Ủy ban châu Âu (EC) ngày 6.11 cáo buộc nền tảng mạng xã hội TikTok vi phạm các quy định của Liên minh châu Âu (EU) về dịch vụ số do chưa kiểm soát hiệu quả những rủi ro từ thuật toán đề xuất nội dung.
Cơ quan này cho rằng cơ chế tự động phân phối video có thể cuốn người dùng vào những chuỗi nội dung tương tự, ngày càng khó thoát ra, đồng thời yêu cầu TikTok phải thay đổi mục “Dành cho bạn” (For You).
Theo kết luận sơ bộ của EC, thuật toán TikTok căn cứ vào những video người dùng từng xem hoặc nhấn “thích” và tương tác để tiếp tục đề xuất nội dung cùng chủ đề. Hiện tượng này được gọi là “rabbit hole” (hiệu ứng hang thỏ), khiến người dùng liên tục tiếp xúc với một loại thông tin, bị cuốn sâu vào vòng lặp đề xuất mà ít có cơ hội thoát khỏi và chuyển sang chủ đề khác.
EC cảnh báo việc xem lặp lại các video liên quan đến nỗi buồn, sự cô lập, nhận thức về hình thể hoặc những vấn đề về sức khỏe tinh thần có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, đặc biệt đối với trẻ vị thành niên và những người dễ bị tổn thương.
Phó Chủ tịch điều hành EC phụ trách lĩnh vực công nghệ Henna Virkkunen, cho biết mỗi lần người dùng lướt qua hoặc nhấn “thích” một video, hệ thống lại ưu tiên phân phối nhiều nội dung cùng loại, dẫn người dùng vào những “hang thỏ” khó tự thoát ra.
Theo bà Henna Virkkunen, TikTok cần tăng cường biện pháp bảo vệ sức khỏe, trạng thái tinh thần và sự an toàn của người sử dụng, đặc biệt là trẻ em và trẻ vị thành niên.
EC nhận định các biện pháp kỹ thuật hiện có của TikTok chưa tương xứng, chưa đủ hợp lý và chưa đủ hiệu quả để giảm thiểu rủi ro hay giảm tần suất xuất hiện của các nội dung có nguy cơ gây hại.
Chẳng hạn, dù nền tảng đã bổ sung công cụ như nút “Không quan tâm” (Not interested), công cụ này vẫn chưa giúp người dùng kiểm soát đầy đủ nội dung xuất hiện trên bảng tin.
Để khắc phục tình trạng trên, EC đề nghị TikTok phải điều chỉnh bảng tin “Dành cho bạn” (For You) theo hướng tăng mức độ ưu tiên đối với sở thích do người dùng chủ động lựa chọn, giảm phụ thuộc vào thời lượng xem khi phân phối video.
Nền tảng cũng cần tạo điều kiện giúp người dùng gia tăng tính khả dụng, dễ tiếp cận và sử dụng các công cụ kiểm soát nội dung hơn, đồng thời phải thực hiện kiểm tra và đánh giá định kỳ cơ chế vận hành của thuật toán.
Về phần mình, đại diện TikTok đã bác bỏ các cáo buộc trên. Trong tuyên bố gửi tới báo giới, công ty này cho rằng những nhận định của EC là thiếu chính xác, chưa phản ánh đúng cấu trúc kỹ thuật cũng như làm sai lệch cách thức vận hành nền tảng và cam kết bảo đảm an toàn cho người sử dụng.
TikTok khẳng định đã có những nỗ lực đáng kể để bảo vệ cộng đồng, đồng thời duy trì cơ chế bảo vệ và cung cấp cho người dùng các công cụ trực quan để chủ động kiểm soát trải nghiệm nội dung trên ứng dụng.
Các cáo buộc mới được đưa ra trong khuôn khổ cuộc điều tra của EU theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) - bộ luật quy định trách nhiệm của các nền tảng trực tuyến lớn phải chịu trách nhiệm pháp lý cao hơn trong việc chủ động đánh giá, xử lý rủi ro và nội dung độc hại, bất hợp pháp.
EC đã bắt đầu điều tra khả năng TikTok vi phạm DSA từ hơn 2 năm trước. Hồi tháng 2 vừa qua, EC đã công bố các kết luận sơ bộ khác về thiết kế bị cho là gây nghiện của TikTok, biện pháp bảo vệ trẻ em chưa đầy đủ và những trở ngại đối với việc các nhà nghiên cứu tiếp cận dữ liệu công khai.
Bên cạnh TikTok, EC cũng đang tiến hành điều tra độc lập đối với Meta nhằm đánh giá các nguy cơ từ hiệu ứng “hang thỏ” trên hệ thống đề xuất của Facebook và Instagram.
TikTok có quyền tiếp cận hồ sơ, giải trình và đưa ra phản hồi đối với các kết luận sơ bộ trước khi EC ban hành quyết định cuối cùng.
Nếu các cáo buộc được xác nhận, ByteDance (công ty mẹ của TikTok tại Trung Quốc) có thể phải đối mặt mức phạt hành chính tối đa lên tới 6% tổng doanh thu toàn cầu hằng năm.
