là công cụ đắc lực hỗ trợ khâu hòa âm, phối khí, nhưng việc thiết lập khung pháp lý về bản quyền dữ liệu huấn luyện và minh bạch hóa nhãn nhận diện là điều kiện tiên quyết để bảo vệ sinh kế cũng như giá trị sáng tạo của người nghệ sĩ.