Nhạc sĩ Quốc Bảo trong buổi ra mắt tự truyện tại TP.HCM
“Mốt” ra tự truyện
Chạm tới giấc mơ là cuốn tự truyện “nổi như cồn” của ca sĩ Sơn Tùng M-TP. Lần đầu xuất bản, cuốn sách được êkip truyền thông của chàng ca sĩ “Không phải dạng vừa đâu” loan báo in tới 10.000 bản. Đây là một con số đáng nói của thị trường xuất bản. Chỉ trong thời gian ngắn, số sách này đã bán hết và Chạm tới giấc mơ được in tiếp.
Một tự truyện khác là Cỏ hạnh phúc của Hari Won. Hari Won là ai, sự nghiệp ra sao nhiều người không biết. Một số người khác chỉ nhơ nhớ cô này là người Hàn Quốc, sang Việt Nam có tham gia mấy chương trình truyền hình thực tế, người yêu cũ của rapper Tiến Đạt, bây giờ là vợ của Trấn Thành- chàng diễn viên hài từng bị Đài Bình Dương “cấm sóng”. Vậy nhưng Hari Won không ngại tung tự truyện Cỏ hạnh phúc để “xâu chuỗi nên cuộc đời của một cô gái nghèo khó, phải chịu nhiều tổn thương và dũng cảm vươn lên như loài cây cỏ dại”.
Trước đó, tự truyện Lột xác của Lâm Khánh Chi cũng mới ra mắt với số bản in lần đầu tiên đã lên tới 10.000 bản. Rồi ca sĩ - diễn viên Hoàng Thùy Linh cũng đã công bố dự án tự truyện Vàng Anh và Phượng Hoàng. Dự kiến cuốn tự truyện ra mắt vào cuối năm vừa rồi nhưng đến nay Hoàng Thùy Linh vẫn chưa chính thức ra mắt.
Đánh bóng tên tuổi?
Việc hàng loạt nghệ sĩ trẻ ra mắt tự truyện cho thấy sự cởi mở của đời sống xuất bản. Trước đây, chỉ có những tác giả lớn cỡ như Nguyễn Hiến Lê, Đào Duy Anh, Lưu Trọng Lư, Nguyên Hồng… mới viết hồi ký. Và qua những cuốn sách này, người đọc có thể tìm thấy cuộc đời, sự nghiệp, những góc khuất trong đời sống của những người có nhiều thao thức với đời, với nghề. Không ít trường hợp, chỉ sau khi qua đời, những trang nhật ký, tự truyện của những nhân vật nổi tiếng mới được con cháu xuất bản, hé lộ một bức tranh từng bị phong kín. Tuy nhiên, điều này đến nay đã trở thành những câu chuyện của ngày xưa! Và các nghệ sĩ đương thời không coi đó là những bài học, hay lựa chọn cách ứng xử đó.
Họ “đương đại” hơn, quyết liệt hơn, và không ít người coi xuất bản tự truyện là một cua để đánh bóng tên tuổi, cũng tựa việc tham gia giao lưu, ra mắt MV hay tạo những scandal như lộ ảnh nude chẳng hạn. Thậm chí, có những trường hợp, coi việc xuất bản tự truyện là một cuộc giải cứu thoát khỏi nợ nần về kinh tế.
Nhìn lại những tự truyện của nghệ sĩ trong thời gian gần đây, người ta thấy người có công “khơi dòng” là nghệ sĩ Lê Vân. Bằng việc xuất bản Yêu và sống, nghệ sĩ Lê Vân đã tung ra một “bom tấn” khiến không chỉ dư luận xôn xao mà ngay cả các thành viên trong gia đình nghệ sĩ cũng bất ngờ và có những ý kiến trái chiều. Không biết bao nhiêu giấy mực, bao cuộc tranh cãi, thảo luận liên quan đến cuốn sách này. Trong đó cả những nhà văn hóa cũng phải lên tiếng về những chuẩn mực cư xử trong gia đình, xã hội. Nhưng tổn thương nhất có lẽ chính là những người trong cuộc, khi mà những sự việc của quá khứ đã qua đi lại trở về và làm nhức nhối…
Gần hơn, là Hồi ký Thương Tín: Một đời giông bão của nghệ sĩ Thương Tín. Dư luận cũng tốn khá nhiều giấy mực để mổ xẻ cách viết và phản ứng về một số câu chuyện “nhạy cảm” được Thương Tín kể trong cuốn sách… Thậm chí, có ý kiến còn cho rằng, đây là cuốn sách “rác về đạo đức” cần phải bị thu hồi. Tên tuổi Thương Tín ít nhiều bị ảnh hưởng bởi “tác dụng phụ” của tự truyện, nhưng có vẻ như ông cũng chấp nhận vì ở góc độ tài chính giúp ông có thêm chút tiền để… nuôi con.
Hari Won trong buổi ra mắt tự truyện “Cỏ hạnh phúc”
Đừng biến tự truyện thành “công cụ”
Xuất bản tự truyện, hồi ký không phải là điều mới mẻ trong giới nghệ sĩ. Trên thế giới, nhiều nghệ sĩ và những người nổi tiếng cũng thường ra mắt tự truyện. Sắp tới, cựu đệ nhất phu nhân Mỹ Michelle Obama cũng sẽ ra mắt tự truyện mang tựa đề Becoming, the Memoir by Michelle Obama (tạm dịch là Trở thành, tự truyện của Michelle Obama).
Ở Việt Nam, cũng có những cuốn giúp cho công chúng hiểu thêm về cuộc đời và sự nghiệp như Tự truyện Trần Văn Khê - Những câu chuyện từ trái tim của GS Trần Văn Khê, Tâm Thành và Lộc đời của nghệ sĩ Thành Lộc, Ngẫu hứng Trần Tiến của nhạc sĩ Trần Tiến, Đằng sau những nụ cười của ca sĩ Khánh Ly, Để gió cuốn đi của nghệ sĩ Ái Vân, 50 – hồi ký không định xuất bản của nhạc sĩ Quốc Bảo…
Nhưng khi các nghệ sĩ trẻ, tên tuổi chưa nhiều, sự nghiệp hay những cống hiến chưa đáng là bao sử dụng “công cụ” xuất bản tự truyện như một cách đánh bóng bản thân, “dìm hàng” đối tượng, hay bóc mẽ, ám chỉ đồng nghiệp thì đã và đang khiến nhiều người lo ngại. Bởi qua đó, người hâm mộ sẽ tiếp cận với điều hay ho, tốt đẹp thì ít mà chạm vào những khuất tất, những câu chuyện “tình – tiền” đáng xấu hổ thì nhiều.
Đừng coi việc xuất bản tự truyện là một cuộc “đòi nợ quá khứ”, “đánh bóng tên tuổi”. Bởi viết tự truyện cũng giống như phù thủy chơi âm binh, nếu không “cao tay ấn” chắc chắn sẽ bị “vật” lại, bị phản tác dụng và gây ra những “tác dụng phụ” không mong muốn.
Minh Anh