519 người mua nhà và hơn 2.000 tỉ đồng tài sản

Sáng 18.11, TAND TP. Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm xét xử ông Lê Thanh Thản, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Bemes, về tội “Lừa dối khách hàng”. Cùng hầu tòa có 5 cựu cán bộ UBND phường Kiến Hưng và Thanh tra xây dựng quận Hà Đông (cũ), bị truy tố về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”.

Phiên tòa dự kiến diễn ra đến ngày 30.11, với 519 bị hại và khoảng 200 người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được triệu tập. Đây là lần thứ hai vụ án được đưa ra xét xử sơ thẩm, sau khi phiên tòa tháng 8.2023 phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung.

Khu CT6 Kiến Hưng và quyền lợi của 519 chủ căn hộ là nội dung trọng tâm được giải quyết tại phiên tòa ngày 18.11. Ảnh: Tuấn Đông
Khu CT6 Kiến Hưng và quyền lợi của 519 chủ căn hộ là nội dung trọng tâm được giải quyết tại phiên tòa ngày 18.11. Ảnh: Tuấn Đông

Theo cáo trạng, Công ty Bemes được phê duyệt quy hoạch dự án CT6 Kiến Hưng với tòa CT6A gồm 231 căn hộ, tòa CT6B là khách sạn 459 phòng, cùng 15 căn nhà thấp tầng và khu đất dành cho nhà trẻ, mẫu giáo.

Quá trình triển khai, công trình bị xác định có nhiều thay đổi so với quy hoạch được duyệt. Dự án xuất hiện thêm tòa CT6C với hàng trăm căn hộ; công năng, diện tích, chiều cao và số lượng căn hộ tại các khối nhà cũng thay đổi. Kết quả điều tra xác định có 519 căn hộ không được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất.

Trong số này, riêng CT6C có 437 căn. Phần còn lại gồm 43 căn tại CT6A, 25 căn tại CT6B và 14 căn thấp tầng.

519 khách hàng đã thanh toán tổng cộng hơn 590 tỉ đồng để mua nhà. Sau khi trừ hơn 59 tỉ đồng thuế giá trị gia tăng đã kê khai, nộp, cơ quan tố tụng xác định số tiền ông Lê Thanh Thản bị cáo buộc thu lợi bất chính hơn 531 tỉ đồng.

Một con số khác được cập nhật trong quá trình điều tra bổ sung là giá trị tài sản của chính 519 căn hộ. Kết luận định giá ngày 10.7.2026 xác định tổng giá trị hơn 2.047 tỉ đồng, gồm 506 căn hộ chung cư trị giá hơn 1.850 tỉ đồng và 13 căn liền kề trị giá hơn 190 tỉ đồng.

Đây là lý do quyền lợi của người mua trở thành một nội dung trọng tâm bên cạnh việc xác định trách nhiệm hình sự. Phần lớn khách hàng mong muốn được tiếp tục ở căn nhà đã mua và được cấp giấy chứng nhận; nếu không thể cấp giấy chứng nhận, họ đề nghị được bồi thường thỏa đáng.

Hà Nội đã có phương án xử lý, 1.458 căn được tồn tại có điều kiện

Ngay trước ngày mở phiên tòa, Hà Nội có bước xử lý mới đối với chính dự án đang là tâm điểm của vụ án.

Ngày 17.11.2026, UBND TP. Hà Nội ban hành quyết định phê duyệt phương án xử lý các công trình, phần diện tích tại Tổ hợp chung cư cao cấp và thương mại Bemes (CT6 Kiến Hưng), phường Kiến Hưng. Theo đó, 1.458 căn hộ từ tầng 4 đến tầng 32 của ba tòa CT6A, CT6B và CT6C được phép tồn tại có điều kiện. Trong đó, CT6A có 640 căn, CT6B 409 căn và CT6C 409 căn.

Ở chiều ngược lại, 125 căn hộ tại tầng 2 và tầng 3 khối đế của ba tòa nhà phải di dời. CT6A có 59 căn, CT6B 37 căn và CT6C 29 căn. Sau khi di dời, phần diện tích này được hoàn trả công năng theo quy hoạch hoặc chuyển sang phục vụ mục đích công cộng.

Phương án cũng yêu cầu phá dỡ 10 nhà thấp tầng do có hơn 50% diện tích xây dựng nằm trên đất quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Trong số này, 6 nhà phải phá dỡ để xây trường mầm non và hoàn trả một phần đường nội bộ; 4 nhà còn lại được phá dỡ để trả lại đất giao thông theo quy hoạch. 28 nhà thấp tầng còn lại được tồn tại có điều kiện và phải cải tạo, chỉnh trang theo phương án được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Như vậy, phương án mới đã tách tương đối rõ hai nhóm quyền lợi. Với những căn được phép tồn tại, người dân có cơ sở để tiếp tục sử dụng căn hộ và thực hiện các thủ tục pháp lý sau khi các điều kiện theo quy định được hoàn thành. Với những căn phải di dời, vấn đề trọng tâm chuyển sang bồi thường, hỗ trợ và bố trí chỗ ở.

Theo Nghị quyết số 96/2026/NQ-HĐND của HĐND TP. Hà Nội, người mua nhà tại các dự án thuộc diện xử lý nếu không có lỗi trong hành vi vi phạm thì không phải chịu chi phí hoặc thiệt hại phát sinh từ việc khắc phục hậu quả do chủ đầu tư gây ra. Người dân vẫn được bảo lưu quyền khiếu nại, khởi kiện nếu quyền lợi hợp pháp bị ảnh hưởng.

Đối với trường hợp phải di dời, người mua căn hộ, nhà ở được bàn giao lại tài sản cho chủ đầu tư trong vòng 90 ngày kể từ khi nhận đủ tiền bồi thường. Nghị quyết cũng cho phép các bên thỏa thuận về việc mua căn hộ, nhà ở khác thuộc dự án của chủ đầu tư; trường hợp người dân thuộc diện được mua nhà ở xã hội thì được ưu tiên mua nhà ở xã hội của chủ đầu tư mà không phải qua bốc thăm.

Với những căn được phép tồn tại có điều kiện và người dân không phải di dời, chính sách xác định người mua không phải chịu chi phí khắc phục hậu quả thay cho chủ đầu tư. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định, người dân được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Điều này tạo ra một cơ sở pháp lý mới để giải quyết tình trạng kéo dài nhiều năm tại CT6 Kiến Hưng. Tuy nhiên, việc 1.458 căn được phép tồn tại có điều kiện không đồng nghĩa tất cả 519 căn đang nằm trong vụ án đương nhiên được cấp giấy chứng nhận. Căn nào đủ điều kiện, phải hoàn thiện nghĩa vụ nào và thời điểm cấp giấy chứng nhận ra sao vẫn phải thực hiện theo phương án xử lý, hồ sơ đất đai và các điều kiện pháp luật liên quan.

Từ bản án đến việc trả lại quyền sở hữu cho người mua

Vấn đề người mua nhà chờ đợi không chỉ nằm ở việc “có được cấp sổ hay không”, mà còn ở cách xử lý phần thiệt hại đã kéo dài hơn một thập kỷ.

Trong quá trình điều tra, có 6 khách hàng đề nghị trả lại nhà và nhận lại tổng cộng hơn 7 tỉ đồng. Công ty Bemes cũng đã thỏa thuận mua lại 39 căn hộ tại CT6C. Tuy nhiên, phần lớn khách hàng vẫn mong muốn được tiếp tục ở tại căn hộ đã mua và được hoàn thiện thủ tục pháp lý.

Để khắc phục hậu quả, trước đây Công ty Bemes từng đưa ra các phương án thương lượng với người mua. Một số phương án liên quan việc mua lại căn hộ, hoàn trả tiền hoặc bố trí người dân chuyển sang khu đô thị Thanh Hà. Trong quá trình điều tra, một ngân hàng từng xác nhận bảo lãnh khoảng 530 tỉ đồng; ngày 24.4.2026, ngân hàng này tiếp tục có văn bản cam kết tín dụng 1.000 tỉ đồng cho Công ty Bemes thực hiện việc bồi thường, khắc phục tại CT6 Kiến Hưng.

Tại phiên tòa ngày 18.11, ông Lê Thanh Thản khai đã chuyển khoảng 530 tỉ đồng vào tài khoản của cơ quan thi hành án để bảo đảm việc thi hành án, hoàn trả cho các bị hại. Ông cũng đưa ra hai phương án: người dân có nhu cầu có thể chuyển sang khu đô thị Thanh Hà; những người không muốn chuyển đổi có thể nhận lại tiền.

Tuy nhiên, đây mới là đề xuất của bị cáo tại phiên tòa. Quyền lợi cuối cùng của từng người mua còn phụ thuộc vào phán quyết của HĐXX và phương án thực hiện nghĩa vụ dân sự, khắc phục hậu quả sau bản án.

Một điểm mới có ý nghĩa đối với người dân là Nghị quyết 96/2026/NQ-HĐND đã đặt nguyên tắc xử lý theo hướng không để người mua nhà không có lỗi phải gánh hậu quả từ sai phạm của chủ đầu tư. Hà Nội cũng yêu cầu các cơ quan liên quan thực hiện việc công khai danh sách căn hộ, nhà ở phải di dời; tổ chức đối thoại với cư dân và triển khai các bước bồi thường, hỗ trợ.

Theo kế hoạch triển khai Nghị quyết 96, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành việc di dời cư dân khỏi các diện tích phải phá dỡ, hoàn trả tại 12 công trình, dự án trước ngày 31.12.2027. Đây là mốc thời gian quan trọng đối với CT6 Kiến Hưng, bởi phương án xử lý chỉ thực sự có ý nghĩa khi chuyển từ quyết định trên giấy sang việc bồi thường, di dời, hoàn thiện hạ tầng và cấp giấy chứng nhận cho những căn đủ điều kiện.

Với 519 khách hàng, phiên tòa ngày 18.11 vì vậy có ý nghĩa ở cả hai phương diện. Một mặt, HĐXX xác định trách nhiệm hình sự đối với những người bị cáo buộc gây ra sai phạm. Mặt khác, đây là bước quan trọng để làm rõ trách nhiệm dân sự, số tiền phải khắc phục và phương thức bảo đảm quyền lợi cho những người đã bỏ tiền mua nhà nhưng nhiều năm chưa được Nhà nước công nhận quyền sở hữu.

Sau hơn một thập kỷ, điều người dân cần không còn là một cam kết chung chung về việc “xử lý dự án”, mà là một lộ trình cụ thể cho từng căn hộ: căn nào được tồn tại, căn nào phải di dời, ai chịu trách nhiệm bồi thường, thời điểm nhận tiền hoặc nhận nhà thay thế và khi nào người đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận. Đó cũng là thước đo thực tế của việc giải quyết dứt điểm vụ CT6 Kiến Hưng.

Những con số cần biết tại CT6 Kiến Hưng

  • 519 khách hàng: Được xác định là bị hại trong vụ án.

  • Hơn 590 tỉ đồng: Tổng số tiền 519 khách hàng đã thanh toán mua nhà.

  • Hơn 531 tỉ đồng: Số tiền bị cáo buộc thu lợi bất chính, đồng thời được xác định là số tiền gây thiệt hại cho khách hàng.

  • Hơn 2.047 tỉ đồng: Tổng giá trị 519 căn hộ theo kết luận định giá ngày 10.7.2026.

  • 1.458 căn hộ: Được Hà Nội cho phép tồn tại có điều kiện tại CT6A, CT6B và CT6C.

  • 125 căn hộ: Phải di dời tại tầng 2 và tầng 3 khối đế.

  • 10 nhà thấp tầng: Phải di dời, phá dỡ; 28 nhà còn lại được tồn tại có điều kiện.

  • 1.000 tỉ đồng: Khoản tín dụng ngân hàng cam kết cho Công ty Bemes thực hiện bồi thường, khắc phục tại CT6 Kiến Hưng.

  • 30.11.2026: Dự kiến kết thúc phiên tòa sơ thẩm.

  • 31.12.2027: Mốc Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành di dời cư dân khỏi các diện tích phải phá dỡ, hoàn trả tại 12 dự án thuộc diện xử lý.