Danh thắng quốc gia thác Voi bị “đắp chiếu” đến bao giờ?

VHO - Là một trong những điểm đến hấp dẫn bậc nhất của du lịch sinh thái địa phương, di tích, danh thắng quốc gia thác Voi (xã Nam Ban Lâm Hà, Lâm Đồng), nhưng hiện nay lại rơi vào tình cảnh “cửa đóng then cài” trong suốt nhiều năm qua. Vì sao?

 Việc tạm dừng hoạt động tham quan không chỉ gây lãng phí tài nguyên du lịch quý giá mà còn kéo theo nhiều hệ lụy về quản lý, bảo tồn và phát triển kinh tế địa phương.

Lãng phí vẻ đẹp kỳ vỹ của thiên nhiên

Cách trung tâm TP Đà Lạt khoảng 30 km về phía Tây Nam, thác Voi từ lâu đã được xem là một trong những thắng cảnh thiên nhiên tiêu biểu của tỉnh Lâm Đồng. Thác có chiều cao khoảng 30m và rộng đến 40m, được hình thành bởi dòng suối Cam Ly từ thượng nguồn Đà Lạt đổ xuống mạnh mẽ, tạo thành những cột nước trắng xóa, tung bọt giữa không gian hoang sơ. Âm thanh của dòng thác đổ xuống vang vọng cả một vùng như một bản “giao hưởng” của đại ngàn dội vào vách đá, đứng ở khoảng cách khá xa cũng có thể nghe rõ.

Trước đây, khu vực xung quanh thác Voi vốn là địa bàn cư trú lâu đời của người dân tộc K’Ho cho nên con thác còn được người dân bản địa gọi bằng một cái tên khác là Liêng Rơwoa Jơi Biêng, thác của những con voi phủ phục hóa đá trước tình yêu nồng nàn, son sắt.

Theo nhiều người dân tại đây cho biết, tên của con thác gắn liền với truyền thuyết về một mối tình đẹp dang dở của đôi trai gái người K’Ho... Để xuống được chân thác, du khách phải men theo hệ thống gần 150 bậc tam cấp uốn lượn theo triền núi. Con đường này không quá dài nhưng lại khá dốc, cộng với độ ẩm cao của những làn hơi nước bay ra từ dòng thác đổ khiến đường đi khá trơn trượt, tạo nên cảm giác phiêu lưu, kích thích đối với những người yêu thích khám phá.

Bên dưới dòng thác đổ xuống xuất hiện những khối đá lớn phủ đầy rêu xanh, có hình thù như những con voi đang nằm nghỉ, đây cũng chính là nguồn gốc tên gọi của thác. Những khối đá này không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn tạo nên một sân khấu tự nhiên độc đáo, nơi du khách có thể dừng chân, chụp ảnh và cảm nhận trọn vẹn sức mạnh của dòng nước đổ. Ngoài ra, xung quanh thác còn xuất hiện hệ thống hang động kỳ thú cùng rừng nguyên sinh với nhiều loại cây leo chằng chịt...

Từ nhiều năm qua, nơi đây đã trở thành địa chỉ quen thuộc và là lựa chọn ưa thích dành cho du khách không chỉ trong mà cả ngoài nước tìm đến thưởng ngoạn và phám phá vẻ đẹp của con thác, đặc biệt là những du khách muốn tìm kiếm sự gần gũi với thiên nhiên. Thác Voi giữ cho mình một vẻ đẹp nguyên sơ, hùng vĩ, đó chính là yếu tố cốt lõi tạo nên sức hút riêng biệt đối với du khách.

Vì thế, những ai khi đặt chân đến đây, sẽ có cảm nhận như tách biệt hoàn toàn những ồn ào, xô bồ cách đó không bao xa. Vậy mà, trong suốt một thời gian dài, danh thắng quốc gia thác Voi lại bị đóng cửa im ỉm, quên bẵng đi việc khai thác, phát huy di sản, để cho một tài nguyên du lịch rơi vào cảnh lãng phí một cách khó hiểu.

Vì đâu “cửa đóng then cài”?

Chính từ vẻ đẹp và những giá trị riêng có của thác, năm 2001, Bộ VHTT (nay là Bộ VHTTDL) đã công nhận thác Voi là di tích danh thắng quốc gia. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị không chỉ về mặt cảnh quan, văn hóa của địa danh này mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch cho địa phương.

Mặc dù sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển tiềm năng du lịch, tuy nhiên đến nay số phận của danh thắng này lại bị diễn ra không được như mong đợi trong vai trò, sứ mệnh mới. Không lâu sau khi thác Voi được công nhận là di tích, danh thắng quốc gia, năm 2005, UBND tỉnh Lâm Đồng (cũ) đã phê duyệt dự án bảo tồn cảnh quan thiên nhiên thác Voi và giao Công ty cổ phần thác Voi thực hiện, trong đó có việc tổ chức các hoạt động tham quan du lịch nhằm góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị của di tích, danh thắng.

Tuy nhiên, đến năm 2008, do nhận thấy đơn vị được giao quản lý, khai thác không có đủ năng lực đầu tư, đồng thời có hành vi sang nhượng dự án cho đối tác khác nên UBND tỉnh Lâm Đồng đã rút giấy phép đầu tư, thu hồi dự án. Đến tháng 8.2011, tỉnh Lâm Đồng lại cấp Giấy chứng nhận đầu tư dự án Khu du lịch sinh thái thác Voi cho Công ty TNHH Thương mại du lịch kinh doanh địa ốc Việt R.E.M.A.X. Nhưng đến năm 2021, dự án này lại bị thu hồi với kết luận từ UBND tỉnh và Thanh tra Chính phủ: Nhà đầu tư không đáp ứng các yêu cầu pháp luật về đầu tư, đất đai, xây dựng và lâm nghiệp, đồng thời để xảy ra các hoạt động xây dựng không phép trong khu vực bảo vệ của di tích, danh thắng quốc gia.

Từ đó cho đến nay, danh thắng quốc gia thác Voi đã bị đóng cửa hoàn toàn. Việc đóng cửa tham quan không chỉ đơn thuần là câu chuyện dừng hoạt động một điểm du lịch, mà còn kéo theo nhiều hệ lụy đáng lo ngại như lãng phí tài nguyên, xuống cấp cơ sở vật chất, gia tăng các hoạt động du lịch tự phát tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cũng như ảnh hưởng đến sinh kế của người dân xung quanh.

Liên quan đến danh thắng này, đại diện Sở VHTTDL tỉnh Lâm Đồng cho biết: “Hiện nay, các Sở, ngành và UBND xã Nam Ban Lâm Hà đang phối hợp rà soát hồ sơ pháp lý, hiện trạng đất đai, rừng và xây dựng, nhằm lập phương án quản lý khu vực này; đồng thời chuẩn bị điều kiện để kêu gọi nhà đầu tư mới hoặc tổ chức mô hình quản lý phù hợp để khai thác lại danh thắng theo hướng bền vững, an toàn và bảo tồn giá trị cảnh quan.

UBND tỉnh Lâm Đồng cũng đang tích cực, thận trọng và đúng trình tự pháp luật trong việc xử lý các tồn tại liên quan đến thác Voi; đồng thời từng bước chuẩn bị điều kiện để đưa điểm du lịch quan trọng này hoạt động trở lại theo hướng hiệu quả, an toàn và đúng quy định”.