TP.HCM chuẩn bị đưa sân khấu vào học đường: 1.500 trường học chờ cuộc gặp với nghệ thuật

Sở VHTT TP.HCM vừa phối hợp với Sở GD&ĐT tổ chức lớp tập huấn “Phương pháp truyền thụ nghệ thuật trong học đường cho văn nghệ sĩ và người hoạt động trên lĩnh vực văn hóa nghệ thuật”. Đây là bước chuẩn bị cho chương trình Nghệ thuật học đường năm học 2026-2027, khi nghệ sĩ, nghệ nhân sẽ trực tiếp gặp gỡ, hướng dẫn học sinh tìm hiểu các bộ môn nghệ thuật.

Khi nghệ sĩ học cách đứng lớp

NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM cho biết, đưa nghệ thuật vào trường học không phải hoạt động riêng lẻ, ngắn hạn mà là chủ trương gắn với yêu cầu phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới, đổi mới giáo dục và xây dựng con người toàn diện.

Là trung tâm lớn về văn hóa, nghệ thuật và giáo dục, TP.HCM có nhiều nhà hát, đơn vị nghệ thuật cùng đội ngũ văn nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia giàu kinh nghiệm. “Tuy nhiên, để những giá trị nghệ thuật đến với học sinh thường xuyên, có hệ thống và đạt hiệu quả, việc tổ chức không thể chỉ dừng lại ở đưa một chương trình biểu diễn vào trường học. Điều quan trọng là phải xây dựng nội dung phù hợp, có phương pháp truyền đạt, phân tầng theo từng cấp học và cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa ngành văn hóa, ngành giáo dục, các đơn vị nghệ thuật và nhà trường”, NSND Thanh Thúy nhấn mạnh.

Trong năm học 2026-2027, học sinh dự kiến được tiếp xúc trực tiếp với các tác phẩm có giá trị, gặp gỡ nghệ sĩ, nghệ nhân và người làm nghề. Các loại hình được định hướng giới thiệu gồm Hát bội, Cải lương, Đờn ca tài tử, Ca múa nhạc dân tộc, Kịch, Điện ảnh và nghệ thuật đương đại. Thông qua thưởng thức, giao lưu và thực hành, các em có thêm cơ hội nhận biết những giá trị văn hóa, nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ và tình yêu nghệ thuật dân tộc.

Tuy nhiên, cùng một loại hình, cách giới thiệu cho học sinh tiểu học phải khác với học sinh THCS, THPT. Một câu chuyện về nhân vật, một đoạn trích ngắn hay cơ hội thử làm động tác trên sân khấu có thể giúp học sinh nhỏ tuổi dễ tiếp nhận hơn phần thuyết minh dài. Với các em lớn hơn, nghệ sĩ có thể đi sâu vào đặc trưng nghệ thuật, bối cảnh tác phẩm và trao đổi về cách sáng tạo. Sự khác biệt về tâm lý, khả năng tập trung, nhu cầu tìm hiểu đòi hỏi người đứng lớp phải chuẩn bị kỹ hơn cho từng cuộc gặp gỡ.

Đó cũng là lý do lớp tập huấn chú trọng các kỹ năng sư phạm như đặt câu hỏi, kể chuyện, tổ chức giao lưu và hướng dẫn trải nghiệm. Mục đích không phải biến nghệ sĩ thành giáo viên chuyên nghiệp, mà giúp họ truyền đạt kiến thức nghề nghiệp bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu, phù hợp môi trường học đường. Khi học sinh được hỏi, được thử và được trao đổi, buổi biểu diễn mới mở ra cơ hội tìm hiểu nghệ thuật.

Từng bước đưa nghệ thuật đến 1.500 trường phổ thông

Đạo diễn Nguyễn Tấn Kiệt, Trưởng phòng Nghệ thuật, Sở VHTT TP.HCM cho biết, nhiều nhà hát, nhóm nghệ sĩ và cơ sở giáo dục đã tổ chức hoạt động nghệ thuật trong trường học từ trước. Điểm mới là UBND TP.HCM ban hành Kế hoạch số 594/KH-UBND ngày 28.10.2026 về tổ chức hoạt động giới thiệu, tìm hiểu các loại hình nghệ thuật trong hệ thống trường phổ thông năm học 2026 2027, tạo cơ sở phối hợp và triển khai đồng bộ hơn.

Theo thống kê, Thành phố có khoảng 1.500 trường công lập và trường chuyên biệt thuộc ba cấp phổ thông. Đây là phạm vi dự kiến triển khai chương trình trong năm học này. “Nhiệm vụ đặt ra là phải từng bước đưa các hoạt động đến gần 1.500 trường trong năm học này”, đạo diễn Nguyễn Tấn Kiệt chia sẻ. Quy mô ấy đặt ra yêu cầu không nhỏ về nội dung, nhân lực và cách tổ chức, bởi mỗi trường có điều kiện cơ sở vật chất và đối tượng học sinh khác nhau.

Theo định hướng, chương trình được xây dựng theo các cấp độ tiếp nhận. Trước hết, học sinh làm quen, nhận diện các loại hình nghệ thuật; sau đó mới tiến tới tìm hiểu sâu, trải nghiệm và tham gia sáng tạo. Các khung kịch bản cơ bản đang được lấy ý kiến chuyên gia, đơn vị nghệ thuật trước khi hoàn thiện. Từ khung chung, từng nhà hát, nhóm nghệ sĩ có thể lựa chọn tiết mục, vận dụng thế mạnh riêng để thiết kế chương trình phù hợp.

Điều được chú trọng là mỗi hoạt động phải có nội dung kiến thức cơ bản, giúp học sinh hiểu về bộ môn mình tiếp cận chứ không chỉ ngồi xem một tiết mục rồi kết thúc. Cách làm này cũng tạo điều kiện để giáo viên kết nối buổi giao lưu nghệ thuật với hoạt động giáo dục của nhà trường, giúp trải nghiệm của học sinh không dừng lại khi nghệ sĩ rời sân khấu.

Muốn vậy, đội ngũ trực tiếp thực hiện cần được trang bị phương pháp làm việc với học sinh. Một nghệ sĩ nhiều năm biểu diễn vẫn có thể lúng túng khi giải thích một kỹ thuật khó cho học sinh tiểu học hoặc tổ chức trao đổi với hàng trăm em trong hội trường. Các chuyên đề tập huấn do giảng viên Viện Phim Việt Nam, Trường ĐH KHXH&NV - ĐH Quốc gia TP.HCM, ĐH Trà Vinh và Trường ĐH Văn hóa TP.HCM phụ trách, tập trung hỗ trợ người làm nghệ thuật thích ứng với yêu cầu ấy.

Năm học 2026 - 2027 được xác định là giai đoạn thí điểm, làm cơ sở để TP.HCM nghiên cứu, hoàn thiện Đề án “Phát triển Nghệ thuật học đường TP.HCM giai đoạn 2026 2035”. Về lâu dài, Thành phố hướng tới xây dựng hệ thống nội dung, học liệu theo từng cấp học và hình thành đội ngũ văn nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên