Căng thẳng Biển Đỏ leo thang, logistics toàn cầu tiếp tục bị bóp nghẹt

VHO - Các mối đe dọa an ninh tại Biển Đỏ gia tăng trong bối cảnh xung đột Trung Đông lan rộng, buộc nhiều hãng tàu phải đổi tuyến, làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy chi phí vận tải và rủi ro thương mại toàn cầu tăng mạnh.

Căng thẳng tại Biển Đỏ đang trở lại tâm điểm khi nguy cơ các lực lượng vũ trang, đặc biệt là nhóm Houthi tại Yemen, nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại gia tăng rõ rệt trong những ngày gần đây.

Theo nhiều tổ chức nghiên cứu và hãng tin quốc tế, các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái có thể được khôi phục để đáp trả diễn biến quân sự mới trong khu vực, khiến tuyến hàng hải chiến lược này tiếp tục rơi vào trạng thái bất ổn.

Biển Đỏ là tuyến kết nối trực tiếp với kênh đào Suez, nơi trung chuyển khoảng 30% lưu lượng container toàn cầu. Tuy nhiên, các rủi ro an ninh kéo dài đã buộc phần lớn tàu hàng phải tránh khu vực này, chuyển hướng vòng qua mũi Hảo Vọng ở châu Phi. Việc đổi tuyến khiến hành trình vận tải kéo dài thêm 10-14 ngày, đồng thời làm tăng đáng kể chi phí nhiên liệu và logistics.

Tác động lan rộng nhanh chóng đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo các phân tích thị trường, chi phí vận chuyển trên nhiều tuyến Á - Âu đã tăng mạnh, có thời điểm gấp nhiều lần so với trước khủng hoảng. Không chỉ vận tải biển, ngành hàng không vận chuyển hàng hóa cũng chịu áp lực khi một phần nhu cầu chuyển sang đường hàng không, kéo theo chi phí logistics tổng thể tăng cao.

Song song đó, các doanh nghiệp logistics và hãng tàu lớn đang phải điều chỉnh chiến lược vận hành. Nhiều tuyến vận tải qua Trung Đông bị tạm dừng hoặc thay đổi điểm đến, trong khi các cảng thay thế tại Ấn Độ Dương và Địa Trung Hải rơi vào tình trạng quá tải. Tình trạng tắc nghẽn, chậm giao hàng và thiếu container đang tái diễn, gợi nhớ giai đoạn đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu trước đây.

Không chỉ dừng lại ở logistics, căng thẳng tại Biển Đỏ còn kéo theo hệ lụy kinh tế rộng lớn. Việc gián đoạn các tuyến vận tải năng lượng và hàng hóa khiến thị trường dầu mỏ và thương mại quốc tế biến động mạnh. Nhiều quốc gia buộc phải tìm cách đa dạng hóa tuyến vận chuyển, trong khi doanh nghiệp tăng dự trữ hàng hóa để giảm rủi ro đứt gãy nguồn cung.

Giới chuyên gia nhận định Biển Đỏ hiện là một trong những “điểm nghẽn” chiến lược của thương mại toàn cầu, nơi chỉ cần các cuộc tấn công chi phí thấp cũng có thể gây ra tác động kinh tế lớn. Với việc xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, nguy cơ gián đoạn kéo dài tại khu vực này được dự báo sẽ tiếp tục gây áp lực lên logistics, thương mại và tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong thời gian tới.

Với Việt Nam, căng thẳng tại Biển Đỏ chủ yếu tác động gián tiếp nhưng khá rõ.

Trước hết, chi phí logistics tăng khi hàng đi châu Âu qua kênh đào Suez bị gián đoạn, tàu phải vòng xa hơn, kéo dài thời gian giao hàng và đội giá vận chuyển.

Điều này khiến doanh nghiệp đối mặt nguy cơ chậm đơn, giảm cạnh tranh, nhất là các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, gỗ, da giày.

Bên cạnh đó, giá dầu và nguyên liệu có thể tăng, kéo chi phí sản xuất trong nước đi lên. Chuỗi cung ứng nhập khẩu cũng bị ảnh hưởng do thời gian vận chuyển dài hơn.

Tổng thể, nếu kéo dài, tình hình có thể gây áp lực lên xuất khẩu, chi phí doanh nghiệp và lạm phát trong nước.