Trước thềm lễ trao giải Cánh Diều, các nghệ sĩ Hội Điện ảnh Việt Nam tổ chức tọa đàm “Nhìn lại sáng tác điện ảnh, phim truyền hình năm 2017”
Thênh thang khoảng cách phim hay- dở
Hội Điện ảnh Việt Nam vừa tổ chức tọa đàm “Nhìn lại sáng tác điện ảnh, truyền hình 2017” trước thềm lễ trao giải Cánh diều. Năm nay, dự giải có 13 phim truyện điện ảnh, 16 phim truyền hình, 13 phim hoạt hình, 34 phim tài liệu, 9 phim khoa học, 32 phim ngắn và 4 công trình nghiên cứu, lý luận phê bình điện ảnh. Và như mọi năm, được quan tâm số một vẫn là các phim truyện điện ảnh.
13 phim truyện tranh giải gồm: Bạn gái tôi là sếp; Giấc mơ Mỹ; Em chưa 18; Mẹ chồng; Cô gái đến từ hôm qua; Ở đây có nắng; Có căn nhà nằm nghe nắng mưa; Sắc đẹp ngàn cân; Ngày mai Mai cưới; Đảo của dân ngụ cư; Cô Ba Sài Gòn; Yêu đi, đừng sợ; Dạ cổ hoài lang.
Theo đạo diễn, NSƯT Vũ Xuân Hưng, Trưởng BGK thể loại phim truyện điện ảnh, con số 13 phim tham dự chiếm 1/3 số phim được sản xuất trong năm 2017. Do vậy, không đủ để nói lên toàn diện chất lượng các phim điện ảnh được sản xuất trong năm. “Điều đáng nói là chất lượng 13 phim truyện dự giải không đồng đều. Giữa phim hay nhất- dở nhất tồn tại một khoảng cách rất xa. Có phim bám sát cả bốn tiêu chí (dấu ấn sáng tạo trong nghệ thuật thể hiện, đậm bản sắc dân tộc, giàu giá trị nhân văn và đạt hiệu quả xã hội), có phim không đạt tiêu chí nào. Phổ biến nhất là các phim nếu đạt được cái này thì đánh mất cái kia…”, đạo diễn Vũ Xuân Hưng cho biết.
| Có những phim xuất hiện nhiều tình tiết rối rắm, những yếu tố làm hỏng tính chân thật như áp đặt nhân vật, tình huống, hóa trang không phù hợp, lời thoại cường điệu. Đáng chú ý, nhiều phim vẫn lạm dụng khai thác, xây dựng các nhân vật có sự bất bình thường về giới tính, tạo nên sự thái quá và phản cảm… (Đạo diễn, NSƯT Vũ Xuân Hưng, Trưởng BGK thể loại phim truyện điện ảnh) |
Đề tài của 13 phim tập trung chủ yếu ở mảng gia đình, tình yêu và học đường. Có tới 4 phim remake. Theo BGK, cái được của phim truyện điện ảnh dự giải năm nay là đã xuất hiện một số phim nghệ thuật, đề tài dân tộc, có giá trị nhân văn. Một số phim đề cập rõ nét về tính cách và số phận nhân vật. Một số phim sử dụng kỹ xảo hiệu quả, làm giàu cảm xúc cho người xem. Số khác lại có sự sáng tạo khi kết hợp giữa yếu tố giả tưởng với thực tế, khiến cho mạch phim sinh động hơn. Âm nhạc trong phim cũng đã có sự đồng hành với hình ảnh, không chạy theo minh họa hình ảnh như trước.
Tuy nhiên, về nhược điểm, NSƯT Vũ Xuân Hưng cho rằng, Cánh diều năm nay còn thiếu vắng các tác phẩm về những đề tài quan trọng, bức thiết của đời sống. Thiếu những bộ phim khai thác, xây dựng các hình mẫu nhân vật điển hình của thời đại.
BGK phim truyện điện ảnh cũng chỉ rõ, nhiều phim còn sa đà khai thác hình ảnh cuộc sống giàu sang thượng lưu, trong khi những nhịp đập của cuộc sống bình dân lại ít được khai thác. Phim remake phần lớn còn thiếu sự sáng tạo, ít bản sắc truyền thống được thể hiện.
Phim tham dự giải Cánh diều 2017
“Thảm họa” và cánh diều không căng gió
Đạo diễn, NSND Đào Bá Sơn điểm lại nhịp độ phát triển của phim truyện điện ảnh Việt Nam qua số lượng phim sản xuất trong những năm gần đây: năm 2015 có 41 phim, gồm 7 phim Nhà nước; năm 2016 có 35 phim; năm 2017 có 39 phim và cả hai năm này đều chỉ có phim của tư nhân. “Trong bối cảnh điện ảnh Việt đang cạnh tranh khốc liệt với các phim bom tấn nước ngoài thì đáng mừng là đang có ngày càng nhiều khán giả đến rạp xem phim Việt. Doanh thu đạt đến 175 tỉ của Em chưa 18, rồi hình ảnh khách đông đúc đến rạp xem các phim Cô Ba Sài Gòn, Cô gái đến từ hôm qua, Mẹ chồng… đã giúp chúng ta hi vọng về những bước phát triển mới của điện ảnh Việt Nam mà ở đó, yếu tố thị trường đã trở thành thống lĩnh”.
Đạo diễn này cũng lưu ý, khi không có phim Nhà nước thì những nỗ lực của các hãng tư nhân là điều rất đáng mừng. Thực tế hiện nay cho thấy sự tồn tại hay không tồn tại của nền điện ảnh đang nằm trong tay các nhà sản xuất và các hãng phim tư nhân. “Chúng ta cũng phải xem lại tư duy của chính mình, không khéo lại bị già nua, không sống cùng với cảm nhận của các bạn trẻ. Thực tế hiện nay là ngày càng nhiều bộ phim ăn khách, có chất lượng ra đời. Các phim tư nhân cũng đang từng bước thu gần khoảng cách giữa phim nghệ thuật và phim thị trường”, đạo diễn Đào Bá Sơn khẳng định.
| Có 13 phim, giám khảo xem trong ba ngày. Vậy mà hai ngày đầu thấy mệt quá vì có những phim đúng là thảm họa. Bên cạnh đó, nhiều vấn đề trong một số bộ phim rất có hại trong giáo dục thẩm mỹ, đặc biệt cho giới trẻ. Nhiều phim không bám sát được đời sống Việt Nam, thiếu bản sắc văn hóa dân tộc. Nếu bây giờ cứ đổ xô làm những bộ phim như thế thì ắt sẽ tạo ra một thế hệ khán giả lười biếng, không chịu suy nghĩ và chạy theo thị hiếu thẩm mỹ dễ dãi, giải trí rẻ tiền, những câu chuyện đâu đâu, không gắn với bản sắc hay những vấn đề quan trọng của đất nước... (NSND, đạo diễn Phạm Nhuệ Giang, thành viên BGK) |
Trả lời băn khoăn rằng khi quá ít phim tham gia tranh giải có khiến cho Cánh diều sẽ không còn căng gió, đạo diễn Đào Bá Sơn chia sẻ, chỉ có các nhà sản xuất - nhà đầu tư mới có thể trả lời được câu hỏi vì sao họ không gửi phim tham dự giải nhiều như trước đây. Tuy nhiên, nhìn vào bài toán thị trường thì có thể thấy rằng, bất kỳ nhà đầu tư nào khi gửi phim đi tham dự một giải nào đó cũng có đường đi nước bước rõ ràng. Riêng những phim mới sản xuất, chưa ra rạp thì nhà đầu tư sẽ không dám mạo hiểm gửi dự giải bởi nếu “trượt” sẽ ảnh hưởng lớn đến doanh thu.
Tọa đàm trước thềm lễ trao giải Cánh diều 2017
Góp thêm tiếng nói về chất lượng giải thưởng Cánh diều, NSND Nhuệ Giang, thành viên BGK thể loại phim điện ảnh nói thẳng: “Có 13 bộ phim, giám khảo xem trong ba ngày. Vậy mà hai ngày đầu thấy mệt quá vì có những phim đúng là thảm họa. Chỉ có 1/3 phim xem được nhưng chưa thật hoàn chỉnh và xuất sắc”, nữ đạo diễn chia sẻ.
Thậm chí, theo đạo diễn Nhuệ Giang, có một quan điểm đang tồn tại phổ biến nhưng thực tế lại là điểm yếu của điện ảnh, đó là việc cho rằng phim phải hài mới ăn khách. Tỉ lệ phim hài khá nhiều song rất khó chịu khi phải xem cái hài rất cường điệu, kệch cỡm, phi logic.
Đạo diễn Đỗ Minh Tuấn ghi nhận những thay đổi trong cách làm phim hiện nay bằng các nhận xét “bạo liệt”, “tới bến”, bên cạnh đó là cảm giác nhiều bộ phim đang tràn ngập lối hành xử bạo lực. “Kể cả ở Bông sen vàng Em chưa 18, bạo lực không chỉ thể hiện ở các hình ảnh đánh đấm mà cả trong lời nói, suy nghĩ, hành động và cách ứng xử giữa các nhân vật. Cách thể hiện này khiến cho chúng ta cảm thấy có chút gì đó thiếu đi sự hoang mang, do dự, thiếu đi chút tần ngần mà tinh tế trong văn hóa Việt…”, đạo diễn Đỗ Minh Tuấn suy tư.
Thừa nhận những ý kiến trái chiều trước thềm giải thưởng Cánh diều cũng ít nhiều bộc lộ một diện mạo thực tế của điện ảnh Việt, đạo diễn, NSND Nguyễn Thanh Vân nói thêm, khả năng tiệm cận với điện ảnh thế giới của Việt Nam hiện đang rất thấp. “Điện ảnh Việt Nam hoàn toàn thiếu vắng tại các Liên hoan khu vực vài năm trở lại đây. Thực tế này khác với trước, khi tiếp xúc với nền điện ảnh của các nước trong khu vực, chúng ta hoàn toàn có thể ngẩng cao đầu và được tôn trọng. Còn bây giờ, các nhà tuyển chọn phim quốc tế rất khó tìm được một dự án phim Việt có thể tham gia những liên hoan phim khu vực và thế giới. Đây là một thực tế khiến chúng ta không thể không suy nghĩ…”, đạo diễn Đời cát trăn trở.
BẢO HÂN