Từ lâu, trà đã hiện diện trong đời sống người Thái Nguyên như một nét văn hóa đặc trưng gắn với nếp sinh hoạt, cách tiếp khách và nghệ thuật thưởng thức của người dân vùng chè.
Những búp chè sau thu hái, qua các công đoạn chế biến và pha nước, tạo nên thức uống có hương thơm riêng, vị chát nhẹ và hậu ngọt đặc trưng, trở thành một phần trong câu chuyện văn hóa của vùng đất này.
Tuy nhiên, giá trị của cây chè còn có thể được khai thác theo nhiều hướng sáng tạo khác, đặc biệt khi nguyên liệu trà được đưa vào chế biến món ăn, kết hợp với những phương pháp và kỹ thuật của nghệ thuật ẩm thực hiện đại.
Đây cũng là cách mở rộng không gian văn hóa trà, đưa một sản vật quen thuộc bước ra khỏi chén trà truyền thống để hiện diện trong những trải nghiệm mới, gần gũi hơn với nhu cầu khám phá của du khách.
Tại Liên hoan trình diễn, giới thiệu ẩm thực về Trà trong khuôn khổ Festival Trà Quốc tế năm 2026, chủ đề “30 món ngon, ngàn sắc vị Trà” được thể hiện qua 30 món ăn chế biến sáng tạo từ nguyên liệu trà.
Các đầu bếp mang đến nhiều cách kết hợp khác nhau, từ phi lê cá ngừ, xôi chiên phồng trà xanh đến bánh mì khổng lồ trà xanh nặng 10kg và phở trà cuộn ba miền tạo nên một không gian khám phá ẩm thực giàu màu sắc.
Việc sử dụng trà trong chế biến đòi hỏi sự am hiểu về đặc tính nguyên liệu bởi hương thơm, vị chát nhẹ và hậu vị của trà cần được phối hợp hài hòa với từng thành phần để tạo nên tổng thể món ăn hấp dẫn.
Điểm đáng chú ý là mỗi món ăn còn mang đến một cách tiếp cận khác nhau với văn hóa trà, giúp thực khách cảm nhận nguyên liệu quen thuộc qua hương vị, màu sắc và cách trình bày thay vì chỉ thưởng thức dưới dạng đồ uống.
Có mặt tại Liên hoan, ông Nguyễn Tiến Mạnh (du khách đến từ Hà Nội) chia sẻ, bản thân có niềm đam mê với chè và đã uống trà nhiều năm nhưng việc sử dụng trà để chế biến món ăn vẫn là trải nghiệm khá mới mẻ.
“Tôi thường biết đến chè qua cách pha để uống, còn dùng làm nguyên liệu chế biến món ăn thì trước đây mới chỉ nghe nói, chưa có dịp tận mắt chứng kiến và thưởng thức. Được trực tiếp trải nghiệm lần này, tôi khá bất ngờ với cách các đầu bếp sáng tạo từ trà”, ông Mạnh chia sẻ.
Còn với chị Nguyễn Yến Nhi (phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh), việc được tận mắt chứng kiến những món ăn chế biến từ trà mang lại cảm nhận rất mới so với hình dung trước đó về nguyên liệu quen thuộc này.
“Đây là lần đầu tiên tôi được chứng kiến nhiều món ăn chế biến từ trà như vậy, các món rất phong phú, cách trình bày cũng bắt mắt khiến tôi tò mò muốn tìm hiểu và thưởng thức từng món”, chị Nhi cho hay.
Theo Ban Tổ chức, Liên hoan hướng tới mục tiêu đưa các món ăn chế biến từ trà vào hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống và du lịch, khuyến khích các nhà hàng nghiên cứu, bổ sung những món ăn này vào thực đơn phục vụ thường xuyên.
Cùng với đó, tỉnh định hướng tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ chuyển giao công thức chế biến cho các cơ sở kinh doanh, tạo điều kiện để những sáng tạo tại Liên hoan có khả năng ứng dụng trong thực tế.
Đây là hướng mở rộng không gian tiêu thụ sản phẩm trà, bên cạnh thị trường đồ uống, địa phương có thể từng bước hình thành những sản phẩm ẩm thực mang dấu ấn riêng từ nguyên liệu đặc trưng.
Khi được đưa vào thực đơn của nhà hàng, khách sạn và các điểm du lịch, món ăn từ trà có thể trở thành một phần trong chuỗi trải nghiệm dành cho du khách, kết nối văn hóa thưởng trà với hoạt động khám phá ẩm thực địa phương.
Việc quy tụ các chuyên gia, đầu bếp, nghệ nhân và đại diện nhà hàng trong nước, quốc tế cũng mở ra cơ hội tiếp nhận những ý tưởng sáng tạo, phương pháp chế biến mới, từng bước nâng cao chất lượng và sự đa dạng của sản phẩm ẩm thực từ trà.
Với lợi thế là vùng đất có truyền thống trồng chè và văn hóa thưởng trà lâu đời, Thái Nguyên có điều kiện để xây dựng những trải nghiệm du lịch mang dấu ấn riêng, trong đó ẩm thực từ trà trở thành một sản phẩm bổ trợ giàu tiềm năng.
Từ chén trà quen thuộc đến những món ăn sáng tạo, hành trình khai thác giá trị cây chè đang mở thêm cách kể về văn hóa địa phương, để du khách có thể cảm nhận vùng đất xứ Trà bằng nhiều trải nghiệm gần gũi và sinh động hơn.
