TP.HCM xây dựng quy chế mới về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa

VHO - UBND TP.HCM đang xây dựng Dự thảo Quyết định ban hành Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn. Dự kiến văn bản sẽ được trình thông qua và có hiệu lực từ quý II năm 2026, thay thế các quy định trước đây không còn phù hợp với thực tiễn quản lý liên vùng sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Theo dự thảo, quy chế áp dụng đối với tổ chức, cá nhân Việt Nam; các sở, ban, ngành, đoàn thể; UBND các xã, phường, đặc khu và các tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan đến hoạt động quản lý, bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn TP.HCM.

Dự thảo Quyết định gồm 3 điều, quy định về việc ban hành, hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Kèm theo đó là dự thảo Quy chế gồm 7 chương, 35 điều, quy định tương đối toàn diện các nội dung từ kiểm kê, xếp hạng, quản lý, bảo vệ đến khai thác, phát huy giá trị di sản.

Cụ thể, Chương I gồm 3 điều (từ Điều 1 đến Điền 3), quy định chung về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và nguyên tắc quản lý.

Chương II - Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể, gồm 6 điều (Điều 4 đến Điều 9), quy định về kiểm kê di tích; xếp hạng, xếp hạng bổ sung di tích và bổ sung, chỉnh sửa hồ sơ xếp hạng; hủy bỏ quyết định xếp hạng; tổ chức Lễ trao Bằng, đón Bằng xếp hạng; quản lý mặt bằng và không gian; quản lý hiện vật thuộc di tích; quản lý hoạt động phát huy giá trị di tích; quản lý, thu chi tài chính của di tích.

Chương III - Bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, gồm 7 điều (Điều 10 đến Điều 16), bao gồm lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch; chủ trương đầu tư, dự án và thiết kế thi công; tổ chức chuẩn bị, triển khai thi công, nghiệm thu, bàn giao và xử lý các trường hợp tu sửa cấp thiết. Đây được xem là phần nội dung trọng tâm, nhằm chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và quản lý đầu tư đối với các di tích trên địa bàn.

Chương IV - Quản lý và phân công quản lý, gồm 6 điều (Điều 17 đến Điều 22) đề cập đến cơ chế quản lý và phân công trách nhiệm giữa các cơ quan, đơn vị; quy định việc thành lập, tổ chức hoạt động của Ban Quản lý di tích; đồng thời làm rõ nguồn lực và nhiệm vụ, quyền hạn của các chủ thể liên quan.

Chương V - Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, gồm 5 điều (Điều 23 đến Điều 28), quy định việc kiểm kê, lập hồ sơ ghi danh, công bố và tổ chức lễ trao bằng ghi danh; đồng thời định hướng khai thác các giá trị văn hóa phi vật thể phục vụ phát triển du lịch, kinh tế - xã hội và giáo dục truyền thống.

Chương VI - Bảo vệ và phát huy giá trị di sản tư liệu, gồm 4 điều, (từ Điều 29 đến Điều 32), quy định về phân loại di sản tư liệu; kiểm kê di sản tư liệu và Danh mục kiểm kê di sản tư liệu; ghi danh, ghi danh bổ sung và hủy bỏ ghi danh di sản tư liệu; công bố và tổ chức lễ trao Bằng ghi danh, ghi danh bổ sung di sản tư liệu.

Theo số liệu mới nhất, TP.HCM hiện có 321 di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó 4 di tích quốc gia đặc biệt (Di tích lịch sử Dinh Độc Lập, phường Bến Thành; Di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi, xã Nhuận Đức và xã An Nhơn Tây; Khu di tích lịch sử cách mạng Nhà tù Côn Đảo, đặc khu Côn Đảo và Di tích lịch sử Đường Hồ Chí Minh trên biển, xã Hồ Tràm). Bên cạnh đó, thành phố có 99 di tích cấp quốc gia và 218 di tích cấp thành phố.

Việc xây dựng quy chế mới được kỳ vọng sẽ tạo khung pháp lý đồng bộ, phù hợp thực tiễn, qua đó nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát huy giá trị hệ thống di sản văn hóa trên địa bàn TP.HCM trong giai đoạn tới.