Quảng Ngãi cập nhật danh mục kiểm kê, bổ sung 47 di sản văn hóa phi vật thể

VHO - Quảng Ngãi bổ sung, cập nhật 47 di sản văn hóa phi vật thể vào danh mục kiểm kê, góp phần nhận diện, bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, nhất là những di sản đang đứng trước nguy cơ mai một.

UBND tỉnh Quảng Ngãi vừa ban hành Quyết định số 2536/QĐ-UBND, phê duyệt bổ sung Danh mục kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh với tổng số 47 di sản, trong đó có 7 di sản bổ sung mới và 40 di sản được cập nhật.

Trong số 7 di sản bổ sung mới, có nhiều giá trị văn hóa đặc sắc gắn với đời sống, phong tục và tri thức dân gian của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Tiêu biểu như tri thức trồng và chế biến quế của người Co tại các xã Tây Trà, Tây Trà Bồng, Thanh Bồng, Trà Bồng và Cà Đam; nghệ thuật Hát Hố và lễ hội miếu Bà Ngũ Hành (lễ hội hoa đăng) tại xã An Phú; tri thức nghề trồng rau tại các xã An Phú, Long Phụng; nghệ thuật Hát ru của người Kinh tại đặc khu Lý Sơn.

Danh mục bổ sung còn có tri thức dân gian về đẽo thuyền độc mộc của người Ba Na - nhóm Rơ Ngao tại các xã Đăk Tô, Đăk Hà, Đăk Pxi, Sa Bình và nghệ thuật chế tác, trình diễn Sáo đất (Tà Vỗ/Tà Vố) của người Hrê tại các xã Sơn Linh, Ba Dinh.

Đáng chú ý, hiện trạng của một số di sản cho thấy nguy cơ mai một cần được quan tâm. Nghệ thuật Hát Hố và nghệ thuật Hát ru của người Kinh tại Lý Sơn đang có nguy cơ mai một; tri thức dân gian về đẽo thuyền độc mộc của người Ba Na - nhóm Rơ Ngao được xác định đã mai một.

Đối với 40 di sản được cập nhật, phần lớn là các giá trị văn hóa của cộng đồng Ba Na - nhóm Rơ Ngao tại các xã Đăk Tô, Đăk Hà, Đăk Pxi và Sa Bình. Các di sản thuộc nhiều loại hình, từ biểu đạt và truyền thống truyền khẩu, nghệ thuật trình diễn dân gian, lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng dân gian đến nghề thủ công truyền thống, tri thức dân gian.

Trong đó, nhiều giá trị văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng như tiếng nói, hát đối đáp, hát dân ca Hơ Nhôm, H’ri, hát ru Lung con, sử thi Hơ Mon, cồng chiêng Ching goong, múa xoang, đàn Tơ Rưng, Đinh Pút, đàn Brok dung và trống Hơ gơr.

Các nghi lễ, tập quán truyền thống được cập nhật gồm lễ trỉa lúa, lễ mừng lúa lên, lễ mừng lúa mới, lễ lấy lúa kho, lễ thổi tai, lễ cầu an, lễ bỏ mả, lễ kết nghĩa, mừng nước giọt và mừng nhà rông mới. Bên cạnh đó là những nghề thủ công, tri thức dân gian như đan lát, dệt thủ công, làm rượu cần, nghề rèn, cách làm men rượu, các bài thuốc dân gian, nghệ thuật làm và trang trí cây nêu, kỹ thuật làm nhà rông, nhà sàn truyền thống.

Danh mục cũng cập nhật, bổ sung địa bàn đối với nghề làm bánh tráng, nghề trồng hoa, kỹ thuật làm nhà sàn truyền thống của người Hrê và nghệ thuật chế biến don Quảng Ngãi.

Theo nội dung quyết định, nhiều di sản vẫn được cộng đồng duy trì và phát huy. Tuy nhiên, không ít giá trị đang đứng trước nguy cơ mai một, thậm chí có nguy cơ không còn người kế cận.

Sử thi Hơ Mon của người Ba Na - nhóm Rơ Ngao được xác định vừa mai một, vừa có nguy cơ không còn người kế cận; tri thức về dụng cụ giữ rẫy có nguy cơ mất hẳn do người dân không còn canh tác rẫy. Một số nghi lễ, tập quán như lễ mừng lúa mới, lễ bỏ mả, lễ cầu an và các loại hình nhạc cụ truyền thống cũng đang mai một.

Việc bổ sung, cập nhật danh mục kiểm kê góp phần nhận diện đầy đủ hơn các giá trị di sản văn hóa phi vật thể, chủ thể văn hóa và địa bàn lưu giữ di sản trên địa bàn tỉnh. Đây cũng là cơ sở phục vụ công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản, nhất là những loại hình đang có nguy cơ mai một.