Từ việc xây dựng ngân hàng thanh âm, khuyến khích người trẻ sáng tạo đến ứng dụng công nghệ, chương trình gợi mở hướng khai thác nguồn chất liệu văn hóa truyền thống, góp phần tạo nên những sản phẩm âm nhạc có giá trị nghệ thuật và kinh tế.

Các khách mời chia sẻ trong chương trình "Không gian văn hóa nghệ thuật" số phát sóng ngày 22.11
Các khách mời chia sẻ trong chương trình "Không gian văn hóa nghệ thuật" số phát sóng ngày 22.11

Một câu hát ca trù, tiếng đàn bầu hay những giai điệu dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ vốn gắn với các không gian biểu diễn truyền thống. Tuy nhiên ngày nay, những thanh âm ấy đang được người trẻ tiếp cận theo cách mới. Không dừng lại ở việc lắng nghe, họ còn biến chất liệu âm nhạc từ quá khứ thành nguồn cảm hứng cho những sáng tác đương đại.

Với mong muốn đưa thanh âm Việt Nam đến gần hơn với đời sống hiện đại, cuộc thi Sáng tạo Thanh âm Việt Nam trong khuôn khổ chương trình Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống đang mở ra không gian để giới trẻ thử nghiệm những ý tưởng mới trên nền tảng chất liệu văn hóa dân tộc.

Ông Phạm Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa – Thông tin cơ sở và Gia đình (Bộ VHTTDL) cho biết, những câu hò, câu ví cùng nhiều thanh âm khác luôn hiện diện trong đời sống thường ngày. Tuy nhiên, nếu không được ghi lại và lưu giữ, những thanh âm ấy có nguy cơ biến mất. Do đó, ông Phạm Anh Tuấn hy vọng cuộc thi Sáng tạo Thanh âm Việt Nam sẽ tiếp tục thu hút đông đảo người tham gia, cùng góp sức lưu giữ những ký ức Việt Nam thông qua thanh âm.

Nền tảng thanham.vn
Nền tảng thanham.vn

Với nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung, Đại sứ chương trình Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống, anh cho rằng đây là sân chơi thú vị dành cho mọi đối tượng. Mỗi người đều có thể đóng góp vào ngân hàng Thanh âm Việt Nam những âm thanh gắn với quê hương, vùng đất hoặc để lại dấu ấn trong cuộc đời mình. Qua đó, công chúng có thêm cơ hội lắng nghe, cảm nhận một Việt Nam giàu bản sắc văn hóa.

Cùng nhìn nhận giá trị của ngân hàng Thanh âm Việt Nam, nghệ sĩ Vinh Khuất cho rằng, đây sẽ là kho dữ liệu để mọi người tìm về quá khứ, nơi lưu giữ những thanh âm mà đôi khi chỉ còn hiện diện trong ký ức.

Những làn điệu dân ca, nhạc cụ truyền thống hay thanh âm đặc trưng của các vùng miền có thể trở thành điểm khởi đầu cho những tác phẩm âm nhạc mới. Với người trẻ, chất liệu âm nhạc dân gian không đơn thuần là những âm thanh được đưa vào bản phối. Đó còn là ký ức về quê hương, một làn điệu từng nghe từ thuở nhỏ hoặc sự tò mò, khám phá đối với các nhạc cụ truyền thống.

Từ những chất liệu ấy, mỗi người có một cách tiếp cận và sáng tạo riêng. Có người lựa chọn giữ lại giai điệu nguyên bản; có người thử nghiệm với tiết tấu mới; cũng có người ứng dụng công nghệ để mở rộng khả năng sáng tạo.

Tại cuộc thi Sáng tạo Thanh âm Việt Nam, nhiều tác giả đã lựa chọn gửi về những tác phẩm có ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Trước những băn khoăn về vai trò của người sáng tác khi AI ngày càng được sử dụng rộng rãi, chuyên gia công nghệ Lê Đức Anh cho biết, không nên nhìn nhận AI là công cụ sáng tạo thay con người, mà trước hết là phương tiện hỗ trợ về mặt kỹ thuật. Chẳng hạn, AI có thể hỗ trợ người sáng tác về nhạc lý, nhưng không thể thay con người quyết định cách suy nghĩ, cảm xúc hay thông điệp muốn truyền tải trong tác phẩm.

Chuyên gia công nghệ Lê Đức Anh nhận định, ngân hàng Thanh âm Việt Nam sẽ giúp mở rộng nguồn tư liệu cho các nhà sáng tạo, qua đó gia tăng cơ hội hình thành những sản phẩm âm nhạc có sức lan tỏa rộng rãi, tương tự thành công của Bắc Bling hay See tình.

Thực tế cho thấy, những thanh âm mang bản sắc Việt Nam đang góp phần tạo dấu ấn tại các sân chơi âm nhạc quốc tế thông qua sức sáng tạo của nghệ sĩ Việt. Đây cũng được xem là hướng đi giàu tiềm năng đối với sự phát triển của công nghiệp văn hóa Việt Nam trong tương lai.

Một thế hệ nghệ sĩ Việt đang cho thấy những giá trị văn hóa riêng biệt có thể trở thành lợi thế để tạo sức hút cho các sản phẩm âm nhạc. Năm 2025, ca sĩ Đức Phúc, Đại sứ chương trình Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống đã giành chiến thắng tại cuộc thi Intervision tổ chức ở Nga, với tiết mục Phù Đổng Thiên Vương, lấy cảm hứng từ hình tượng Thánh Gióng.

Sự kết hợp giữa câu chuyện văn hóa dân tộc với âm nhạc và công nghệ trình diễn hiện đại cho thấy chất liệu truyền thống hoàn toàn có thể được khai thác trong những sản phẩm giải trí hướng tới khán giả toàn cầu.

Cũng trong năm 2025, tại cuộc thi Sing!Asia, Phương Mỹ Chi đã ghi dấu ấn với hành trình âm nhạc kết hợp chất liệu văn hóa Việt Nam và cách thể hiện hiện đại. Thành tích lọt vào top 3 không chỉ đánh dấu bước tiến của một nghệ sĩ trẻ, mà còn gợi mở khả năng tiếp cận khán giả quốc tế của những sản phẩm âm nhạc mang bản sắc văn hóa Việt.

Từ đó có thể khẳng định, bản sắc văn hóa dân tộc chính là lợi thế để âm nhạc Việt Nam tạo dựng dấu ấn riêng trên trường quốc tế.

Với sức sáng tạo của con người, sự hỗ trợ của công nghệ cùng nguồn chất liệu phong phú từ ngân hàng Thanh âm Việt Nam, những giá trị văn hóa truyền thống đang có thêm cơ hội chuyển hóa thành các sản phẩm sáng tạo mang giá trị nghệ thuật và kinh tế.

Qua đó, mỗi thanh âm Việt không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh đất nước mà còn có thể trở thành nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa, góp phần khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ sáng tạo thế giới.