Từ những thanh âm Việt Nam đến khát vọng vươn mình của dân tộc

Từ “Thanh âm Việt Nam”

Ngày 12.10.2026, Bộ VHTTDL phát động chương trình “Thanh âm Việt Nam - Giai điệu cuộc sống”, với thông điệp “Mỗi người một giai điệu. Triệu người cùng tạo nên âm thanh Việt Nam”. Từ tiếng rao trên phố, lời ru của mẹ, những làn điệu dân ca đến âm thanh lao động, nhịp sống đô thị, chương trình khuyến khích cộng đồng ghi lại, sáng tạo và chia sẻ những thanh âm mang dấu ấn văn hóa Việt Nam.

Không dừng lại ở một hoạt động nghệ thuật, chương trình còn hướng tới xây dựng nguồn dữ liệu về âm nhạc và âm thanh đời sống, từng bước hình thành Ngân hàng giai điệu Việt Nam và Bản đồ âm nhạc Việt Nam, phục vụ công tác bảo tồn, quảng bá và phát triển công nghiệp văn hóa. Điều đáng chú ý là mỗi người dân đều có thể trở thành chủ thể sáng tạo, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa từ chính cuộc sống của mình.

Từ một chương trình âm nhạc, có thể nhìn rộng hơn đến yêu cầu phát triển đất nước. Bên cạnh tiềm lực kinh tế, khoa học, công nghệ, một quốc gia muốn phát triển bền vững còn cần những con người khỏe mạnh, có tri thức, tâm hồn phong phú, bản lĩnh và khả năng sáng tạo.

Đến văn hóa trong tầm nhìn chiến lược phát triển đất nước

Ngày 7.1.2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây là dấu mốc quan trọng, tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò của văn hóa trong chiến lược phát triển đất nước.

Nghị quyết xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng, đồng thời đặt ra yêu cầu gắn kết chặt chẽ phát triển văn hóa với kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Điểm nổi bật trong định hướng ấy là phát triển văn hóa không thể tách rời phát triển con người. Mọi chủ trương, chính sách cuối cùng phải hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo điều kiện để người dân sáng tạo, gìn giữ và thụ hưởng những giá trị văn hóa.

Nhìn từ những quyết sách lớn gần đây, có thể thấy vai trò định hướng chiến lược của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với sự phát triển toàn diện của đất nước. Từ văn hóa đến thể thao, từ xây dựng những công trình hiện đại đến bảo tồn di sản, các lĩnh vực được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ, cùng hướng tới mục tiêu phát triển con người và nâng cao sức mạnh quốc gia.

Nếu ví sự phát triển đất nước như một bản hòa tấu lớn, vai trò của người đứng đầu là định hướng, kết nối các nguồn lực để tạo nên sự thống nhất trong hành động. Ở chiều sâu chiến lược, đó còn là tầm nhìn của một người kiến tạo, xác lập những ưu tiên lâu dài, tạo nền tảng để các chủ trương được cụ thể hóa thành thể chế, chính sách và kết quả thực tế.

Trong tầm nhìn ấy, công nghiệp văn hóa là một hướng đi quan trọng, góp phần biến tài nguyên văn hóa, tài năng và sức sáng tạo thành sản phẩm, dịch vụ, việc làm và sức hấp dẫn quốc gia. Điện ảnh, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, thời trang, nội dung số hay du lịch văn hóa đều có cơ hội phát triển từ chính chiều sâu bản sắc Việt Nam.

Một làn điệu dân ca có thể trở thành chất liệu sáng tạo âm nhạc đương đại. Một câu chuyện lịch sử có thể được kể lại bằng điện ảnh, hoạt hình hoặc trò chơi điện tử. Một sản phẩm thủ công truyền thống có thể bước vào thị trường quốc tế thông qua thiết kế và công nghệ.

Tuy nhiên, để tiềm năng trở thành giá trị kinh tế, cần có môi trường sáng tạo chuyên nghiệp, cơ chế bảo vệ bản quyền, chính sách thu hút đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng cao. Quan trọng hơn, quá trình khai thác phải bảo đảm hài hòa giữa lợi ích kinh tế với trách nhiệm gìn giữ bản sắc, tôn trọng cộng đồng nắm giữ di sản.

Chương trình “Thanh âm Việt Nam - Giai điệu cuộc sống” cũng gợi mở cách tiếp cận này. Khi những thanh âm đời thường được ghi nhận, định danh, bảo vệ quyền tác giả và đưa vào các sản phẩm sáng tạo, di sản văn hóa không chỉ được lưu giữ mà còn có cơ hội tiếp tục sống trong đời sống đương đại. Đó cũng là tinh thần phát triển văn hóa gắn với sáng tạo, công nghệ và sự tham gia của toàn xã hội mà Nghị quyết số 80-NQ/TW hướng tới.

Từ những công trình mang tầm vóc quốc gia đến phát triển con người toàn diện

Tầm nhìn phát triển văn hóa còn được thể hiện qua sự quan tâm đối với hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao và các công trình có giá trị lâu dài.

Ngày 5.10.2025, dự án Nhà hát Opera Hà Nội được khởi công, với điểm nhấn là Nhà hát Ngọc Trai cùng công viên văn hóa, nghệ thuật chuyên đề. Công trình mở ra kỳ vọng về một không gian biểu diễn, sáng tạo và giao lưu nghệ thuật chất lượng cao, góp phần nâng tầm đời sống văn hóa của Thủ đô.

Tuy nhiên, tầm vóc một công trình không chỉ nằm ở quy mô đầu tư hay kiến trúc ấn tượng mà còn ở khả năng phục vụ cộng đồng. Một nhà hát cần những tác phẩm có chất lượng và đội ngũ nghệ sĩ tài năng. Một bảo tàng cần nội dung hấp dẫn, phương thức trưng bày hiện đại. Một sân vận động cần được khai thác hiệu quả, trở thành nơi nuôi dưỡng phong trào và phát hiện tài năng.

Bởi vậy, cùng với những công trình lớn, cần quan tâm đầu tư cho mạng lưới thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, miền núi và khu vực đông công nhân.

Trong lĩnh vực thể thao, tại buổi làm việc ngày 2.10.2026 với Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Bộ VHTTDL và các cơ quan liên quan, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh mối quan hệ giữa sức khỏe, thể lực của người dân với sức mạnh quốc gia. Tiếp đó, Thông báo số 194-TB/VPTW ngày 12.10.2026 truyền đạt những ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về phát triển thể dục, thể thao trong giai đoạn mới.

Những định hướng này cho thấy thể thao không chỉ là câu chuyện huy chương, thành tích thi đấu mà trước hết phải hướng tới nâng cao thể chất, sức khỏe, chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng lối sống lành mạnh cho toàn xã hội. Phát triển thể thao quần chúng tạo nền tảng cho thể thao thành tích cao. Đầu tư để trẻ em, thanh thiếu niên được vận động, rèn luyện thường xuyên cũng chính là đầu tư cho tương lai đất nước.

Ở một phương diện khác, văn hóa và thể thao có sự tương đồng trong mục tiêu phát triển con người. Nếu nghệ thuật bồi đắp tâm hồn, tình cảm, khả năng cảm thụ cái đẹp thì thể thao rèn luyện ý chí, kỷ luật, sức bền và tinh thần vượt khó. Sự kết hợp giữa giáo dục, văn hóa và thể thao sẽ góp phần hình thành những công dân phát triển hài hòa về trí tuệ, thể chất, nhân cách, có khả năng hội nhập và bản lĩnh giữ gìn bản sắc dân tộc.

Bên cạnh việc chuẩn bị cho tương lai, trách nhiệm gìn giữ ký ức lịch sử cũng được đặc biệt coi trọng. Ngày 29.9.2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự lễ khởi công dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên tại Khu di sản Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội. Sự kiện mang ý nghĩa quan trọng trong nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời gợi mở mối liên hệ giữa khát vọng phát triển hiện đại với trách nhiệm gìn giữ cội nguồn.

Bảo tồn di sản không chỉ là phục hồi một công trình kiến trúc mà còn là gìn giữ những lớp trầm tích lịch sử, ký ức và bản sắc của dân tộc. Quá trình ấy đòi hỏi sự thận trọng, tôn trọng bằng chứng khoa học, đồng thời có những phương thức giới thiệu hấp dẫn để di sản đến gần hơn với công chúng.

Từ nhà hát, sân vận động đến các không gian di sản, điểm gặp nhau chính là yêu cầu phát huy giá trị thực chất của đầu tư, để mỗi công trình không chỉ tồn tại về hình thức mà thực sự có sức sống, đóng góp cho sự phát triển của cộng đồng.

Phát triển văn hóa, thể thao và bảo tồn di sản vì thế không phải những nhiệm vụ riêng lẻ mà là các thành tố bổ trợ cho nhau trong chiến lược xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện.

Từ những thanh âm bình dị của cuộc sống đến những công trình mang tầm vóc quốc gia, có thể nhận thấy một khát vọng xuyên suốt: Xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh, hiện đại nhưng vẫn gìn giữ được chiều sâu văn hóa và bản sắc dân tộc.

Để khát vọng ấy trở thành hiện thực, những chủ trương, định hướng chiến lược cần được cụ thể hóa bằng chính sách hiệu quả, nguồn lực phù hợp và trách nhiệm thực hiện của từng cấp, từng ngành. Khi người dân được thụ hưởng đời sống văn hóa phong phú, trẻ em có điều kiện phát triển toàn diện, nghệ sĩ có không gian sáng tạo và di sản được gìn giữ bền vững, văn hóa sẽ thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, góp phần đưa Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới.