“Tết bản làng” có gì hấp dẫn?

VHO - Trong tháng 1.2026, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) sẽ diễn ra nhiều hoạt động đặc sắc với chủ đề “Tết bản làng”.

Các hoạt động nhằm giới thiệu các nghi lễ, lễ hội, phong tục tập quán, giúp du khách hiểu biết sâu sắc hơn về nét văn hóa và truyền thống đón Tết đặc trưng của các dân tộc.

Qua đó, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường giao lưu, đoàn kết, hỗ trợ cùng nhau phát triển giữa các dân tộc.

Các hoạt động cũng tôn vinh bản sắc văn hóa các dân tộc, giới thiệu phong tục tập quán, đa dạng hóa hoạt động hằng ngày, cuối tuần và sự kiện, đáp ứng nhu cầu của du khách.

Theo đó, các hoạt động giao lưu trong sự kiện “Tết bản làng” sẽ tạo không khí vui tươi, phấn khởi; giới thiệu lễ hội đặc sắc, trò chơi dân gian, ẩm thực, sản vật dân tộc, kết hợp biểu diễn dân ca, dân vũ chọn lọc do chủ thể văn hóa thực hiện, nhằm tạo ấn tượng tốt với du khách.

Cùng với đó, phát huy thế mạnh của chủ thể văn hóa tham gia; tạo điều kiện cho đồng bào các dân tộc tham gia chuẩn bị không gian và đón Tết; tăng cường dịch vụ, quảng bá ẩm thực, sản vật đặc trưng từ địa phương, vùng miền, mang đậm hương vị Tết.

Những hoạt động này có sự tham gia của khoảng hơn 100 đồng bào của 16 dân tộc (Nùng, Tày, Dao, Mông, Mường, Lào, Thái, Khơ Mú, Tà Ôi, Ba Na, Xơ Đăng, Gia Rai, Cơ Tu, Raglai, Ê Đê, Khmer) của 11 địa phương có đồng bào hoạt động hằng ngày (Thái Nguyên, Hà Nội, Phú Thọ, Tuyên Quang, Sơn La, Huế, Gia Lai, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Đắk Lắk, Cần Thơ). 25 đồng bào dân tộc Thái (tỉnh Thanh Hóa) cũng sẽ được huy động cho các sự kiện dịp này.  

Bên cạnh hoạt động “Chợ phiên vùng cao - Chào năm mới 2026” sẽ có các  hoạt động sự kiện chuyên đề “Tết về bản”.

Tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, ngày 18.1.2026 sẽ tổ chức tái hiện nghi thức cúng vía bếp của dân tộc Mường. Tục cúng vía cho bếp (cúng khai bếp mới/sửa bếp) là nghi lễ quan trọng khi sửa bếp, đây không chỉ là việc sửa lại nơi nấu nướng mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, coi bếp lửa như linh hồn của ngôi nhà, bảo vệ gia đình, mang lại sự ấm no, thịnh vượng và xua đuổi tà khí.

Theo niềm tin, con người có nhiều vía (hồn phách) và bếp lửa cũng vậy, vía bếp cần được mời gọi để ở lại, mang lại may mắn. Nếu vía bếp đi lạc, gia đình có thể gặp tai ương.

Nghi thức này thể hiện sự kính trọng tổ tiên, thần linh và thiên nhiên. Người Mường tin rằng bếp lửa có hồn vía riêng và nghi thức này nhằm mời gọi vía bếp về trú ngụ, gắn bó với gia đình.

Sau phần nghi thức là hình ảnh ấm áp, quây quần bên bếp lửa của đồng bào Mường và tiếp nối phần hội với chương trình dân ca dân vũ “Về bản đón xuân” của đồng bào các dân tộc phía Bắc đang hoạt động hằng ngày tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Ngày 25.1.2026 sẽ tổ chức tái hiện Lễ hội Chá Mùn của dân tộc Thái (tỉnh Thanh Hóa). Đây là một trong những lễ hội tín ngưỡng dân gian đặc sắc, tiêu biểu nhất của tộc người Thái đen ở Thanh Hoá.

Hoạt động giới thiệu phong tục đón Tết và gói bánh chưng đen ngày Tết của đồng bào Thái xứ Thanh sẽ diễn ra cũng trong các ngày 24, 25.1.2026.

Vào những ngày giáp Tết, không khí ở các bản làng dân tộc Thái trở nên rộn ràng và ấp áp niềm vui.

Không gian bản làng được quét dọn sạch sẽ, mọi người tất bật chuẩn bị món quà cúng tổ tiên. Tiếng chiêng, tiếng trống, điệu múa xòe... vang lên cùng với hương thơm của lá dong, gạo nếp, thịt lợn từ nồi bánh chưng trên bếp.

Đây là dịp để cộng đồng quây quần, hát ví, kể chuyện xưa thể hiện tinh thần đoàn kết và biết ơn thiên nhiên, tổ tiên.

Đặc biệt là phong tục gói bánh chưng đen ngày Tết là nét văn hóa độc đáo của đồng bào Thái xứ Thanh.

Bánh chưng đen làm từ gạo nếp đen thơm, nhân đậu xanh, thịt lợn, gói trong lá dong tươi... quá trình này không chỉ đòi hỏi sự khéo léo mà còn mang ý nghĩa cầu mong mùa màng bội thu, cuộc sống đầy đủ.

Cùng với đó, chương trình dân ca dân vũ “Cao nguyên mùa xuân về” của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên đang hoạt động hằng ngày tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ diễn ra trong các ngày 10,11.1.2026.

Đồng bào các dân tộc Tây Nguyên đang hoạt động tại “Ngôi nhà chung” đón mừng năm mới 2026 bằng lời ca tiếng hát, hoạt động diễn xướng dân gian với các tiết mục hát múa các ca khúc về Tây Nguyên, trình diễn âm nhạc tre nứa, không gian văn hóa cồng chiêng và vòng xoang buôn làng...

Chương trình dân ca dân vũ “Về bản đón xuân” diễn ra vào các ngày 17, 18, 31.1.2026. Đồng bào các dân tộc phía Bắc cùng nhau chung vui trong niềm hân hoan chuẩn bị đón Tết về bản với lời ca, tiếng hát, trang phục sặc sỡ sắc màu. Mỗi dân tộc có một thế mạnh, nét văn hóa riêng nhưng khi hòa chung vào nhau là một bức tranh rộn ràng đón mùa xuân mới.

Du khách đến Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam còn được trải nghiệm giao lưu văn nghệ và các loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống mang đậm sắc màu xuân: Múa xòe, nhảy sạp, hát ví, hát dân ca, diễn tấu cồng chiêng, nghệ thuật hát Then, đàn Tính, các điệu múa chuông, múa rùa... của các nhóm đồng bào đang hoạt động hằng ngày tại Làng.

Trong dịp này, tại các làng dân tộc Nùng, Tày, Dao, Mông, Mường, Lào, Thái, Khơ Mú, Tà Ôi, Ba Na, Xơ Đăng, Gia Rai, Cơ Tu, Raglai, Ê Đê, Khmer, bà con sửa soạn bàn thờ ngày Tết, treo ảnh Bác Hồ, cờ Tổ quốc và trang trí không gian nhà theo đúng phong tục truyền thống của các dân tộc.

Tại các làng này, du khách được tìm hiểu thêm về văn hóa, phong tục đón Tết của đồng bào các dân tộc.