Hiện nay, sách tranh thường bị lẫn lộn với hai thể loại khác là truyện tranh (comic) và sách có minh họa (illustrated book hoặc story book). Truyện tranh (comic), hiểu đơn giản là hình thức kể chuyện bằng hình ảnh có hình vẽ và lời thoại xuất hiện cùng lúc. Một trang truyện thường được chia làm nhiều khung nhỏ. Sách có minh họa (illustrated book), thường là những câu chuyện có đoạn văn dài và xen lẫn một số trang tranh. Tranh ở đây đóng vai trò đơn thuần minh họa lại những nội dung trong lời văn. Có thể thấy, trong ngành xuất bản, sách tranh đang được quan tâm phát triển, dành cho các đối tượng độc giả khác nhau, từ trẻ em cho tới người cao tuổi, với đề tài đa dạng. Tuy vậy, sách tranh đặc biệt phù hợp cho bước đầu trẻ làm quen với việc đọc, sự hấp dẫn từ hình ảnh sẽ giúp các em khám phá câu chuyện theo cách riêng.
Sách tranh trên thế giới đa dạng về cả hình thức thể hiện, chất liệu (màu chì, sáp, sơn dầu, màu nước, cắt giấy, ghép vải...) cho đến tác động tương tác (lật, xoay, chạm, kéo, tranh nổi...), thậm chí nhiều sách in hình ảnh trái ngược hẳn với nội dung hoặc cố tình chừa ra những khoảng trống để các em nhỏ có thể tự đặt vào đó suy nghĩ của mình. Ông Rury Lee, Giám đốc Nhà xuất bản BookGoodCome và là tác giả hai sách tranh best-seller ở Hàn Quốc Làn hơi ấm và Cái mũi đen, vừa được dịch ra tiếng Việt cho rằng: “Sách tranh không phải chỉ dành cho trẻ nhỏ, hoặc ít nhất không bắt buộc phải như vậy. Một cuốn sách tranh tuyệt vời cũng giống như bất kỳ tác phẩm nghệ thuật nào khác, nó phải chiếm được tình cảm của mọi người”.
Cũng theo ông Rury Lee, tại Hàn Quốc, sách tranh đã phát triển hàng chục năm, với số lượng phát hành rất lớn. Sách tranh có sự vươn lên cực kỳ mạnh mẽ, có sự đầu tư của Chính phủ, thúc đẩy việc học sáng tác lời, sáng tác tranh, có chính sách khuyến đọc tốt, thúc đẩy tâm lý đọc của độc giả... Nhờ vậy, đội ngũ sáng tác sách tranh ở Hàn Quốc khá đông đảo, các nhà xuất bản cũng rất quan tâm đến thể loại này. Trước khi sang Việt Nam, ông Rury Lee được nghe về thị trường sách tranh Việt Nam mới phát triển gần đây. Nhưng khi nhìn thực tế tại Hội sách Việt Nam, ông thấy rằng, thị trường sách tranh tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, với đa dạng tác phẩm được cung cấp tới bạn đọc.
Tại Việt Nam, trong những năm vừa qua, nhiều nhà xuất bản đã quan tâm đến thể loại sách tranh, nhiều cuốn sách tranh được nhập khẩu, chuyển ngữ và giới thiệu tới độc giả trong nước, một số tranh sách được tác giả Việt cho ra mắt độc giả. Không chỉ có sách tranh dành cho trẻ em, sách cho người lớn cũng thu hút sự quan tâm đặc biệt của công chúng như: Thương nhớ thời bao cấp (Thành Phong và Hữu Khoa); Một ngày của bố (Thụ Nho - Thái Mỹ Phương); Hành trình đầu tiên (Phùng Nguyên Quang và Huỳnh Kim Liên), Đời về cơ bản là buồn cười (Lê Bích).
Bà Nguyễn Giang Linh, Trưởng ban Sách tranh, Công ty cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam nhận định: “So sánh với thế giới, thị trường sách tranh của Việt Nam còn cực kỳ rộng mở. Sách tranh Việt Nam còn hạn chế, họa sĩ Việt Nam còn nhiều vất vả, bởi so với các nước trên thế giới, giá sách tranh tương đương cao, và được bán rất nhiều. Trong khi đó, điều kiện xã hội, kinh tế, dân trí của nước ta đang từng bước nhích lên. Trong lúc động viên họa sĩ, tác giả trong nước, động viên các gia đình đọc sách, thì mình thừa hưởng cái tốt từ bên ngoài, mua bản quyền về, giới thiệu tới độc giả và giới chuyên môn của Việt Nam.
Bà Nguyễn Giang Linh cũng chia sẻ, giới xuất bản luôn động viên, mong chờ các họa sĩ, tác giả có tác phẩm mới: “Tỷ trọng sách tranh của tác giả Việt nam chưa nhiều, nhưng vẫn có những họa sĩ có tấm lòng và có tác phẩm đứng được trên thị trường. Không phải vì mong muốn mà xuất bản ồ ạt, chúng tôi cứ từ từ chọn tác phẩm xuất sắc, được công chúng đón nhận”.
HIỂU MINH