Hoa hậu áo dài Đàm Lưu Ly
1. Dẫu có bẽ bàng thì cũng phải thừa nhận, đồng tiền đang chi phối đời sống nghệ thuật. Và những nhà báo mảng văn hóa – văn nghệ cũng rơi vào vòng xoáy ấy. Một game show mới, một album mới hoặc một bộ phim mới đều xuất hiện trên báo chí với nội dung na ná nhau. Đó là sự thật. Vì tất cả những bài viết ấy đều dựa trên… thông cáo báo chí do công ty tư nhân đưa ra. Không ít nhà báo có điều kiện đã nhảy ra thành lập công ty tư nhân để theo đuổi công nghệ “lăng –xê”, và dùng mối quan hệ sẵn có để bơm vá hào quang cho những nghệ sĩ cánh hẩu.
Còn những nhà báo văn hóa – văn nghệ khác thì đụng mặt nhau chan chát ở các buổi họp báo. Cầm một chút quà mọn, cầm một chút chi phí xăng xe và cầm thông cáo báo chí viết sẵn, cứ thế mà tác nghiệp một cách tạm bợ và láu lỉnh. Tất nhiên, chủ đạo vẫn là giọng khen ngợi tíu tít. Phim không cần xem, nhạc không cần nghe, sách không cần đọc… nhưng những bài viết đầy mỹ từ thơm phức vẫn xuất hiện dày đặc. Bên cạnh năng lực vừa thiếu vừa yếu của nhiều nhà báo lĩnh vực này, còn có một yếu tố đau đớn nữa là… sự sụt giảm kinh tế báo chí. Nhuận bút vài ba trăm ngàn có đủ để nhà báo nhẫn nhịn cúi xuống bản thảo để có tác phẩm báo chí ra ngô ra khoai không? Cứ lượm lặt, cứ tùy tiện cho xong. Viết mà chưa kịp nghĩ cho thấu đáo thì làm sao hay. Chẳng mấy chốc, không ít phóng viên văn nghệ giông giống như người “phát ngôn” của ca sĩ, hoặc tự nguyện thành… nhân viên PR giá rẻ của các công ty tư nhân!
Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân đánh giá từ góc độ người làm truyền thông: “Nghề báo và nghề PR khó có thể tách ra làm hai nửa như cắt đôi một củ khoai. Nó có liên quan và hòa quyện nhưng mục đích sử dụng thì nên rạch ròi hơn. Trang PR trong tờ báo và trang nội dung của tờ báo là khác nhau. Hệ lụy là cùng mục đích cung cấp thông tin, nhưng khác nhau là vai trò người cung cấp thông tin. Nhà báo chủ động và chịu trách nhiệm thông tin khi báo thấy cần thiết thông tin cho bạn đọc. Còn PR viết bài bỏ tiền thuê báo đài đăng thông tin của họ. Mập mờ nội dung và tiền bạc sẽ làm bạn đọc mất lòng tin vào thông tin trên báo đài. Mà việc mất lòng tin rất dễ lan truyền dây chuyền như... trò domino”.
2. Không có gì đáng buồn hơn thực trạng càng ngày càng thiếu vắng những nhà báo có tiếng nói riêng trong lĩnh vực văn nghệ. Thực cảnh ấy không chỉ được thiết lập bởi những phóng viên trẻ nông nổi và a dua, mà còn bởi tâm lý ngại va chạm của những nhà báo quen việc quen tay. Nếu nhà báo nào muốn viết theo ý mình, thì lập tức bị các công ty tư nhân tẩy chay. Nghĩa là nhà báo ấysẽ không được mời họp báo, không được cung cấp hình ảnh, không được cung cấp thông tin mà thành ra bơ vơ giữa chính môi trường nghề nghiệp của mình. Thậm chí, tại Hà Nội và TP.HCM còn hình thành cả “nhóm lợi ích” của các nhà báo mảng văn nghệ, liên kết với nhau để thổi phồng nghệ sĩ nọ hoặc… thế này thế kia. Cái “thế lực ngầm” của nhà báo trong giới show biz rất đáng trách, nhưng dường như nhiều tòa soạn vẫn chưa có biện pháp hiệu quả để giảm thiểu.
Nhà báo Huỳnh Dũng Nhân
Không phải ngẫu nhiên một vài nghệ sĩ có thể phát ngôn gây sốc hoặc tung tẩy hình ảnh trên các trang báo, nếu không có sự hồn nhiên xen lẫn toan tính của các nhà báo theo dõi lĩnh vực này. Nghệ sĩ X thuộc hạng tầm thường ra phi trường lúc nửa đêm để đi nước ngoài cũng có tin, bài trên báo điện tử, thì phải lý giải như thế nào? Phóng viên tích cực săn tin lúc đang ngái ngủ ở nhà chăng? Nói cho mạch lạc, thông tin và hình ảnh ấy do chính ê-kíp của nghệ sĩ X gửi cho phóng viên thân thích, và phóng viên cứ thế đưa lên báo. Nguyên nhân sâu xa của tình trạng nhiễu loạn show biz trên truyền thông, cần được suy xét từ đâu? Trước hết, do một vài tòa soạn không chú trọng mảng văn hóa – văn nghệ, phân công thiếu cân nhắc những phóng viên không có chuyên môn gì. Các dạng phóng viên “điếc nhạc”, “mù tranh” và “đọc không thủng văn bản” càng ngày càng nhiều để ra sức tác oai tác quái khiến những nghệ sĩ có trình độ phải ngán ngẩm xa lánh truyền thông.
3. Hoa hậu Áo dài Đàm Lưu Ly chia sẻ từ phía người trong cuộc show biz: “Không ít nghệ sĩ trẻ thích lên báo mạng bằng mọi giá. Mua cái xe mới cũng lên báo, sắm cái váy mới cũng lên báo, mà giận hờn người yêu cũng lên báo. Tuy nhiên, nghệ sĩ có phải tự họ viết lên báo đâu. Báo phải thể hiện quyền điều chỉnh thông tin của mình chứ. Sự chạy đua tin tức giật gân của báo khiến giới showbiz càng bát nháo hơn. Tôi thấy càng ngày càng ít nhà báo chuyên nghiệp về lĩnh vực văn hóa- văn nghệ”.
Lưu Ly còn nói, những bài bình luận sắc sảo hoặc những bài chân dung thấu đáo không còn nhiều trên các trang báo. Thay vào đó là những kiểu PR rất hời hợt và những kiểu giật tít rất rùng rợn. Thế nhưng, điều tệ hại nhất là tình trạng nhiều báo suốt ngày “rình mò” Facebook của những người nổi tiếng. Một tấm ảnh hoặc một dòng trạng thái trên Facebook của nghệ sĩ, cũng bị lôi lên báo và suy diễn lung tung. Trong khi đời sống nghệ thuật còn bao nhiêu đề tài để viết, để đánh giá, để định hướng cho công chúng. “Tôi luôn cho rằng, nghề báo là một nghề cao quý, và người làm báo là những người có tố chất đặc biệt. Tôi tin vài biểu hiện tiêu cực chỉ giống như “con sâu làm rầu nồi canh” thôi. Tôi mong những nhà lãnh đạo báo chí cũng như ban biên tập các báo chú trọng hơn ở khâu tuyển dụng, đào tạo và giám sát quá trình tác nghiệp của phóng viên. Nhất là mảng giải trí, phóng viên không có năng lực thẩm mỹ gì mà cho họ theo dõi showbiz thì chắc chắn họ chỉ viết được những chuyện ba xu! Nếu không chấn chỉnh, vẫn cứ đà này, sẽ làm hại cả báo chí lẫn showbiz”, Hoa hậu Áo dài Đàm Lưu Ly chia sẻ.
Game show nhảm nhí lên ngôi, khi chất lượng truyền thông xuống thấp. Nhà báo mảng văn hóa – văn nghệ không thể phủ nhận trách nhiệm của mình trước thảm trạng nhí nhố các loại ngôi sao thị trường. Để thoát khỏi hiện thực ê chề ấy, không phải không có cách. Khi các nhà báo có đủ tự tin về năng lực phân tích giá trị thẩm mỹ nghệ thuật thì họ sẽ có thể vun đắp lòng tự trọng nghề nghiệp. Hơn nữa, đã đến lúc các đài truyền hình và các tòa soạn phải ý thức sâu sắc rằng, truyền thông không thể nương theo showbiz mà phải đồng hành với showbiz và dẫn dắt cho showbiz. Khi và chỉ khi thu nhập của những nhà báo mảng văn hóa – văn nghệ không phụ thuộc vào phong bì họp báo do các công ty tư nhân ban phát, thì may ra mới có truyền thông lành mạnh về showbiz.
Lê Thiếu Nhơn