Để người khuyết tật không đứng ngoài sân chơi thể thao

VHO - Cả nước có hơn 7 triệu người khuyết tật nhưng mới hơn 35.000 người thường xuyên tập luyện thể dục, thể thao. Để người khuyết tật không đứng ngoài sân chơi thể thao, cần mở rộng các môn phù hợp, xây dựng các điểm tập dễ tiếp cận và duy trì hoạt động thường xuyên ngay trong cộng đồng.

Mở rộng cơ hội chơi thể thao cho người khuyết tật

Tại không gian đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm, các thành viên Câu lạc bộ Người bại não Việt Nam (ACPV) mới đây đã giới thiệu và hướng dẫn người dân trải nghiệm môn Boccia. Hoạt động cho thấy một môn thể thao phù hợp có thể giúp người khuyết tật chủ động tham gia, giao lưu với cộng đồng và thể hiện khả năng của mình.

Boccia là môn thể thao đòi hỏi sự tập trung, khả năng tính toán và độ chính xác. Người chơi đưa những quả bóng màu của mình đến vị trí gần quả bóng mục tiêu màu trắng nhất. Các vận động viên có thể thi đấu cá nhân, theo cặp hoặc theo đội.

Điểm đáng chú ý của Boccia là luật chơi và dụng cụ có thể được điều chỉnh phù hợp với khả năng vận động của từng người. Những người gặp khó khăn khi cầm, ném bóng có thể sử dụng máng hỗ trợ và người trợ giúp theo quy định. Vì vậy, đây là một trong số ít môn thể thao tạo điều kiện để người bại não có mức độ khuyết tật nặng vẫn có thể tham gia tập luyện và thi đấu.

Không đòi hỏi người chơi phải di chuyển nhiều, Boccia phù hợp với cả những người sử dụng xe lăn. Tuy nhiên, kết quả thi đấu không phụ thuộc vào sức mạnh mà chủ yếu được quyết định bởi khả năng quan sát, lựa chọn chiến thuật và điều khiển đường bóng.

Ông Trần Quốc Hiệp, thành viên Ban Chủ nhiệm ACPV cho biết, Câu lạc bộ hiện có gần 400 thành viên trên cả nước. Nhóm thể thao của Câu lạc bộ có khoảng 20 thành viên, thường tập luyện tại Công viên Cầu Giấy, TP. Hà Nội.

“Chúng tôi muốn lan tỏa tinh thần thể thao hòa nhập đối với người bại não nói riêng và người khuyết tật nói chung, qua đó góp phần thay đổi nhận thức của xã hội về người khuyết tật”, ông Trần Quốc Hiệp chia sẻ.

Được thành lập năm 2017, tiền thân là Câu lạc bộ Người bại não Hà Nội, ACPV hướng tới kết nối, hỗ trợ người bại não và gia đình. Từ tháng 3.2020, Câu lạc bộ trở thành thành viên của Liên hiệp hội về Người khuyết tật Việt Nam.

Việc duy trì một nhóm thể thao cho thấy nhu cầu tập luyện, giao lưu của người bại não là hiện hữu. Với họ, sân chơi thể thao không chỉ là nơi vận động mà còn giúp xây dựng sự tự tin, mở rộng quan hệ xã hội và giảm cảm giác bị tách biệt khỏi cộng đồng.

Thể thao cũng tạo cơ hội để xã hội nhìn nhận người khuyết tật từ khả năng và sự chủ động của họ, thay vì chỉ từ những hạn chế về vận động. Khi cùng tham gia một trò chơi, khoảng cách giữa người khuyết tật và người không khuyết tật được thu hẹp một cách tự nhiên.

Để sân chơi trở thành hoạt động thường xuyên

Theo Cục Thể dục thể thao Việt Nam, cả nước có hơn 7 triệu người khuyết tật, nhưng mới có hơn 35.000 người thường xuyên tham gia tập luyện thể dục, thể thao. Hiện có khoảng 490 cơ sở thể thao dành cho người khuyết tật; phong trào tập luyện đã được triển khai tại 45 trong tổng số 63 tỉnh, thành phố theo đơn vị hành chính trước sắp xếp.

Những con số này cho thấy khoảng cách còn lớn giữa nhu cầu và khả năng tiếp cận thể thao của người khuyết tật. Không ít người muốn tập luyện nhưng chưa tìm được môn phù hợp, thiếu điểm tập gần nơi cư trú hoặc gặp khó khăn khi di chuyển đến địa điểm tổ chức.

Một sân chơi có bề mặt không phù hợp với xe lăn, lối vào có bậc cao, thiếu nhà vệ sinh tiếp cận hay không có phương tiện hỗ trợ đều có thể trở thành rào cản. Bên cạnh cơ sở vật chất, người khuyết tật cũng cần người hướng dẫn hiểu đặc điểm vận động, biết điều chỉnh bài tập và bảo đảm an toàn trong quá trình tham gia.

Luật Người khuyết tật quy định Nhà nước hỗ trợ hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao phù hợp với đặc điểm của người khuyết tật; đồng thời tạo điều kiện để họ tham gia tập luyện, biểu diễn và thi đấu. Các cơ sở thể dục, thể thao có trách nhiệm bố trí phương tiện, công cụ hỗ trợ và nhân lực phù hợp; cải tạo cơ sở vật chất để người khuyết tật có thể tiếp cận.

Để những quy định này đi vào thực tế, hoạt động thể thao dành cho người khuyết tật cần được tổ chức thường xuyên ngay tại cộng đồng. Mỗi địa phương có thể lựa chọn một số môn phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất và nhu cầu của người dân, xây dựng lịch tập ổn định thay vì chỉ tổ chức vào các dịp kỷ niệm hoặc sự kiện.

Các trung tâm văn hóa, thể thao, trường học và thiết chế công cộng có thể dành khung thời gian, khu vực tập luyện phù hợp; đồng thời phối hợp với hội, câu lạc bộ người khuyết tật để tổ chức hoạt động. Việc kết nối này giúp địa phương nắm đúng nhu cầu, còn người khuyết tật có địa điểm và người đồng hành để duy trì tập luyện.

Cùng với việc mở rộng điểm tập, cần đào tạo thêm đội ngũ hướng dẫn viên, cộng tác viên và tình nguyện viên có kiến thức về thể thao thích ứng. Dụng cụ tập luyện cũng cần được bổ sung theo từng dạng khuyết tật, tránh tình trạng có địa điểm nhưng người khuyết tật vẫn không thể tham gia.

Những môn như Boccia có thể được đưa vào các ngày hội thể thao cộng đồng, hoạt động ngoại khóa trong trường học hoặc chương trình giao lưu tại khu dân cư. Người không khuyết tật cũng nên được khuyến khích cùng trải nghiệm để hiểu hơn về khả năng, nhu cầu và những rào cản mà người khuyết tật đang gặp phải.