Trong gần hai tuần làm việc, các quốc gia sẽ thảo luận những giải pháp giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và huy động tài chính, nhằm chuyển các cam kết quốc tế thành hành động cụ thể.
Những cảnh báo khí hậu ngay ngày khai mạc
COP31 diễn ra từ ngày 9 đến 20.11 tại thành phố Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, quy tụ đại diện gần 200 quốc gia cùng các tổ chức quốc tế, giới khoa học, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.
Hội nghị lần thứ 31 của Công ước khung Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) được kỳ vọng tạo thêm động lực thực hiện các cam kết toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh những tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt.
Ngay trong ngày khai mạc, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) công bố bản cập nhật Tình trạng Khí hậu toàn cầu năm 2026, đưa ra những cảnh báo đáng chú ý về tốc độ tích tụ nhiệt trong hệ thống Trái đất.
Theo WMO, nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9.2026 cao hơn khoảng 1,47 độ C so với mức trung bình thời kỳ tiền công nghiệp (1850-1900). Năm 2026 đang trên đà trở thành một trong bốn năm nóng nhất từng được ghi nhận, nối tiếp chuỗi bốn năm có nhiệt độ cao nhất trong lịch sử quan trắc.
Một trong những vấn đề đáng lo ngại là sự mất cân bằng năng lượng của Trái đất đang gia tăng. Lượng nhiệt tích tụ trong hệ thống khí hậu tăng lên khi khí nhà kính giữ lại ngày càng nhiều năng lượng, khiến đại dương, đất liền và khí quyển tiếp tục nóng lên. Đại dương hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa này. Năm 2026 cũng được dự báo là năm thứ 10 liên tiếp ghi nhận lượng nhiệt tích trữ trong đại dương ở mức kỷ lục.
WMO đồng thời cho biết mực nước biển trung bình toàn cầu đã đạt mức cao nhất trong hồ sơ vệ tinh, trong khi nhiệt độ mặt biển liên tiếp lập kỷ lục theo tháng. Những diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán, mưa lớn và bão nhiệt đới.
Hiện tượng El Niño đang phát triển cũng được dự báo làm gia tăng thêm sức ép. Theo WMO, El Niño có thể khiến nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng và làm trầm trọng thêm nguy cơ nắng nóng, hạn hán cũng như mưa lớn trong năm 2027.
“Chúng ta đã bước vào một kỷ nguyên mới của những hiện tượng khí hậu cực đoan,” Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres phát biểu. Theo ông, hiện tượng El Niño siêu mạnh đang va chạm với một hành tinh vốn đã quá nóng do biến đổi khí hậu do con người gây ra. Các kỷ lục về khí hậu liên tục bị phá vỡ. Thiệt hại về người ngày càng gia tăng. Và những người ít chịu trách nhiệm nhất lại là những người phải gánh chịu đầu tiên và nặng nề nhất.
Từ giảm phát thải đến tài chính khí hậu
Trong bối cảnh đó, một trong những trọng tâm của COP31 là thúc đẩy các quốc gia chuyển từ cam kết sang triển khai thực tế những giải pháp giảm phát thải khí nhà kính.
Điện khí hóa được xem là một hướng đi quan trọng. Việc mở rộng sử dụng xe điện, máy bơm nhiệt, hệ thống lưu trữ bằng pin và các công nghệ sử dụng điện phát thải thấp có thể giúp giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong giao thông, sưởi ấm và sản xuất công nghiệp. Cùng với đó, phát triển năng lượng tái tạo, nâng cấp lưới điện và cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng là những giải pháp cần được đẩy nhanh.
Chương trình hành động của COP31 cũng dành sự quan tâm đến các lĩnh vực có tác động lớn tới phát thải và khả năng chống chịu của cộng đồng. Các chủ đề được đưa vào chương trình nghị sự gồm nông nghiệp, lương thực và sức khỏe; năng lượng và giao thông; chất thải; đô thị và môi trường xây dựng; tài chính và thương mại; khoa học, công nghiệp và công nghệ; đại dương, thiên nhiên và sử dụng đất.
Một vấn đề quan trọng khác là thích ứng với biến đổi khí hậu. Các quốc gia sẽ phải tìm cách tăng khả năng chống chịu của đô thị, cơ sở hạ tầng, hệ thống cấp nước và các cộng đồng dễ bị tổn thương trước thiên tai. Việc nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và chuẩn bị ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan cũng là một trong những giải pháp được nhấn mạnh trong các cảnh báo của WMO.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, tài chính khí hậu tiếp tục là vấn đề có thể tạo ra nhiều tranh luận tại hội nghị. Các nước đang phát triển cho rằng họ cần nguồn lực lớn hơn để thích ứng với biến đổi khí hậu, khắc phục thiệt hại do thiên tai và chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp. Trong khi đó, nhiều quốc gia giàu vẫn chịu sức ép phải cụ thể hóa các cam kết hỗ trợ tài chính đã đưa ra trước đây.
Cơ chế chuyển đổi công bằng cũng được đặt ra, nhằm bảo đảm người lao động trong các ngành công nghiệp phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch không bị bỏ lại phía sau khi nền kinh tế chuyển sang mô hình phát thải thấp. Điều này đòi hỏi các chính sách đào tạo lại, tạo việc làm mới và hỗ trợ những cộng đồng phụ thuộc vào các ngành công nghiệp phát thải cao.
Hai tuần đàm phán tìm kiếm đồng thuận
Theo chương trình, ngày 11 và 12.11 sẽ diễn ra Hội nghị Thượng đỉnh các nhà lãnh đạo thế giới, nơi các nguyên thủ, người đứng đầu chính phủ và đại diện cấp cao trao đổi về định hướng hành động khí hậu. Các phiên thảo luận chuyên đề tiếp tục diễn ra trong những ngày sau đó, trước khi hội nghị bước vào giai đoạn đàm phán cuối cùng và dự kiến bế mạc ngày 20.11.
COP31 được tổ chức trong bối cảnh các quốc gia phải đối mặt với khoảng cách ngày càng lớn giữa những cam kết giảm phát thải và tốc độ triển khai thực tế. Những cảnh báo khoa học cho thấy thời gian để hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu đang thu hẹp, trong khi tác động của biến đổi khí hậu đã gây tổn thất về con người, kinh tế và môi trường ở nhiều khu vực.
Vì vậy, thách thức đặt ra tại hội nghị không chỉ là đạt được thêm những tuyên bố hay mục tiêu mới, mà còn là tìm kiếm đồng thuận về nguồn lực, trách nhiệm và lộ trình thực hiện. Kết quả của hội nghị sẽ phụ thuộc vào khả năng các quốc gia thu hẹp bất đồng, đặc biệt trong vấn đề tài chính khí hậu, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hỗ trợ những cộng đồng dễ bị tổn thương.
