Một cảnh tắm tiên ở Mường Lèo, Sốp Cộp, Sơn La.. Ảnh sưu tầm( nguồn internet).
Tôi thấy hãnh diện khi Sơn La là một trong những vùng đất có nhiều mĩ nhân và đã đóng góp những bức ảnh tắm tiên đẹp như huyền thoại. Nhưng dù sao, đây là chủ đề ít nhiều người ta vẫn đang cho là nhạy cảm. Lựa chọn con chữ và hình ảnh để chia sẻ với mọi người như thế nào là việc cần phải cân nhắc cẩn trọng, không thì bị “ném đá” như chơi.
Tắm tiên thường được hiểu là tắm khỏa thân ngoài trời, nơi ao hồ, sông suối, bãi biển, bên bờ giếng, mó nước. Đàn ông, đàn bà, người già, trẻ con… cứ tắm khỏa thân, kể cả tắm cá nhân hay cộng đồng đều được coi là tắm tiên.
Tắm tiên mà bài này muốn đề cập đến còn có một nghĩa khác, thực sự liên quan đến tiên. Trong dân gian, gọi tắm tiên có lẽ bắt nguồn từ khái niệm tiên (tiên nữ) và các câu chuyện tiên nữ xuống tắm ở trần gian, để lại bao mối tình dang dở, làm cho người đời thương cảm mãi khôn nguôi.
Trong dân gian, tiên nữ là con nhà trời, tóc dài, da trắng ngần, dáng người thon thả, cao ráo, gót sen hồng, thân thiện, hay giúp đỡ kẻ nghèo khó. Có thể nói tiên nữ là thần tượng vô hình của người đời. Con gái trần gian mà quá đẹp, dịu dàng, nết na thì vinh dự được ví “đẹp như tiên nữ giáng trần”.
Còn các chuyện tiên nữ xuống tắm ở trần gian thì lâu nay vẫn lưu truyền và đã được xuất bản trong tập truyện cổ tích Việt Nam và nhiều nước Á Đông. Theo truyện “Ngưu Lang - Chức Nữ” thì Chức nữ là tiên nữ, con gái Ngọc Hoàng, xuống tắm ở trần gian rồi yêu một chàng trai nghèo tên là Ngưu Lang. Về sau, cả hai đều trở về trời, nhưng bị Ngọc Hoàng chia cách bởi sông Ngân Hà, mỗi năm chỉ được gặp nhau một lần trên cầu Ô Thước.
“Truyền thuyết về Bãi tiên sa” ở bán đảo Sơn Trà, cũng kể rằng, xưa kia, khi Đà Nẵng còn là nơi hoang vắng, bởi phong cảnh nơi đây quá đẹp và thanh bình nên các tiên nữ thường giáng trần tắm tiên tại vùng biển này. Một trong hai vị tiên ông đang ung dung đánh cờ trên đỉnh Sơn Trà vì mải ngắm các tiên nữ bị thua ván, giận dữ bay về trời. Sau này, người ta gọi đó là Đỉnh Bàn Cờ, còn vùng biển kia được gọi là Tiên Sa (thuộc phường Thọ Quang, quận Sơn Trà). Tắm tiên là như vậy đó, đến cả tiên ông là đấng cao siêu, phép thuật đầy mình, khi ở thiên đình ngày nào chả gặp tiên nữ mà không có cảm nhận gì, đến khi các nàng xuống tắm ở trần gian mới thấy đẹp.
“Truyền thuyết bãi tắm tiên nữ ở sông Cầu” (tỉnh Phú Yên) cũng kể rằng, xưa kia, có một chàng nho sinh mấy lần liền thấy một thiếu nữ xoã mái tóc dài, tỏa hương thơm dịu, rồi nàng tắm, lặn ngụp trong hồ nước ở bãi Trù dưới ánh trăng, khiến chàng say sưa ngắm nhìn mà quên cả chuyện đốt đèn ôn lại sách vở. Mãi sau này, gần tới ngày chàng nho sinh về kinh ứng thí, đêm nằm mộng thấy người con gái đứng ngoài đầm nói vọng vào: “Ta là tiên nữ trên thiên đình, lỡ đánh rơi chén ngọc của Ngọc Hoàng nên bị bắt xuống trần gian mò tìm lại. Trước khi chàng nhìn thấy ta thì ta đã tìm lại được chén ngọc rồi. Ta là tiên, chàng là người trần, không thể gặp nhau, nhưng ta có thể giúp chàng thi đỗ trạng nguyên kỳ này”. Nói xong nàng biến mất.
Kỳ thi ấy, chàng nho sinh đỗ trạng nguyên, được vua gả công chúa và cho giữ một chức trọng quan trong triều. Nhớ cảnh cũ và ơn xưa, trong lần vinh qui cố hương, chàng kể chuyện này cho cả tổng nghe và đặt bãi Trù thành bãi Tiên như tên gọi ngày nay.
Truyện “Chử Đồng Tử và công chúa Tiên Dung” thì Tiên Dung là người trần, con gái đời Hùng Vương thứ ba, không phải là tiên nữ, nhưng đẹp như tiên nữ, tính tình cương trực, thích phong cảnh, thường đi du ngoạn khắp nơi trong nước. Thuở ấy, ở làng Chử Xá (thuộc tỉnh Hưng Yên ngày nay) có người con trai nhà nghèo tên là Chử Đồng Tử. Một hôm, thuyền rồng chở công chúa đến vùng đó. Tình cờ hai người gặp nhau cũng trong hoàn cảnh nàng đang quây mùng tắm tiên giữa trời đất, lại đúng vào chỗ Chử Đồng Tử đang vùi mình trong cát (vì nhà nghèo đến nỗi không có quần để mặc). Sau đó hai người lấy nhau, về sau đều trở thành người nhà trời.
Ở Bắc Giang có truyền thuyết về “giếng tiên nữ” (thôn Mậu, xã Tuấn Mậu, huyện Sơn Động), tắm vào là người đẹp, da trắng nõn nà, vì thế con gái ở đây đẹp nổi tiếng. Nhưng giếng tiên chỉ ứng nghiệm với các thiếu nữ, còn trẻ con, người già, nam thanh niên thì có tắm mấy cũng không ứng nghiệm.
Trên thế giới, nhiều nước có tắm “nude”, tắm ở bãi biển, sông suối, thác nước, hồ tự nhiên. Cũng có nước, như Nhật Bản, có địa điểm nhân tạo dành cho tắm “nude”. Ở Việt Nam, một số nơi công khai tắm “nude”, như tắm trên quần đảo An Thới, Bán đảo Sơn Trà, Đà nẵng; tắm hồ, tắm thác ở Bạch Mã, Thừa thiên Huế; tắm ở Ngũ Hồ, thác Gia, thác Trĩ Sao, thác Bạc, Đắk Lắk; gần đây là tắm bãi giữa sông Hồng - Hà Nội mà báo chí và dư luận đang lên tiếng phản đối. Một số bãi biển đẹp cũng có khu vực dành cho tắm “nude”. Ở một số nơi khác cũng có tắm “nude” cộng đồng tại mó nước nóng...
Những nơi có tắm”nude” nói trên, chưa thấy báo chí, các nhà nghiên cứu văn hóa, nhà thơ hay dân phượt gọi là “huyền thoại” gì cả. “Huyền thoại tắm tiên” họ chỉ dành cho vùng Tây Bắc, mà cụ thể hơn họ dành cho các cô gái Thái nơi đây. Tại sao lại như vậy?
Có lẽ, vùng Tây Bắc là vùng đất của các mỹ nhân "chân đất". Con gái Thái ở đây da trắng mịn màng, mặc váy đen dài, quấn vào ngang lưng, áo cóm bó chẽn người, làm nổi bật những đường cong tuyệt mỹ, thánh thiện. Không hiểu làm sao, suốt ngày đi nương đi rẫy thế mà da cứ trắng mịn, chân vẫn thon thả, gót vẫn sen hồng mới lạ chứ. Còn điệu xòe thì thật uyển chuyển, làm say lòng bao lữ khách thập phương.
“Tắm tiên” của các thiếu nữ Thái thì lội xuống nước ngập đến đâu thì mới vén váy cao đến đấy. Đến khi ngập cao, hoặc ngồi xuống thì các thiếu nữ mới thoát y ngược lên phía đầu, cởi bỏ váy áo để ở hòn đá cao giữa suối hoặc bên bờ, hoặc kéo lên quấn trên đầu. Tắm xong, họ lại mặc vào từ đầu xuống, thả váy thấp dần ngay khi đang còn dưới suối. Còn tắm “nude” thì lên bờ xong mới mặc, kéo từ chân lên. Tắm tiên ở Tây Bắc có lẽ là một nghệ thuật mà người con gái dân tộc Thái được học ngay từ khi bắt đầu biết khép nép thẹn thùng. Đó cũng là một đặc điểm, nét văn hóa riêng biệt làm nên huyền thoại tắm tiên ở Tây Bắc.
Tắm tiên ở Tây Bắc là nguồn cảm hứng cho bao thi sĩ sáng tạo ra những áng thơ bất hủ.
Tôi cứ tưởng, cuộc sống hiện đại xâm nhập, lâu ngày tắm tiên mai một, biến mất và tự nhiên thấy tiếc, thấy trống vắng một cái gì đó. Không ngờ, tắm tiên bấy giờ vẫn còn đâu đó giữa núi non hùng vĩ của Tây Bắc. Dân phượt quá siêu, với phương tiện nghe nhìn hiện đại, không biết lần theo manh mối nào mà đã săn tìm được những bức ảnh tự nhiên, ngẫu hứng, không kịch bản, sắp đặt mà vẫn đạt đến tầm nghệ thuật làm nóng báo chí và cộng đồng mạng.
Trăm nghe không bằng một thấy. Không thấy trực tiếp thì cũng thấy qua phim ảnh. Nói gì thì nói, không có hình ảnh làm bằng chứng thì khó có thể hình dung ra vẻ đẹp, chất tiên của những gì ta đang bàn tới.
Cứ vào google hay facebook gõ từ khóa “Tắm tiên Tây Bắc” là có hết, có cả ảnh và video. Phần lớn các báo đăng rõ toàn bộ vẻ đẹp tự nhiên của tắm tiên, rất ít báo dùng kỹ thuật xử lý hình ảnh để làm mờ những góc được cho là nhạy cảm. Vì dung lượng bài, tôi chỉ xin lựa chọn, giới thiệu một số ảnh mà dân phượt đã chụp được tại Yên Bái, Điện Biên, Sơn La (có cả ảnh nơi đầu nguồn sông Mã, nơi mà tôi đã từng gắn bó). Hoan hô dân phượt. Đúng là những khoảnh khắc thiên thần, thánh thiện. Nhưng, xin lỗi, tôi hơi bảo thủ, chỉ copy đưa vào bài mấy ảnh ít nóng nhất, có ảnh tôi đã nhờ dân công nghệ thông tin làm mờ bớt một vài điểm được cho là nhạy cảm... Anh em thấy tiếc khi làm giảm đi vẻ đẹp tự nhiên của tắm tiên đích thực. Bạn đọc thông cảm, nếu muốn có ảnh đẹp và nóng hơn thì vào mạng đánh từ khóa “Tắm tiên Tây Bắc” nhé.
Phan Đức