VHO - Qua tháp K, người hành lễ đã đến gần các nhóm đền, nhưng hành trình chưa kết thúc. Từ cụm E–F, họ có thể chuyển sang một vòng đi nhiễu trong thung lũng. Chỗ đổi hướng ấy là mấu chốt của giả thuyết ba tầng, đồng thời gợi cách bảo tồn Mỹ Sơn qua cả những lối nối giữa các công trình.
VHO - Một tấm bia nói về rắn thần của nhà vua, một khu tôn giáo nằm giữa kinh đô và thánh địa, một dòng nước trên bản đồ cũ..., đặt cạnh nhau, những đầu mối ấy gợi cách tìm lại hành lang Trà Kiệu – Mỹ Sơn. Đường đi còn nhiều khoảng trống, nhưng mỗi dấu vết giúp câu hỏi về hành trình của người xưa trở nên cụ thể hơn.
VHO - Một cánh cổng đứng tách khỏi các nhóm đền, một đoạn đường vừa được khảo cổ làm rõ, một vòng hành lễ còn chờ kiểm chứng. Những dấu vết ấy gợi thêm giả thuyết về cách đọc Mỹ Sơn qua ba tầng không gian: đường từ kinh đô đến thánh địa, trục dẫn vào khu đền và vòng đi nhiễu bên trong thung lũng.
VHO - Trong hơn một thế kỷ kể từ khi được phát hiện, những hình chạm khắc trên Đài thờ Trà Kiệu vẫn luôn là một "văn bản mở" đầy bí ẩn đối với giới nghiên cứu. Liệu đó là huyền thoại về chàng Rama trong sử thi Rāmāyaṇa hay gắn với một câu chuyện khác?
