Việt Nam có diễn đàn thường niên về an ninh năng lượng
Thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, Báo Công Thương chủ trì, phối hợp với Cục Điện lực, Cục Năng lượng - Dầu khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, Viện Năng lượng cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026.
Tham dự Diễn đàn có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi; cùng lãnh đạo Bộ Công Thương, đại diện một số tập đoàn năng lượng...
Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh năng lượng phải đi trước một bước, tự chủ năng lượng là nền tảng của tự chủ kinh tế.
Thứ trưởng đề nghị Diễn đàn tập trung năm nội dung: thể chế; bảo đảm đủ điện năm 2027 - 2028; tự chủ nhiên liệu và dự trữ; dự báo, điều hành dựa trên dữ liệu; chuyển dịch năng lượng gắn với huy động vốn, tiết kiệm năng lượng, tự chủ công nghệ.
Kỳ tích quản trị điều hành, bảo đảm an ninh năng lượng 2026
Tại Diễn đàn, Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 được công bố đã ghi nhận năm 2026 là năm hệ thống năng lượng chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng; nắng nóng lịch sử cùng hiện tượng El Niño đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỉ kWh.
Trên 177 nước được báo cáo khảo sát, tính đến ngày 9.11, có 102 nước (57,6%) gặp khó về năng lượng; 13 nước giữ được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam.
Báo cáo gồm 6 phần: vai trò, thách thức và nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng; chủ trương, chính sách, pháp luật; kết quả thực hiện, tồn tại và thách thức; bức tranh năng lượng và định hướng phát triển; nhiệm vụ, giải pháp; kết luận và kiến nghị.
Báo cáo thường niên gắn với từng kỳ Diễn đàn, mỗi năm một thông điệp, xuất bản song ngữ để đến với bạn đọc quốc tế.
Hiến kế xây dựng mạch máu năng lượng cho tăng trưởng hai con số
Trong khuôn khổ diễn đàn, 5 tham luận của đại diện các đơn vị chức năng và các tập đoàn năng lượng tập trung vào các chủ đề xây dựng chuỗi nguồn, lưới, nhiên liệu, vốn.
Tập đoàn Điện lực Việt Nam nêu quan điểm điện phải thực sự đi trước một bước, với tổng vốn đầu tư giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 830.000 tỉ đồng, quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Tham luận kiến nghị kiên quyết thay thế chủ đầu tư các dự án chậm tiến độ kéo dài, tháo gỡ điểm nghẽn tín dụng cho các dự án điện trọng điểm.
Ông Phạm Gia Minh, Phó Trưởng Ban Thăm dò - Khai thác Dầu khí - Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết Petrovietnam đặt mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030 gia tăng trữ lượng 15 - 20 triệu tấn quy dầu mỗi năm, đưa 20 mỏ, công trình vào khai thác.
Với chuỗi khí - điện, chỉ cần một khâu chậm tiến độ sẽ ảnh hưởng đến toàn chuỗi; dự án Lô B phấn đấu đón dòng khí đầu tiên vào quý III/2027. Tập đoàn đang phối hợp nghiên cứu kho dự trữ dầu thô và xăng dầu tại Nghi Sơn, bổ sung phần còn thiếu của dự trữ quốc gia để hướng tới mục tiêu 90 ngày nhập ròng.
Ông Trần Hải Bình, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam cho biết nhiệt điện than cung cấp 49,9% sản lượng toàn hệ thống trong chín tháng năm 2026; năm 2030 dự kiến nhập khẩu 38 - 40 triệu tấn than cho điện. Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đề xuất lộ trình để tỷ lệ than nhập khẩu được bảo đảm bằng hợp đồng dài hạn đạt tối thiểu 50% năm 2030.
Phó Cục trưởng Cục Điện lực Trần Hoài Trang đánh giá tiềm năng kỹ thuật điện gió ngoài khơi khoảng 600.000 MW. Từ khung pháp lý đến dự án là bước có ý nghĩa quyết định, đòi hỏi đồng bộ nguồn với lưới, phân bổ rủi ro hợp lý, nội địa hóa chuỗi cung ứng để hình thành một ngành công nghiệp năng lượng mới.
TS Cấn Văn Lực dẫn ước tính của Bộ Công Thương: nhu cầu vốn giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 77 tỉ USD, trong khi tín dụng năng lượng tái tạo đến tháng 6.2026 mới gần 300 nghìn tỉ đồng, khoảng 1,5% tổng dư nợ. Các kiến nghị hướng vào cơ chế mua bán điện trực tiếp, giá điện hợp lý, thị trường vốn và Luật Năng lượng tái tạo.
Từ dự án trên quy hoạch đến nguồn lực đi vào vận hành
Nằm trong khuôn khổ diễn đàn, phiên tọa đàm “An ninh năng lượng: Khơi thông nguồn lực - Nâng cao tự chủ - Tạo động lực tăng trưởng” diễn ra sôi nổi.
Tọa đàm nhìn an ninh năng lượng từ khả năng cung ứng thực tế: điện có đến đúng nơi, đúng lúc; nhiên liệu có được bảo đảm khi thị trường biến động; chi phí có phù hợp với sức cạnh tranh của doanh nghiệp, khả năng chi trả của người dân hay không.
Các diễn giả đi vào bốn vấn đề cốt lõi. Thứ nhất là cơ cấu nguồn phải đồng thời đạt bốn mục tiêu đủ, ổn định, giá hợp lý, phát thải thấp; vai trò vận hành của điện khí phải được tính ngay từ đầu vì nó quyết định yêu cầu đầu tư, cách thiết kế hợp đồng.
Thứ hai là thị trường điện tái tạo, nơi doanh nghiệp công nghệ cao cần điện sạch đi cùng chất lượng điện, chi phí dự báo được; kinh nghiệm quốc tế cho thấy mở rộng giao dịch phải gắn với khả năng tiếp nhận của lưới, phân bổ công bằng chi phí chung.
Thứ ba là tự chủ công nghệ và nhân lực, chọn những khâu có thể phát triển từ năng lực hiện có.
Thứ tư là tiết kiệm năng lượng như một nguồn năng lượng, cùng câu hỏi về trách nhiệm khi dự án chậm tiến độ hoặc nhu cầu tăng vượt dự báo.
Kết luận diễn đàn, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết các ý kiến thống nhất cao rằng bảo đảm an ninh năng lượng là điều kiện tiên quyết để thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026 - 2030.
Diễn đàn ghi nhận kết quả năm đầu thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW; bài học lớn nhất của năm 2026 là chủ động nhận diện rủi ro, xây dựng kịch bản, phối hợp chặt chẽ.
Các ý kiến cũng chỉ rõ thách thức: mức phụ thuộc năng lượng nhập khẩu còn cao, dự trữ xăng dầu chưa đạt mục tiêu, phụ tải miền Bắc chịu áp lực lớn; nhiều dự án điện khí, điện gió ngoài khơi, lưới truyền tải vẫn vướng cơ chế giá, hợp đồng mua bán điện, thu xếp vốn.
Thứ trưởng đề nghị các cơ quan chức năng tổng hợp đầy đủ ý kiến thành bộ khuyến nghị chính sách, mỗi khuyến nghị nêu rõ vấn đề, giải pháp, cơ quan chịu trách nhiệm, mốc thời gian. Kiến nghị thuộc thẩm quyền của Bộ Công Thương sẽ được xử lý ngay; kiến nghị vượt thẩm quyền sẽ được tổng hợp, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
Kết quả thực hiện các khuyến nghị năm nay sẽ được đánh giá công khai tại diễn đàn năm 2027, để diễn đàn là kênh đối thoại chính sách thực chất, có trách nhiệm giải trình, tránh hình thức.
