Ông Cẩn cho rằng, những phát ngôn cảm tính ít nhiều sẽ gây nên tổn thương cho nghệ sĩ.
NSƯT Chí Trung phải do Nhà hát Tuổi Trẻ chuyển hồ sơ đề nghị xét tặng lên Bộ VHTTDL
Không nên gọi là“đặc cách”
“Có sự hiểu nhầm về khái niệm đặc cách”, Vụ trưởng Vụ TĐKT Phùng Huy Cẩn trao đổi với Báo Văn Hóa khi nhiều bài báo dồn dập đăng thông tin Hà Nội đề nghị đặc cách xét tặng danh hiệu NSND đối với NSƯT Bùi Xuân Hanh (diễn viên nghỉ hưu của NH Chèo Hà Nội) và NSƯT Trần Hạnh (diễn viên nghỉ hưu của NH Kịch Hà Nội).
Theo ông Phùng Huy Cẩn, khái niệm “đặc cách” ở đây chưa chuẩn xác. Nghị định 89 về xét tặng các danh hiệu NSND, NSƯT hoàn toàn không có quy định “đặc cách”. Đối với trường hợp nghệ sĩ Trần Hạnh, chiếu theo tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu NSND tại Nghị định bao gồm ba yếu tố định tính, một yếu tố định lượng thì nghệ sĩ Trần Hạnh bị thiếu tiêu chuẩn định lượng, tức là chưa đủ 2 giải vàng quốc gia sau khi được phong tặng danh hiệu NSƯT. “Tuy nhiên, quy định về huy chương không áp dụng cứng nhắc cho mọi trường hợp. Đối với các nghệ sĩ gắn sự nghiệp với bối cảnh đặc biệt, vì những lý do như chiến tranh hay thời điểm khó khăn mà các hội chuyên ngành không tổ chức hội thi, hội diễn… nên không có huy chương, trong khi cá nhân nghệ sĩ có uy tín nghề nghiệp, nhiều cống hiến và được nhân dân yêu mến thì các hội đồng cơ sở hoàn toàn có thể đưa vào xét. Chỉ cần 90% số phiếu hội đồng thông qua thì nghệ sĩ đó đủ điều kiện đề nghị hội đồng cấp trên xét tặng danh hiệu.
NSƯT Trần Hạnh
Như vậy, việc xét tặng danh hiệu đối với nghệ sĩ Trần Hạnh có tuân theo quy trình nên không gọi là “đặc cách”. Chỉ khi việc xét tặng không đi qua các bước thông thường mà đưa thẳng lên hội đồng cấp trên mới gọi là đặc cách”, ông Cẩn lưu ý.
Về các trường hợp không đủ tiêu chí về huy chương nhưng có nhiều đóng góp cho hoạt động nghệ thuật nước nhà, các Hội đồng cấp trên sẽ xem xét, đánh giá toàn diện. Nếu đủ 90% số phiếu tán thành của các hội đồng thì nghệ sĩ đó có khả năng được xét tặng danh hiệu.
Không quá quan tâm đến dư luận về việc xét tặng danh hiệu cho mình, NSƯT Trần Hạnh ở tuổi đã cao vẫn quan niệm, tự hào hơn cả những danh hiệu chính là các vai diễn mà ông đã để lại ấn tượng trong lòng khán giả. Là NSƯT đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, nghệ sĩ Trần Hạnh vẫn kể chuyện danh hiệu này không phải do ông làm đơn mà là Nhà nước tự phong tặng. Đợt xét tặng NSND lần này cũng vậy, NH Kịch Hà Nội và con cái lo hồ sơ, thủ tục cho ông.
Cùng với Trần Hạnh, NSƯT Bùi Xuân Hanh cũng không đáp ứng đủ tiêu chí về huy chương nhưng vẫn được hội đồng cấp cơ sở đưa vào danh sách xét tặng danh hiệu NSND. NSƯT Bùi Xuân Hanh là diễn viên nổi tiếng, sau này ông trở thành tác giả chuyển thể rất nhiều vở diễn chèo đoạt HCV, tuy nhiên nghệ sĩ này cũng chịu thiệt thòi vì không có huy chương cho tác giả chuyển thể.
NSƯT Công Lý
Chí Trung, Công Lý gây tranh cãi
Trong danh sách 12 nghệ sĩ được đề nghị xét tặng NSND của Hà Nội, NSƯT Công Lý là trường hợp có nhiều ý kiến trái chiều từ dư luận. Nhiều bình luận nhấn mạnh yếu tố tài năng và tầm ảnh hưởng của nghệ sĩ trong danh sách xét tặng các danh hiệu cao quý này.
Xét theo tiêu chuẩn “định lượng” tại Nghị định 89, NSƯT Công Lý cho biết anh đủ điều kiện “có ít nhất 2 giải Vàng quốc gia sau khi được tặng danh hiệu NSƯT”. Ngoài ra, còn có ba tiêu chuẩn định tính khác mà mỗi nghệ sĩ phải đạt được khi xét tặng danh hiệu NSND anh cũng có đủ.
Cho biết chưa tiếp cận với hồ sơ của diễn viên Công Lý, Vụ trưởng Vụ Thi đua Khen thưởng Phùng Huy Cẩn lưu ý, theo nguyên tắc thì xét tặng danh hiệu cho các nghệ sĩ căn cứ theo Nghị định 89, trừ một số trường hợp đặc biệt như đã đề cập ở trên. Các nghệ sĩ đủ tiêu chuẩn và được 90% hội đồng các cấp bỏ phiếu thông qua đều đủ điều kiện được xét tặng danh hiệu. “Không nên sa đà phân biệt loại hình nghệ thuật bởi mỗi loại hình đều có đặc thù riêng. Còn việc các nghệ sĩ có đủ tiêu chí và được xét tặng danh hiệu hay không sẽ do hội đồng các cấp xem xét cẩn trọng, khách quan…”, ông Phùng Huy Cẩn cho biết.
Cũng nổi lên ngay đầu mùa xét giải, việc NSƯT Chí Trung không có tên trong danh sách Hà Nội đề nghị xét tặng NSND cũng được dư luận đặt dấu hỏi. Tuy nhiên, theo lãnh đạo Sở VH&TT Hà Nội cũng như ý kiến từ Vụ Thi đua Khen thưởng, NSƯT Chí Trung hiện đang nắm vị trí Quyền Giám đốc Nhà hát Tuổi Trẻ, đơn vị thuộc Bộ VHTTDL và vì vậy, việc đề nghị xét tặng danh hiệu đối với nghệ sĩ này phải do Nhà hát trình lên Hội đồng cấp Bộ. “Anh Chí Trung phải nộp hồ sơ tại hội đồng cơ sở là Nhà hát Tuổi trẻ, sau đó mới chuyển lên cấp Bộ. Tuy nhiên hiện giờ chưa đến thời hạn nên chúng tôi không biết nghệ sĩ Chí Trung có nộp hồ sơ hay không”, ông Cẩn cho hay.
Được biết, hiện hội đồng cấp cơ sở của Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đã hoàn tất danh sách đề nghị xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT, lấy ý kiến công khai để trình lên hội đồng cấp trên. Danh sách ngay khi công bố đã sớm làm nóng dư luận.
Theo đó, Sở VH&TT Hà Nội công khai danh sách 12 nghệ sĩ đề nghị xét tặng NSND. Ngoài ra, danh sách của Hà Nội còn có 34 nghệ sĩ đủ tiêu chuẩn đề nghị xét tặng danh hiệu NSƯT.
Sở VH&TT TP.HCM cũng thông qua danh sách 17 trường hợp đề nghị xét tặng NSND. Ngoài ra, có 42 trường hợp đủ điều kiện đề nghị xét tặng NSƯT.
Ngân Anh