“Tư lệnh” ngành ở đâu?

Cái nóng hâm nóng cả dư luận xã hội với hàng loạt câu hỏi: Chuyện tai nạn đường bộ cắt ngang đường sắt “xưa như trái đất” sao vẫn cứ để xảy ra mãi thế?

“Tư lệnh” ngành đường sắt ở đâu? Nếu có từ chức thì cũng phải giải quyết xong hậu quả hàng loạt sự cố xảy ra chứ. Cũng có người chia sẻ cùng ngành đường sắt: Ý thức giao thông của người Việt ấy mà. Nói thế nào thì cũng phải thấy rằng những sự cố xảy ra những ngày gần đây liên quan đến đường sắt là không thể chấp nhận được. Một nước có chiều dọc dài gấp nhiều lần chiều ngang thì đường sắt như cột sống của giao thông. Ông Dumer phải chịu tiếng là “ông đường sắt” khi thuyết phục cho kỳ được chính quyền thực dân Pháp xây dựng tuyến đường sắt Bắc – Nam của Việt Nam vì “sự nghiệp” khai thác cả xứ Đông Dương thuộc địa. Ngày nay, vì sự phát triển bền vững của đất nước, chúng tôi là một trong những người ủng hộ chương trình hiện đại hóa đường sắt Bắc – Nam; Xây đường sắt cao tốc Bắc – Nam.

Chúng tôi hình dung hiệu quả kinh tế - xã hội sẽ vô cùng to lớn dọc theo chiều dài của đất nước. Tuy nhiên, cũng còn nhiều ý kiến ngần ngại về khả năng quản lý đường sắt của chúng ta. Hóa ra ngần ngại đó lại là có lý. Với tốc độ còn “ì ạch” như tàu ta hiện nay mà những sự cố còn nghiêm trọng đến vậy, thì với tốc độ vài ba trăm km/giờ hậu quả sẽ ra sao? Nhưng câu hỏi “nước mắt chảy theo” là: Vậy tốc độ phải chậm đến mức nào để không xảy ra sự cố?! Chính vì thế mà nhiều người cho rằng cần thay những người quản lý ngành đường sắt nước ta để có một hệ thống đường sắt đáp ứng yêu cầu sự nghiệp đổi mới của một nước có chiều dọc dài gấp nhiều lần chiều ngang như nước ta. Chỉ có đổi mới triệt để nhân sự ngành đường sắt mới có thể đổi mới được đường sắt Việt Nam. Câu chuyện có vẻ quá nóng chăng? Nhưng cứ nguội mãi, cứ loanh quanh với những lý do “gác tàu” sơ ý, vật chất thiếu thốn với hàng ngàn đường cắt ngang, ý thức giao thông kém… thì đến bao giờ đường sắt mới khá lên được?!

Hàn Quốc đã áp dụng công nghệ 4.0 cho bến bãi xe đón, trả khách an toàn. Tàu của người ta đã đạt tốc độ hàng trăm km/giờ, còn của chúng ta tụt hậu đến bao giờ? Chúng tôi không muốn nhắc đến những tai nạn vì nó quá đau lòng, lại thêm buồn vì những biện lý “loanh quanh xung quanh sự cố”, vẻ như sự cố sẽ vẫn cứ xảy ra không thể khắc phục. Bởi những cố gắng của ngành là rất lớn mà “sự cố đáng tiếc” vẫn xảy ra. Hãy từ bỏ cách tư duy cũ ấy, nhận trách nhiệm một lần cho đàng hoàng và kiên quyết loại bỏ những “sự cố đáng tiếc” bằng những biện pháp cụ thể. Những biện pháp ấy không chỉ là kỹ thuật mà phải bằng công nghệ mới; Cũng không dừng ở công nghệ mà còn phải có tính pháp lý chặt chẽ trên tinh thần đảm bảo tính mạng và tài sản của nhân dân, đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững của đất nước trong tình hình mới, mở cửa, hội nhập ngày càng sâu rộng. Và đặc biệt là các giải pháp phải đồng bộ và có khả năng truy trách nhiệm cụ thể từng tổ chức, cá nhân liên quan đến an toàn đường sắt, đến sự phát triển của đường sắt Việt Nam. Nhân sự ngành đường sắt có thể phải đào tạo ở những nước có đường sắt phát triển tiên tiến, để có đội ngũ chuyên môn mạnh, có thể quản lý ngành và thuyết phục các ngành hữu quan chung tay xây dựng đường sắt Việt Nam hiện đại.

Nói đi cũng phải nói lại. Những cố gắng của ngành đường sắt những năm qua là đáng ghi nhận. Tuy nhiên, nó chưa đáp ứng yêu cầu trong điều kiện phát triển mới. Những sự cố xảy ra gần đây dù là bởi bất kỳ nguyên nhân nào cũng không thể chấp nhận được. Thời tiết nắng nóng có thể sẽ thay đổi, nhưng sự nóng lên của diễn đàn Quốc hội trong các phiên chất vấn trực tiếp tới đây có thể sẽ vẫn nóng vì các sự cố đường sắt. Mong sao không có sự cố nào xảy ra nữa. Mong sao trời nắng dịu bớt. Chưa được nghe rõ những giải pháp khắc phục căn cơ do ngành đường sắt thông báo nên đành cầu mong vậy!

 TS NGUYỄNVIẾT CHỨC