Ca sĩ Mỹ Tâm từng bị tác giả phản ứng vì sử dụng bài hát không xin phép
Đau đầu với vi phạm tác quyền
Một bộ phim mới ra rạp chưa được bao lâu ngay lập tức đã bị đưa lên mạng bằng hình thức quay lén, livestream. Album mới phát hành vài phút sau đã có trên mạng. Sao chép, đánh cắp ý tưởng ở các tác phẩm văn, thơ… là những vấn đề nhức nhối trong việc vi phạm bản quyền xảy ra nhan nhản trong thời gian qua.
Trong môi trường số hiện nay, việc vi phạm bản quyền là thách thức không nhỏ đối với các cơ quan quản lý, tác giả, chủ sở hữu quyền… Đáng chú ý là càng ngày các hành vi vi phạm bản quyền càng táo bạo và nghiêm trọng hơn. Vụ việc livestream bộ phim “Cô Ba Sài Gòn” ngay khi phim vừa ra rạp tiếp tục là tiếng chuông cảnh báo về nạn vi phạm bản quyền. Trước đó, rất nhiều bộ phim chiếu rạp khác cũng đã bị quay lén và đưa lên mạng khiến doanh thu bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Hàng loạt các phim truyền hình, gameshow truyền hình bị đánh cắp tràn lan trên các trang mạng cũng khiến các đơn vị sản xuất kêu cứu.
Không riêng lĩnh vực điện ảnh, môi trường nhạc số cũng là nơi thường xuyên phát hiện các vụ đánh cắp, vi phạm bản quyền. Một thời, album ca nhạc chính là “món hời” cho các hành vi đánh cắp. Nay hành vi này càng trở nên dễ dàng, tinh vi hơn nhờ công nghệ số.
Ở lĩnh vực xuất bản, lần đầu tiên Hội Xuất bản Việt Nam cũng đã “đấu tranh” khi kênh Yeah 1 đã sử dụng trái phép hàng loạt tác phẩm sách nói của mình. Mới đây nhất, VTV phát hiện 700 trường hợp vi phạm bản quyền chỉ sau 3 ngày khai mạc World Cup 2018 với các hành vi livestream trên facebook và internet…
Bà Ngô Thị Bích Hạnh (Công ty BHD) chia sẻ những con số đáng buồn, trong khi chỉ có 5-10 triệu lượt người xem trên các trang có bản quyền thì con số này trên các trang web lậu lên đến 150 triệu.
Bà Trương Thị Thu Dung, đại diện Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm - Riav cho rằng, vấn đề vi phạm bản quyền chủ yếu do các cá nhân. Đáng buồn đó là thói quen đã ăn sâu vào ý thức của những người sử dụng. Vì vấn nạn này mà hiện nay việc sản xuất băng đĩa đã tê liệt, băng đĩa không thể tồn tại với nạn đĩa lậu, đánh cắp bản quyền.
“Việc vi phạm bản quyền trên internet cũng là vấn đề đau đầu với các tổ chức quản lý quyền tác giả, quyền liên quan như Riav. Các trang web vi phạm bị phát hiện đã hạ xuống, sau đó lại tiếp tục đưa lên. Thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp. Chúng tôi mong muốn được các ngành chức năng hỗ trợ, bởi khi có phương tiện thì sẽ dễ dàng phát hiện những vi phạm trên môi trường này...”, theo bà Trương Thị Thu Dung.
| Một bộ phim chiếu rạp nước ngoài chúng tôi mất 3 tháng mới có bản quyền để chiếu cho khán giả thì các trang web chỉ cần 2 tuần đã có bản lậu… Ở nước ngoài doanh thu chiếu rạp chỉ 60%, còn lại là ở các nguồn khác. Ở Việt Nam, doanh thu chiếu rạp là 100%, ngoài ra chúng tôi không còn khoản thu nào khác. Nếu phim bị đưa lên mạng coi như doanh thu bị thiệt hại rất lớn. Đây là một thực trạng tồn tại rất nhiều năm nay khiến những nhà sản xuất như chúng tôi đau đầu.(Bà NGÔ THỊ BÍCH HẠNH, Công ty BHD) |
Ủng hộ minh bạch, công khai…
Nghị định 22/2018/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan, vì vậy khi ra đời đã được đông đảo dư luận, các nhà quản lý và giới văn nghệ sĩ hoan nghênh. Nghị định đã bổ sung, sửa đổi nhiều vấn đề nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong việc thực thi các quy định về quyền tác giả, quyền liên quan. Trong đó, việc quy định quyền và trách nhiệm của tổ chức đại diện quyền tác giả, quyền liên quan nhận được khá nhiều sự quan tâm từ dư luận. Nhiều ý kiến ủng hộ sự công khai, minh bạch, có bộ dữ liệu thông tin quản lý danh sách tác phẩm, chương trình biểu diễn, chương trình phát sóng… Đây cũng là chủ đề gây tranh cãi nhiều nhất trong thời gian qua. Khi việc thu chi thiếu đi sự minh bạch, công khai, sự hoài nghi của các nghệ sĩ và dư luận cũng là điều không khó hiểu.
Bà Trương Thị Thu Dung cho rằng: “Tôi ủng hộ việc công khai, minh bạch trong thu chi tác quyền. Hi vọng và tin tưởng rằng những quy định mới của Nghị định sẽ tạo nên những bước tiến rõ rệt, góp phần loại trừ tiêu cực...”. Cũng theo bà Dung, cái khó là hiện nay thiếu máy móc; phương tiện cân đong, đo đếm không chính xác. Ví như thu phí karaoke, nếu trung tâm tác quyền thu khoán thì làm sao biết thu từ bài hát nào, chia làm sao cho công bằng. Điều này dễ dẫn đến sự phân chia thiên nhiều hơn theo cảm tính. Nhiều người còn chưa hiểu bài hát nào được hát, sử dụng bao nhiêu lần nên ngại công khai vì không chính xác.
Một nhạc sĩ nổi tiếng (xin giấu tên) chia sẻ với Báo Văn Hóa: “Không riêng lĩnh vực tác quyền mà việc công khai, minh bạch thu chi là điều cần thiết trong mọi lĩnh vực. Các tác giả sáng tác không thể tự đi thu và kiểm soát hết những tác phẩm của mình. Vì vậy, tổ chức đại diện càng cần phải minh bạch, công khai mọi thông tin...”.
MAI LINH