Chiều 9.11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế
Hoàn thiện quy định bảo vệ trẻ em trên không gian mạng,
Góp ý về đối với sửa đổi Luật Trẻ em, đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long đề nghị hoàn thiện quy định bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, trong đó phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, bổ sung cơ chế xử lý khẩn cấp và tăng trách nhiệm của các nền tảng số.
Theo đại biểu, cần làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa Bộ VHTTDL với Bộ Công an trong xử lý các vụ việc liên quan đến nội dung thông tin, dữ liệu cá nhân và hành vi xâm hại trẻ em. Đồng thời, thiết lập cơ chế tiếp nhận cảnh báo, ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung độc hại, bảo toàn chứng cứ điện tử và xử lý kịp thời các vụ việc.
Đại biểu nhấn mạnh, bảo vệ trẻ em không chỉ dừng ở việc gỡ bỏ hình ảnh hoặc xử lý người vi phạm mà còn phải bảo đảm trẻ được tư vấn tâm lý, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ pháp lý và phòng ngừa nguy cơ tiếp tục bị xâm hại.
Đặc biệt, đại biểu đề nghị bổ sung quy định bảo vệ trẻ em trước hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ deepfake để chỉnh sửa, tạo lập hoặc phát tán trái phép hình ảnh, âm thanh, video và danh tính số của trẻ.
Đại biểu cảnh báo, từ một bức ảnh thông thường, AI có thể tạo ra hình ảnh nhạy cảm giả mạo; từ một đoạn ghi âm ngắn có thể tạo giọng nói giả phục vụ hành vi lừa đảo, đe dọa, tống tiền, xâm hại danh dự, nhân phẩm trẻ em. Vì vậy, cần kiểm soát việc thu thập, khai thác hình ảnh, dữ liệu trẻ em phục vụ quảng cáo hoặc huấn luyện AI trái pháp luật.
Đại biểu cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế để trẻ em hoặc người đại diện hợp pháp yêu cầu hạn chế công khai, chỉnh sửa hoặc xóa thông tin cá nhân, hình ảnh khi không còn căn cứ hợp pháp để sử dụng. Cần chuyển từ tư duy yêu cầu trẻ tự bảo vệ mình trên mạng sang yêu cầu các nền tảng số được thiết kế, vận hành an toàn hơn đối với trẻ em.
Góp ý về đối với Luật Trẻ em, đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng, Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ tán thành chủ trương chuyển từ cơ chế đăng ký sang thông báo đối với hoạt động của cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em nhằm giảm thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Quốc hội cân nhắc kỹ việc bãi bỏ hoàn toàn các điều kiện thành lập cơ sở.
Theo đại biểu, luật cần quy định trực tiếp những yêu cầu cốt lõi về an toàn, trong đó người đứng đầu và người trực tiếp chăm sóc trẻ không có tiền án, tiền sự về hành vi xâm hại trẻ em; cơ sở phải có quy trình xử lý, báo cáo sự cố kịp thời. Đặc biệt, khi đình chỉ cơ sở vi phạm, cơ quan có thẩm quyền phải có ngay phương án chuyển giao an toàn, bảo đảm việc chăm sóc trẻ không bị gián đoạn.
Về biện pháp bảo vệ khẩn cấp, đại biểu cho rằng khi trẻ có nguy cơ bị xâm hại, bạo lực, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe, không thể chờ hoàn thiện đầy đủ thủ tục giấy tờ.
Đại biểu đề nghị bổ sung thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã hoặc cơ quan công an được áp dụng ngay biện pháp tạm thời cách ly trẻ em trong tình trạng khẩn cấp, với thời hạn tối đa 48 giờ, đưa trẻ đến nơi an toàn và đồng thời làm thủ tục đề nghị Tòa án xem xét quyết định các bước tiếp theo.
Đối với nhân sự bảo vệ trẻ em cấp xã, đại biểu kiến nghị cán bộ được giao nhiệm vụ phải được đào tạo, bồi dưỡng về công tác xã hội và bảo vệ trẻ em, đồng thời có cơ chế phụ cấp trách nhiệm, phân bổ đủ nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ.
Đại biểu cũng tán thành giao Bộ Y tế làm đầu mối quản lý nhà nước về trẻ em, song đề nghị quy định rõ cơ chế phối hợp liên ngành quốc gia do Bộ Y tế điều phối, phân định trách nhiệm của Bộ Công an trong bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và hệ thống tư pháp thân thiện, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.
Phân định rõ trách nhiệm quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với các cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em
Góp ý về thẩm quyền đình chỉ, chấm dứt hoạt động của cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em tại khoản 5 Điều 1, sửa đổi Điều 59 Luật Trẻ em, đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng ghi nhận khoản 3 Điều 59 đã bổ sung trách nhiệm bảo đảm an toàn, duy trì chăm sóc trẻ em khi cơ sở bị đình chỉ, chấm dứt hoạt động.
Tuy nhiên, dự thảo vẫn quy định người đứng đầu cơ quan quản lý Nhà nước về trẻ em các cấp có quyền quyết định đối với cơ sở thuộc phạm vi quản lý, trong khi khoản 2 Điều 58 giao Ủy ban nhân dân cấp xã tiếp nhận thông báo hoạt động. Đại biểu cho rằng, quy định như vậy là chưa rõ ai là đầu mối kiểm tra và có thẩm quyền quyết định xử lý khi phát hiện vi phạm.
“Đối với trẻ em bị xâm hại hoặc có nguy cơ bị bỏ rơi, việc chậm xác định thẩm quyền có thể làm chậm biện pháp bảo vệ cần thiết. Tính đến tháng 5.2026, trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng có hơn 10 nghìn trẻ em thuộc nhóm hoàn cảnh đặc biệt. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải phân định rõ trách nhiệm quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với các cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa”, đại biểu nêu thực tế.
Do đó, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị khoản 3 Điều 59 xác định rõ thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã đối với cơ sở thông báo hoạt động trên địa bàn, thẩm quyền của cấp tỉnh đối với cơ sở thuộc phạm vi quản lý, cùng trách nhiệm xử lý kịp thời khi có nguy cơ mất an toàn cho trẻ em. Quy trình kiểm tra và phối hợp có thể giao Chính phủ quy định chi tiết.
Đồng tình với các ý kiến nêu trên, liên quan đến Điều 1 dự thảo sửa đổi Điều 68 Luật Trẻ em về theo dõi, đánh giá trẻ em được nhận chăm sóc thay thế, đại biểu Hà Thị Anh Thư - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi bày tỏ băn khoăn khi một cơ sở lưu trú bị đình chỉ vì mất an toàn, ai sẽ tiếp tục nhận và tiếp tục chăm sóc các em ngay từ thời điểm đó?
Vì vậy, đại biểu đề nghị tại Điều 68 bổ sung nguyên tắc: Bảo đảm an toàn và chăm sóc liên tục cho trẻ em khi cơ sở bị đình chỉ hoặc chấm dứt hoạt động.
“Cần xác định rõ cơ quan chủ trì bố trí chăm sóc thay thế, người trực tiếp tiếp nhận và trách nhiệm theo dõi sau khi bàn giao. Việc bàn giao phải bảo đảm từng trẻ em được tiếp tục điều trị, dùng thuốc, học tập và nhận được sự hỗ trợ phù hợp với nhu cầu của mình”, đại biểu kiến nghị.
Đại biểu Hà Thị Anh Thư cho rằng, khi bố trí nơi chăm sóc tiếp theo, cần lắng nghe ý kiến của trẻ em phù hợp với độ tuổi và mức độ trưởng thành, ưu tiên chăm sóc trong môi trường gia đình khi an toàn và phù hợp với lợi ích của các em. Các em cũng cần có kênh phản ánh bảo mật dễ tiếp cận để cơ quan thẩm quyền kiểm tra đột xuất và kịp thời can thiệp khi có dấu hiệu xâm hại. Theo đại biểu, ngay từ khi thi hành quyết định đình chỉ, từng em phải được tiếp nhận an toàn và có người chịu trách nhiệm tiếp tục chăm sóc.
