VHO - Sau nhiều năm xuống cấp nghiêm trọng và được Báo Văn Hóa nhiều lần phản ánh, đình Thượng Phú, ngôi đình hơn 600 năm tuổi ở xã Hà Trung (Thanh Hóa) đã hoàn thành tu bổ. Tuy nhiên, công trình vẫn chưa được bàn giao cho địa phương quản lý và còn một số tồn tại cần khắc phục.
Toàn cảnh đình Thượng Phú sau khi hoàn thành tu bổ, giữ nguyên kiến trúc truyền thống của ngôi đình hơn 600 năm tuổi
Đình Thượng Phú được xây dựng từ cuối thời Trần, khoảng thế kỷ XIV, trên vùng đất Đại Lại xưa, nơi từng là Ly Cung của nhà Hồ, nay thuộc xã Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.
Công trình gồm 5 gian, 2 chái với hệ thống cột, kèo bằng gỗ lim, gỗ sến, được đánh giá là một trong những ngôi đình cổ có giá trị về lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật của địa phương.
Các mảng chạm khắc trên cấu kiện gỗ vẫn được bảo tồn, thể hiện giá trị nghệ thuật đặc sắc của ngôi đình cổ
Theo các tư liệu địa phương, sau chiến thắng trước quân Chiêm Thành, danh tướng Trần Khát Chân đã đưa nhiều nghệ nhân người Chăm về vùng Đại Lại tham gia xây dựng Ly Cung cùng nhiều công trình tín ngưỡng.
Những nghệ nhân này đã để lại dấu ấn qua các họa tiết chạm khắc tinh xảo trên đình Thượng Phú.
Nhiều chi tiết kiến trúc truyền thống như mái ngói, đầu đao, bờ nóc và hệ kết cấu gỗ của đình Thượng Phú được phục hồi
Trải qua hơn sáu thế kỷ, nhiều hạng mục của đình bị xuống cấp nghiêm trọng.
Hệ thống cột gỗ lim sụt lún, nhiều cấu kiện mục ruỗng, mái ngói dột và võng xuống, tường xuất hiện nhiều vết nứt lớn, khiến người dân luôn lo ngại công trình có thể đổ sập.
Trước khi được tu bổ, nhiều hạng mục của đình Thượng Phú xuống cấp nghiêm trọng sau hàng trăm năm tồn tại
Trong các năm 2021-2023, Văn Hóa đã nhiều lần phản ánh thực trạng xuống cấp của đình Thượng Phú.
Sau đó, UBND tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo các cơ quan chuyên môn kiểm tra hiện trạng, xây dựng phương án bảo tồn và triển khai dự án tu bổ.
Dự án có tổng kinh phí khoảng 8,6 tỉ đồng, tập trung tu bổ nhà Đại đình và Hậu cung theo nguyên tắc "tôn trọng nguyên gốc, can thiệp tối thiểu".
Những cấu kiện còn nguyên vẹn được giữ lại, chỉ thay thế các bộ phận không thể phục hồi.
Hệ thống cột, kèo và mái đình được gia cố, phục hồi nhưng vẫn bảo đảm tính nguyên bản của di tích
Sau khi hoàn thành, đình Thượng Phú lấy lại dáng vẻ uy nghi, cổ kính. Không gian di tích trở thành nơi sinh hoạt tín ngưỡng, tổ chức các hoạt động văn hóa truyền thống của người dân địa phương.
Bia đá dựng năm 1882 ghi lại việc trùng tu đình dưới thời Nguyễn, góp phần làm rõ lịch sử hình thành và giá trị của ngôi đình hơn 600 năm tuổi
Ông Hoàng Đình Huấn, Trưởng thôn Sơn Thành, xã Hà Trung, cho biết người dân rất xúc động khi chứng kiến ngôi đình được phục hồi.
Theo ông, công trình không chỉ là nơi thờ tự mà còn góp phần giáo dục truyền thống, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử và văn hóa quê hương.
Theo ông Hoàng Đình Huấn, hiện công trình vẫn chưa được bàn giao chính thức cho địa phương quản lý. Một số vị trí còn xảy ra tình trạng thấm dột và các cấu kiện gỗ cũ sau khi hạ giải chưa có phương án bảo quản, trưng bày phù hợp
Sau hơn 600 năm tồn tại, sự hồi sinh của đình Thượng Phú không chỉ góp phần bảo tồn một di sản quý của xứ Thanh mà còn cho thấy hiệu quả từ sự vào cuộc của các cấp, ngành sau những phản ánh của báo chí.
Công trình tiếp tục là điểm nhấn văn hóa, lưu giữ ký ức lịch sử của vùng đất Đại Lại - Ly Cung xưa.
