Rà soát an toàn hồ chưa đập thuỷ điện trước mùa mưa bão ở Quảng Nam: Cần tính đến phương án xấu nhất là vỡ đập

 Thủy điện Sông Tranh 2 đóng trên địa bàn huyện Bắc Trà My, khu vực thường xảy ra các trận động đất ở Quảng Nam

 Thông tin tại cuộc họp cho biết, trên địa bàn Quảng Nam hiện có 46 dự án thủy điện đã được phê duyệt với tổng công suất hơn 1.726MW, điện lượng bình quân 6.530,66 triệu kWh/năm. Trong đó, 10 dự án thủy điện bậc thang thuộc hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn do Bộ Công thương phê duyệt với tổng công suất hơn 1.156MW, hiện có 8 công trình đã phát điện và 2 công trình đang được xây dựng.

Nỗi lo động đất gần khu vực thủy điện

Thời gian qua liên tiếp xảy ra các trận động đất, đặc biệt là khu vực gần thủy điện Sông Tranh 2 là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm, trao đổi tại cuộc họp.

Qua theo dõi của Viện Vật lý địa cầu thì từ tháng 1.2017 đến tháng 8.2018 trên địa bàn Quảng Nam đã xảy ra 69 trận động đất có cường độ từ 2,5 – 3,9 richter. Trong đó có 63 trận xảy ra ở các huyện Nam Trà My, Bắc Trà My, nơi có thủy điện Sông Tranh 2 đang hoạt động và 6 trận xảy ra ở huyện Phước Sơn, gần khu vực thủy điện Đăk Mi 3 và Đăk Mi 4.

Theo TS Nguyễn Xuân Anh (Viện trưởng Viện Vật lý địa cầu), những trận động đất vừa qua là động đất kích thích, nguyên nhân do các hồ thủy điện tích nước gây nên. Đây là những trận động đất kích thích với cường độ nhỏ nên sẽ không gây thiệt hại. Nhưng để đảm bảo an toàn thì cần lắp đặt thêm trạm quan trắc để đưa ra đánh giá cảnh báo chính xác hơn. TS Nguyễn Xuân Anh cũng nhấn mạnh, bất kỳ thủy điện nào cũng bắt buộc phải tiến hành quan trắc động đất trước khi tích nước tại các hồ thủy điện và phải có nghiên cứu đánh giá khu vực đó, đánh giá rủi ro về công trình thủy điện.

Theo Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai & Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Quảng Nam (PCTT và TKCN tỉnh Quảng Nam), việc triển khai các phương án phòng chống lũ lụt cho vùng hạ du đập thủy điện hiện vẫn chưa được đảm bảo. Các phương án đang xây dựng hiện nay chỉ đúng với việc từ hạ du của đập này tới đập thứ 2, trong khi thực tế thì các vùng hạ du chủ yếu nằm ở huyện đồng bằng Đại Lộc, Duy Xuyên, Điện Bàn, Hội An mới là vùng chịu tác động rất lớn.

 Một công trình đập tràn thủy điện trên địa bàn miền núi Quảng Nam

Đại diện Sở NN&PTNT đã đề nghị các công ty thủy điện phối hợp với chính quyền địa phương vùng hạ lưu tổ chức tuyên truyền về hệ thống thủy điện trên lưu vực các sông để cho nhân dân chủ động ứng phó với lũ lụt. Kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống loa cảnh báo, thông tin vận hành điều tiết ở vùng hạ du, đảm bảo phục vụ thông suốt trong mùa mưa lũ năm 2018 và các năm tiếp theo. Đề nghị thủy điện Sông Bung 4 và Đăk Mi 4 thực hiện lắp đặt bổ sung các trạm quan trắc mưa trên lưu vực để nâng cao công tác cảnh báo, dự báo lũ về hồ; thực hiện tính toán, xây dựng các kịch bản điều tiết lũ ứng với từng trận mưa gửi về Ban Chỉ huy PCTT và TKCN tỉnh để phục vụ cho công tác theo dõi, chỉ đạo vận hành, điều tiết hồtrong mùa mưa lũ

Tính cả phương án vỡ đập để xây kịch bản ứng phó

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam yêu cầu các thủy điện trên địa bàn phải khẩn trương kiểm tra lại tất cả các phương án về vận hành phòng chống bão lũ, đảm bảo an toàn công trình và an toàn hạ du. Kể cả phương án đã được hoặc chưa được phê duyệt, xem xét tính khả thi để hoàn chỉnh bổ sung để phê duyệt lại. Các thủy điện phải có tính toán phương án khi xảy ra sự cố, đặc biệt phương án xấu nhất là vỡ đập, mời các chuyên gia để nghiên cứu, tư vấn về phương án này, để từ đó xây dựng kịch bản cần thiết ứng phó khi không may có sự cố xảy ra.

Yêu cầu các hồ thủy điện khẩn trương thuê đơn vị tư vấn đánh giá lưu vực hồ, đặc điểm khí tượng thủy văn, từ đó xác định lắp đặt trạm đo quan trắc đúng mật độ cần thiết, trạm khí tượng thủy văn để đánh giá đặc điểm về thời tiết trên địa bàn lưu vực hồ cho phù hợp, đảm bảo an toàn cho hồ, và cung cấp thông tin chính xác cho văn phòng quản lý thiên tai. Ngoài ra, lắp đặt thiết bị cảnh báo ở vùng hạ du; kiểm tra việc vận hành, phát huy tác dụng trong đó phải lấy ý kiến của cộng đồng, người dân; thực hiện kiểm định hợp chuẩn các trang thiết bị phục vụ việc đo trạm khí tượng thủy văn.

Đối với 21 dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, tỉnh Quảng Nam yêu cầu rà soát hiệu quả của từng thủy điện, nếu không cần thiết thì chủ động tham mưu đề xuất cho dừng. Chủ trương của Quảng Nam không phát triển thêm, giảm càng nhiều càng tốt.

 KHÁNH CHI