Lừa đảo, dụ dỗ: từ làm quen đến đưa trẻ vào nguy hiểm

Theo Công an tỉnh Phú Thọ, một thủ đoạn thường được sử dụng là lập tài khoản ảo, dùng hình ảnh hấp dẫn, giả danh người nổi tiếng, học sinh cùng độ tuổi hoặc người có hoàn cảnh tương đồng để làm quen.

Khi đã tạo được lòng tin, đối tượng từng bước khai thác thông tin, yêu cầu trẻ gửi hình ảnh, video hoặc thực hiện những yêu cầu khác. Có trường hợp trẻ bị đe dọa, ép buộc hoặc yêu cầu giữ bí mật với gia đình, thầy cô.

Không ít lời dụ dỗ đánh vào nhu cầu tìm việc hoặc những lợi ích hấp dẫn. Tại Lâm Đồng, công an đã ngăn chặn 3 thiếu niên từ 15-16 tuổi trên đường vào TP Hồ Chí Minh sau khi một tài khoản Facebook giới thiệu công việc giặt, là quần áo với mức lương 5 triệu đồng/tháng, hỗ trợ chi phí đi lại và gửi hình ảnh nơi làm việc để tạo lòng tin. Tài khoản này trước đó đã từng dụ dỗ 4 trường hợp khác trên địa bàn.

Công an xã Đam Rông 2, tỉnh Lâm Đồng phối hợp cùng gia đình tiếp nhận và đưa các em bị dụ dỗ “việc nhẹ, lương cao” trở về nhà
Công an xã Đam Rông 2, tỉnh Lâm Đồng phối hợp cùng gia đình tiếp nhận và đưa các em bị dụ dỗ “việc nhẹ, lương cao” trở về nhà

Một vụ việc khác tại Lâm Đồng cho thấy nguy cơ có thể diễn biến rất nhanh. Sau khi gia đình trình báo con gái rời nhà, nghi bị dụ dỗ đi làm xa qua mạng xã hội, Công an xã Đam Rông 2 khẩn trương xác minh, tìm thấy 2 em nhỏ đang chuẩn bị lên xe khách rời địa phương và đưa các em trở về an toàn.

Vụ việc cũng cho thấy những lời mời “việc nhẹ, lương cao” nhưng thông tin về người tuyển dụng, địa chỉ và điều kiện làm việc không rõ ràng cần được cảnh giác.

Điểm đáng lưu ý là yêu cầu nguy hiểm thường không xuất hiện ngay. Đối tượng có thể bắt đầu bằng trò chuyện, chia sẻ sở thích, tỏ ra quan tâm để tạo sự thân thiết, sau đó đề nghị chuyển sang ứng dụng khác, giữ bí mật, cung cấp số điện thoại, địa chỉ, trường học hoặc gặp trực tiếp. Khi đã tin tưởng, trẻ có thể dễ làm theo và ngại nói với người thân.

Một dạng nguy cơ được nhắc đến là “bắt cóc online”. Cụm từ này thường được dùng để chỉ những tình huống trẻ bị đối tượng trên mạng giả danh, thao túng, đe dọa hoặc ép làm theo yêu cầu từ xa. Vì sợ hãi hoặc tin rằng mình phải giữ bí mật, trẻ có thể không tìm kiếm sự trợ giúp.

Cuối tháng 1.2026, Công an xã Hợp Lý phối hợp Trường THCS Hợp Lý, tỉnh Phú Thọ, tổ chức tuyên truyền, trang bị kỹ năng phòng, chống “bắt cóc online” cho cán bộ, giáo viên và gần 500 học sinh.

Nội dung tập trung vào nhận diện các thủ đoạn lừa đảo, dụ dỗ qua mạng xã hội, trò chơi trực tuyến, ứng dụng nhắn tin; nhận biết yêu cầu giữ bí mật, đe dọa hoặc dụ cung cấp thông tin cá nhân và cách xử lý khi gặp tình huống bất thường. Học sinh được hướng dẫn bình tĩnh, không làm theo yêu cầu của đối tượng và báo cho gia đình, thầy cô hoặc công an.

Công an xã Hợp Lý, tỉnh Phú Thọ trang bị kỹ năng phòng, chống “bắt cóc online” cho học sinh Trường THCS Hợp Lý
Công an xã Hợp Lý, tỉnh Phú Thọ trang bị kỹ năng phòng, chống “bắt cóc online” cho học sinh Trường THCS Hợp Lý

Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, cho rằng cần xử lý nghiêm hành vi lợi dụng mạng xã hội để tiếp cận, dụ dỗ, lôi kéo trẻ em. Khi đối tượng tạo dựng quan hệ, đưa ra lời hứa hẹn hoặc yêu cầu khiến trẻ thực hiện những hành vi trái ý muốn, vụ việc cần được xem xét dựa trên tính chất, mức độ, thủ đoạn và hậu quả để xác định hành vi vi phạm và trách nhiệm pháp lý tương ứng.

Để trẻ biết dừng lại, gia đình biết can thiệp

Với trẻ, có thể ghi nhớ bốn nguyên tắc: không tin ngay – không cung cấp – không gặp riêng – báo ngay người lớn.

Trẻ không nên cung cấp địa chỉ nhà, số điện thoại, trường học, lịch trình, mật khẩu, mã xác thực hoặc hình ảnh riêng tư cho người mới quen. Những lời đề nghị quá hấp dẫn về tiền, quà tặng, việc làm; yêu cầu giữ bí mật; thúc ép phải làm ngay hoặc đề nghị gặp trực tiếp đều là dấu hiệu cần dừng lại và kiểm chứng.

Nếu đã lỡ trò chuyện hoặc cung cấp thông tin, trẻ không nên tiếp tục làm theo để “giải quyết cho xong”. Cần giữ lại tin nhắn, tài khoản, hình ảnh liên quan và báo ngay cho cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng. Khi có dấu hiệu bị đe dọa, dụ dỗ rời nhà hoặc gặp trực tiếp người quen trên mạng, người lớn cần can thiệp sớm.

Với cha mẹ, điều thiết thực là biết con đang giao tiếp với ai và chú ý những thay đổi bất thường như đột nhiên chuẩn bị đi xa, giấu thông tin về một người mới quen, nhận lời mời việc làm không rõ nguồn gốc hoặc mất liên lạc. Trường hợp Đam Rông cho thấy việc gia đình trình báo sớm giúp lực lượng công an nhanh chóng xác định vị trí và đưa các em trở về an toàn.

Cha mẹ cũng cần thống nhất với con rằng gặp chuyện trên mạng phải báo người lớn, kể cả khi đã lỡ làm theo một yêu cầu nào đó. Khi trẻ kể chuyện, việc bình tĩnh tiếp nhận thông tin giúp người lớn có thêm thời gian xác minh, liên hệ nhà trường hoặc cơ quan chức năng và ngăn nguy cơ tiếp diễn.

Khi có dấu hiệu trẻ bị lừa đảo, dụ dỗ, đe dọa hoặc có nguy cơ bị đưa ra khỏi môi trường an toàn, gia đình cần báo sớm cho cơ quan công an. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 cũng là kênh hỗ trợ để trẻ em và người chăm sóc tìm kiếm tư vấn, trợ giúp.

Bảo vệ trẻ em trước những cái bẫy trên môi trường mạng

Học sinh cần được hướng dẫn kiến thức, kỹ năng sống và kỹ năng tự bảo vệ trước hành vi xâm hại, bạo lực trên môi trường mạng cần đưa những tình huống như lời mời kết bạn từ người lạ, tuyển dụng “việc nhẹ, lương cao”, yêu cầu giữ bí mật hay ép gặp trực tiếp vào giáo dục kỹ năng số, để học sinh được tập nhận diện và lựa chọn cách xử lý

Nhà trường cần đưa những tình huống như lời mời kết bạn từ người lạ, tuyển dụng “việc nhẹ, lương cao”, yêu cầu giữ bí mật hay ép gặp trực tiếp vào giáo dục kỹ năng số, để học sinh được tập nhận diện và lựa chọn cách xử lý.

Tại Hà Nội, Kế hoạch số 371/KH-UBND ngày 28.9.2026 đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% học sinh được hướng dẫn kiến thức, kỹ năng sống và kỹ năng tự bảo vệ trước hành vi xâm hại, bạo lực học đường, bạo lực trên môi trường mạng; 100% gia đình có trẻ em được cung cấp kiến thức, kỹ năng về bảo vệ trẻ em.

Bảo vệ trẻ trước những cái bẫy trên mạng cần bắt đầu từ khả năng nhận diện của trẻ, sự quan sát và can thiệp sớm của gia đình, kỹ năng xử lý tình huống ở nhà trường và sự tiếp nhận kịp thời của cơ quan chức năng.