TP.HCM định hình không gian du lịch mới trong quy hoạch siêu đô thị tầm nhìn 100 năm

Mở rộng không gian du lịch từ đô thị trung tâm đến biển đảo

Ngày 30.10, tại kỳ họp thứ sáu (kỳ họp chuyên đề), HĐND TP.HCM khóa XI đã thông qua Quy hoạch tổng thể Thành phố thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Đây là cơ sở định hướng tổ chức không gian phát triển của TP.HCM trong giai đoạn mới, sau khi mở rộng địa giới hành chính và hình thành một siêu đô thị có quy mô lớn.

Phạm vi lập quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới hành chính TP.HCM, diện tích khoảng 6.772,59km2, gồm 168 đơn vị hành chính cấp xã. Phạm vi nghiên cứu còn đặt trong mối liên kết với Tây Ninh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Lâm Đồng và các không gian biển liên quan. Dân số Thành phố dự kiến đạt khoảng 18 triệu người vào năm 2030, 25 triệu người năm 2045 và hơn 27 triệu người vào năm 2050.

Theo định hướng, cấu trúc không gian phát triển của TP.HCM gồm 5 cực động lực, 5 hệ liên kết chiến lược, 5 trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản trị phát triển. Trong đó, các trung tâm vệ tinh gồm Côn Đảo, Long Hải - Hồ Tràm, Hóc Môn - Củ Chi, Bàu Bàng và Tân Uyên - Bắc Tân Uyên. Đây là những khu vực được định hướng hỗ trợ các cực động lực, phân bố lại dân cư, việc làm và dịch vụ, đồng thời phát huy lợi thế riêng của từng địa bàn.

Đối với du lịch, việc đưa Côn Đảo và Long Hải - Hồ Tràm vào mạng lưới trung tâm vệ tinh có ý nghĩa đáng chú ý. Hai khu vực này sở hữu lợi thế về không gian biển, cảnh quan tự nhiên và khả năng phát triển các loại hình du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái, trải nghiệm. Khi được kết nối trong một cấu trúc đô thị thống nhất, các điểm đến có thêm điều kiện liên kết với trung tâm TP.HCM, các đầu mối giao thông và những địa phương lân cận, mở rộng không gian du lịch thay vì phát triển riêng lẻ theo từng địa bàn.

Kết nối du lịch biển, đường sông và kinh tế đêm

Một điểm đáng chú ý trong định hướng không gian của TP.HCM là tăng cường liên kết giữa đô thị, cảng biển, logistics, dịch vụ, sinh thái và kinh tế biển. Cùng với các hành lang kết nối Bắc - Nam, Đông - Tây, quy hoạch đề cập hệ liên kết xanh - xanh dương, lấy sông Sài Gòn và sông Đồng Nai làm trục sinh thái trung tâm. Đây là nền tảng để nghiên cứu phát triển các sản phẩm du lịch gắn với sông nước, cảnh quan ven sông và không gian công cộng, bổ trợ cho du lịch đô thị và du lịch biển.

Tại phiên thảo luận tổ của kỳ họp thứ sáu, một số ý kiến đã đề xuất làm rõ vị trí, quỹ đất và quy mô hệ thống bến tàu khách, bến du thuyền; đồng thời kết nối sản phẩm du lịch ven sông với kinh tế ban đêm và dịch vụ giải trí. Với khu vực Long Hải - Hồ Tràm, các ý kiến lưu ý cần bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch tổng thể với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch phân khu và hạ tầng chuyên ngành để thuận lợi triển khai dự án.

Những đề xuất này cho thấy yêu cầu phát triển du lịch của Thành phố không chỉ dừng ở việc mở rộng điểm đến, mà còn hướng tới hoàn thiện hạ tầng phục vụ du khách và hình thành chuỗi sản phẩm có khả năng kết nối. Bến tàu khách, bến du thuyền, tuyến du lịch đường sông, dịch vụ giải trí và kinh tế ban đêm nếu được tổ chức đồng bộ có thể góp phần đa dạng hóa trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.

Tuy nhiên, cần lưu ý đây là những nội dung được nêu trong quá trình thảo luận, đề xuất hoàn thiện quy hoạch và tổ chức thực hiện; không nên hiểu tất cả đã trở thành danh mục dự án hoặc chỉ tiêu đầu tư được phê duyệt. Việc triển khai còn phụ thuộc vào các quy hoạch chuyên ngành, quy hoạch sử dụng đất, nguồn lực và kế hoạch đầu tư cụ thể.

Phát triển du lịch gắn với bảo tồn hệ sinh thái và hạ tầng liên vùng

Với quy mô không gian rộng, TP.HCM có điều kiện tổ chức lại các dòng khách và sản phẩm du lịch theo hướng bổ trợ lẫn nhau: du lịch đô thị, văn hóa, mua sắm và giải trí tại khu vực trung tâm; du lịch sinh thái, trải nghiệm tại các vùng ven; du lịch biển, nghỉ dưỡng tại Long Hải - Hồ Tràm và du lịch biển đảo tại Côn Đảo. Cách tiếp cận này cũng tạo cơ hội kết nối sản phẩm du lịch của Thành phố với các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên.

Dù vậy, mở rộng không gian du lịch cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát phát triển tại các khu vực nhạy cảm về môi trường. Các vùng ven biển, ven sông, rừng ngập mặn và hệ sinh thái tự nhiên cần được quản lý theo đặc thù riêng, bảo đảm không gian phát triển dịch vụ không làm suy giảm tài nguyên cảnh quan - yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của điểm đến. Đặc biệt, với Côn Đảo, bài toán phát triển du lịch cần đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên, di sản và sức tải môi trường.

Hạ tầng giao thông cũng là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa định hướng liên kết du lịch. Quy hoạch xác định phát triển mạng lưới giao thông công cộng, đường sắt đô thị và các hành lang kết nối chiến lược, qua đó tăng khả năng tiếp cận giữa khu vực trung tâm với các cực phát triển. Cùng với đó, việc nghiên cứu kết nối đường thủy, bến tàu khách và các đầu mối vận tải sẽ góp phần mở rộng lựa chọn di chuyển, hình thành các hành trình du lịch liên vùng.

Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050 đã được HĐND Thành phố thông qua; sau đó, UBND Thành phố có trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ và thực hiện các bước phê duyệt, công bố theo quy định. Từ định hướng quy hoạch đến các dự án cụ thể vẫn cần quá trình cụ thể hóa bằng quy hoạch phân khu, quy hoạch chuyên ngành và kế hoạch đầu tư. Với lĩnh vực du lịch, hiệu quả của quy hoạch sẽ được thể hiện ở khả năng kết nối các điểm đến, hình thành sản phẩm đặc trưng, thu hút nguồn lực đầu tư và bảo đảm phát triển đi đôi với gìn giữ tài nguyên tự nhiên, văn hóa.