VHO - Phật viện Đồng Dương cần một chiến lược bảo tồn đủ rộng để bảo vệ cảnh quan khảo cổ và đủ cụ thể để cứu những dấu tích đang xuống cấp. Trong chiến lược ấy, sự tham gia của cư dân và cách diễn giải trung thực về quá khứ sẽ quyết định sức sống lâu dài của di sản.
VHO - Trong lịch sử văn minh Đông Nam Á cổ đại, Champa là một giao điểm hàng hải và tư tưởng đặc biệt quan trọng, nơi các dòng chảy tôn giáo từ Ấn Độ được tiếp nhận, chuyển hóa và tái cấu trúc theo tinh thần bản địa. Suốt nhiều thế kỷ, các vương triều Champa chủ yếu dựa vào Ấn Độ giáo, đặc biệt là tín ngưỡng Siva giáo, như nền tảng thiêng liêng để hợp thức hóa quyền lực vương quyền. Thánh địa Mỹ Sơn với hệ thống đền tháp gạch đỏ uy nghi là minh chứng tiêu biểu cho mô hình “Thần – Vua” ấy.
VHO - Sau hơn 1.000 năm trải qua nhiều thăng trầm lịch sử và tác động của tự nhiên, phần lớn công trình kiến trúc, không gian của di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương đã bị hư hoại, đối diện với quá trình xuống cấp nghiêm trọng. Việc bảo tồn di sản vì thế không thể chỉ dừng lại ở những giải pháp kỹ thuật đơn lẻ. Thực tế ấy đòi hỏi một cách tiếp cận mới: Nhìn Đồng Dương như một “cảnh quan khảo cổ học” hoàn chỉnh, gắn kết hữu cơ với môi trường sinh thái và hệ thống di tích vệ tinh xung quanh.
VHO - Dự kiến, hội thảo khoa học quốc gia “Nghiên cứu bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương” sẽ diễn ra giữa tháng 5.2026 tại thành phố Đà Nẵng.
