Vi phạm lần đầu có thể được nhắc nhở
Tại phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính ngày 4.11, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết cơ quan soạn thảo đang nghiên cứu cách xử lý vi phạm giao thông dựa trên dữ liệu của người vi phạm.
Theo hướng này, trường hợp vi phạm lần đầu có thể được nhắc nhở. Nếu tiếp tục vi phạm, lần thứ hai có thể bị cảnh cáo; trường hợp vi phạm nhiều lần sẽ bị áp dụng mức xử phạt cao hơn. Dữ liệu về các lần vi phạm sẽ được sử dụng để xác định người vi phạm lần đầu hay tái phạm.
Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết phương án trên đang được nghiên cứu, tham mưu sửa đổi quy định về xử lý vi phạm hành chính. Vì vậy, việc vi phạm giao thông lần đầu được nhắc nhở chưa phải quy định có hiệu lực.
Hiện nay, việc xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đường bộ được thực hiện theo Nghị định 336/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ 1.3.2026. Nghị định quy định các hình thức xử phạt, trong đó có cảnh cáo và phạt tiền, tùy từng hành vi.
Lỗi đã có mức phạt vẫn phải xử lý
Việc xem xét nhắc nhở người vi phạm lần đầu không có nghĩa mọi lỗi giao thông đều được bỏ qua. Khi pháp luật đã quy định một hành vi phải chịu phạt tiền, người vi phạm vẫn bị xử phạt theo mức được quy định.
Chẳng hạn, hành vi không tuân thủ quy định về khoảng cách an toàn với xe chạy liền trước đang được lực lượng Cảnh sát giao thông xử lý trên một số tuyến cao tốc. Với ô tô chạy trên 60km/h trong điều kiện đường khô ráo, thời tiết bình thường, khoảng cách tối thiểu với xe phía trước là 55m. Nếu không giữ khoảng cách này, người điều khiển phương tiện có thể bị xử phạt.
Theo quy định đang được áp dụng, trường hợp không giữ khoảng cách an toàn nhưng chưa xảy ra va chạm bị phạt từ 4 triệu đến 6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Nếu gây tai nạn, mức phạt tăng lên 20-22 triệu đồng và bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe.
Với những hành vi tương tự, việc người điều khiển phương tiện vi phạm lần đầu không tự động làm phát sinh quyền được miễn phạt. Muốn được nhắc nhở thay vì xử phạt, hành vi đó phải thuộc trường hợp được pháp luật cho phép áp dụng hình thức nhắc nhở hoặc được quy định theo cơ chế mới nếu đề xuất của Bộ Công an được cấp có thẩm quyền thông qua.
Không phải cứ vi phạm lần đầu là được bỏ qua
Điểm đáng chú ý trong hướng nghiên cứu mới là cơ quan chức năng sẽ dựa vào dữ liệu để theo dõi lịch sử vi phạm của từng người. Khi hệ thống xác định một người đã từng vi phạm, việc xử lý ở những lần tiếp theo có thể được nâng lên theo mức độ và số lần tái phạm.
Cách làm này cũng hướng tới việc xử lý khác nhau giữa người mới vi phạm và người nhiều lần không chấp hành quy định. Tuy nhiên, để áp dụng trên thực tế, các tiêu chí về hành vi nào được nhắc nhở, trường hợp nào bị cảnh cáo, trường hợp nào bắt buộc phạt tiền và cách xác định số lần vi phạm vẫn phải được quy định cụ thể.
Trong thời gian các quy định mới chưa được ban hành, người tham gia giao thông vẫn phải chấp hành các chế tài đang có hiệu lực. Vi phạm lần đầu không phải căn cứ để người vi phạm mặc nhiên được miễn xử phạt.
