Nguồn nhân lực văn học, nghệ thuật:Thiếu và yếu!

 Để có một tiết mục múa đặc sắc và ấn tượng, ít người biết các nghệ sĩ này đã phải khổ luyện và được đào tạo từ nhỏ

Thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực

Trăn trở về sự thiếu hụt nguồn nhân lực trên các lĩnh vực văn học, nghệ thuật, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM Phạm Phương Thảo đã chỉ ra hàng loạt nguyên nhân đáng lo ngại. Đó là nhiều tài năng tuổi đã cao, các ngành nghệ thuật dân tộc đang bị mai một, đội ngũ sáng tác như đang hụt hẫng. Nguồn nhân lực cho văn học, nghệ thuật đang đứng trước thực tế thiếu và yếu! Trong khi đó, nội dung, chương trình đào tạo chưa được đổi mới, cơ sở vật chất chưa đáp ứng, chính sách cho đội ngũ giảng dạy chưa phù hợp với tình hình mới. Bên cạnh đó, dưới tác động của xu hướng thương mại hóa, mặt trái của nền kinh tế thị trường, bản sắc văn hóa dân tộc đang đứng trước những thách thức bởi sự xâm nhập của các trào lưu văn hóa và sự áp đặt các giá trị văn hóa đang diễn ra trên quy mô lớn. Nếu không có sự nhận thức sâu sắc, tiếp thu thiếu chọn lọc các trào lưu văn học, nghệ thuật từ bên ngoài sẽ gây bất lợi cho đời sống văn học, nghệ thuật, văn hóa xã hội và xây dựng nhân cách con người.

Ở góc độ văn học, nhà thơ Phan Hoàng, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM cho biết, phần lớn các tài năng văn học, nghệ thuật hiện nay là tự phát, chúng ta chưa có được chiến lược đào tạo bài bản. Và nếu không được đào tạo bài bản, thì những tài năng kia chỉ là “ăn may”, được một vài tác phẩm hay rồi biến mất. Chúng ta cũng đang thiếu một chiến lược quảng bá, đầu tư tác phẩm văn học có giá trị ra nước ngoài, do đó khi có các tác phẩm hay, các tác giả xuất sắc thì chỉ mới dừng lại ở mức tự khen nhau. Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật TP.HCM và Hội Nhà văn TP.HCM cần phải có cơ chế quan hệ liên kết chặt chẽ với các trường ĐH có khả năng đào tạo nguồn nhân lực sáng tác. “Qua tìm hiểu cho thấy nhiều sinh viên yêu thích văn học, thích sáng tác lại không được giảng dạy, bồi dưỡng về phương pháp sáng tác hoặc hiếm khi được giao lưu với các nhà văn, đây là một thiếu thốn lớn cho công tác đào tạo, bồi dưỡng tài năng văn học”, nhà thơ Phan Hoàng chia sẻ.

Cần đặt hàng trong nghiên cứu, đào tạo

Trước thực tế này, nhà thơ Phan Hoàng đề xuất: Đối với một số tài năng văn học đã được khẳng định qua các tác phẩm và giải thưởng có giá trị, cần mạnh dạn đặt hàng đề tài và đầu tư chiều sâu với nguồn kinh phí cao, từ đó tác giả mới yên tâm sáng tác mà không phải lo cơm áo gạo tiền.

Theo các đại biểu, trong khi chờ đợi một chiến lược quốc gia, TP.HCM cần tiên phong thành lập một trung tâm dịch thuật để quảng bá tác phẩm văn học nghệ thuật, hoặc trước mắt có thể hỗ trợ dịch và xuất bản các tác phẩm có giá trị cao, được trao giải thưởng lớn ra nước ngoài, nhằm khuyến khích, phát huy tối đa năng lực sáng tạo và cống hiến của các văn nghệ sĩ.

PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm, Phó Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM cho rằng, có một khoảng cách lớn giữa đào tạo và đời sống âm nhạc TP đối với ngành Lý luận - phê bình âm nhạc. Lý luận trong nhà trường và các nghiên cứu còn chưa trùng khít với những vấn đề của đời sống xã hội, đào tạo khập khiễng giữa các bậc học, giữa nhu cầu và nội dung. Phê bình là khoảng trống không chỉ trong đời sống âm nhạc đang sôi nổi của TP mà còn là khoảng lặng của nội dung chương trình đào tạo cũng như đội ngũ. Người làm công tác lý luận, phê bình tại TP.HCM vừa thiếu, vừa chưa chuyên nghiệp và hầu như không được đào tạo bài bản, không có đơn vị làm công tác nghiên cứu âm nhạc. Theo TS Mỹ Liêm, TP có thể chủ động đặt hàng cho các nghiên cứu, biên soạn chương trình, nội dung đào tạo theo yêu cầu đối với chất lượng nhân lực, theo hướng giải quyết những vấn đề của đời sống âm nhạc TP. Đào tạo nguồn nhân lực lý luận, phê bình cần được chuẩn bị từ giáo dục âm nhạc phổ thông. Nếu có sự định hướng, chuẩn bị tốt cho giới trẻ, thì những hiện tượng lệch chuẩn, thiếu thẩm mỹ âm nhạc khó có thể tồn tại.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy cho biết, Sở đang xây dựng kế hoạch trình UBND TP phê duyệt hai giai đoạn, trong đó giai đoạn trước mắt năm 2018 với việc đào tạo các lớp truyền nghề truyền thống; mời chuyên gia các loại hình như giao hưởng, vũ kịch, nhạc kịch, biên đạo… Một số lĩnh vực như sử học, văn hóa học, bảo tàng… sẽ nghiên cứu để đào tạo trong nước. Về đào tạo ngoài nước, hiện tại Sở được giao 63 chỉ tiêu về đào tạo sau ĐH và ĐH chuyên sâu các ngành âm nhạc, thanh nhạc, đạo diễn, thiết kế sân khấu, đạo diễn âm thanh, đạo diễn ánh sáng và công tác truyền thông văn hóa.

Thùy Trang