Những ngày này, nhiều người dân và du khách thập phương đã có mặt tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh để chờ đến lượt chiêm bái bảo vật Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn.

Theo hướng dẫn của nhân viên bảo tàng, khách tham quan di chuyển lên tầng 3, nơi dành riêng không gian giới thiệu bảo vật.

Đông đảo người dân, tăng ni, Phật tử có mặt tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh để chiêm bái Bảo vật quốc gia Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn
Đông đảo người dân, tăng ni, Phật tử có mặt tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh để chiêm bái Bảo vật quốc gia Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn

Tại đây, hiện vật được đặt trong khu vực trang trọng, chính giữa phòng trưng bày. Không gian được bố trí riêng để người dân dâng hoa, thể hiện sự thành kính.

Theo thông tin từ Giáo hội Phật giáo tỉnh Nghệ An, có khoảng 1.000 tăng ni, Phật tử đăng ký tham gia các hoạt động. Ngoài ra, sự kiện còn thu hút đông đảo người dân và khách tham quan tự do, nâng tổng số người tham gia lên khoảng 1.500 người.

Đông đảo người dân, tăng ni, phật tử tới chiêm bái Bảo vật quốc gia
Đông đảo người dân, tăng ni, phật tử tới chiêm bái Bảo vật quốc gia

Lượng khách đến đông nên bảo tàng tổ chức phân luồng, hướng dẫn theo từng lượt.

Người tham quan lần lượt vào khu vực chiêm bái, dành khoảng 1 phút trước bảo vật rồi tiếp tục di chuyển theo hướng quy định.

Việc kiểm soát người ra vào được thực hiện chặt chẽ nhằm giữ gìn không gian trang nghiêm, bảo đảm an toàn cho hiện vật. Các hoạt động chụp ảnh, quay phim và livestream tại khu vực này không được phép.

Có mặt từ sớm, bà Nguyễn Thị Mai (58 tuổi, trú xã Nam Đàn, Nghệ An) cho biết, bà đã theo dõi thông tin về bảo vật qua báo chí và rất mong có dịp được tận mắt nhìn thấy hiện vật.

Lễ rước Bảo vật quốc gia Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn được tổ chức trang trọng
Lễ rước Bảo vật quốc gia Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn được tổ chức trang trọng

“Đây là lần đầu tiên tôi được tận mắt chiêm bái một Bảo vật quốc gia nên cảm thấy rất xúc động và mong chờ”, bà Mai bày tỏ.

Hoạt động trưng bày cũng thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu, giảng dạy và sinh viên.

Thạc sĩ Nguyễn Thanh Hải, giảng viên trường Đại học Vinh chia sẻ, việc được tiếp cận trực tiếp với bảo vật có ý nghĩa thiết thực đối với sinh viên chuyên ngành văn hóa.

Những trải nghiệm tại bảo tàng giúp người học hình dung rõ hơn về công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua sách vở.

“Chúng tôi muốn có cơ hội tiếp xúc, trải nghiệm thực tế, từ đó tích lũy thêm kiến thức và kinh nghiệm phục vụ công việc sau này”, cô Hải chia sẻ.

Bảo vật quốc gia Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn được tổ chức trưng bày
Bảo vật quốc gia Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn được tổ chức trưng bày

Bà Phan Thị Hà Long, Phó Giám đốc Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh cho biết, đây là lần đầu tiên Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn được đưa ra giới thiệu rộng rãi sau khoảng 40 năm kể từ khi phát hiện, khai quật.

Theo kế hoạch, bảo tàng phục vụ khách tham quan từ ngày 18 đến 24.11. Mỗi ngày có 3 khung giờ mở cửa, gồm: 8h-11h, 13h30-17h và 19h-21h30.

Sáu nhân viên được bố trí thường trực để hướng dẫn, hỗ trợ khách. Bên cạnh hoạt động chiêm bái, khách tham quan còn có thể nghe thuyết minh về nguồn gốc, quá trình phát hiện và những giá trị tiêu biểu của hiện vật.

Người dân thành kính chiêm bái bảo vật
Người dân thành kính chiêm bái bảo vật

Trước khi bảo vật được an vị tại phòng trưng bày, lễ cung rước đã được tổ chức qua một số tuyến đường trung tâm đô thị Vinh.

Sự kiện thu hút hàng nghìn tăng ni, Phật tử và người dân tham gia đón rước. Đoàn cung rước có sự hiện diện của các chức sắc Phật giáo, đại biểu cùng 120 xe điện chở Phật tử và người dân.

Nghi thức khai trương phòng trưng bày được tổ chức trong khuôn khổ Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An năm 2026.

Đến nay, đây vẫn là Hộp đựng xá lị Phật bằng vàng duy nhất được phát hiện ở Việt Nam. Hiện vật là chứng cứ vật chất có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử Phật giáo trên vùng đất Nghệ An
Đến nay, đây vẫn là Hộp đựng xá lị Phật bằng vàng duy nhất được phát hiện ở Việt Nam. Hiện vật là chứng cứ vật chất có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử Phật giáo trên vùng đất Nghệ An

Sau chương trình nghệ thuật “Ánh Từ Quang”, bảo vật được cung rước lên tầng 3 bảo tàng, thực hiện nghi lễ an vị trước khi mở cửa phục vụ công chúng.

Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn được tìm thấy trong cuộc khai quật khảo cổ tại di chỉ Tháp Nhạn, nay thuộc xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An. Cuộc khai quật do Viện Khảo cổ học phối hợp với Bảo tàng Nghệ Tĩnh tiến hành trong hai năm 1985-1986.

Qua nghiên cứu, hiện vật được xác định có niên đại khoảng thế kỷ VII-VIII, thuộc thời kỳ Bắc thuộc. Đây là hộp đựng xá lị Phật bằng vàng duy nhất được phát hiện tại Việt Nam đến nay, có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử Phật giáo, kỹ thuật chế tác kim loại và nghệ thuật tạo hình thời kỳ này.

Đông đảo người dân, tăng ni, phật tử tới chiêm bái Bảo vật quốc gia
Đông đảo người dân, tăng ni, phật tử tới chiêm bái Bảo vật quốc gia

Hiện vật có kích thước khá nhỏ, dài 8cm, rộng 5cm và cao 5,5cm, cấu tạo gồm phần nắp và thân hộp. Toàn bộ được chế tác bằng vàng theo phương pháp tán dập nguội.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách tạo hình và trang trí. Phần nắp được uốn cong tựa mui thuyền, các cạnh viền nhô ra ngoài thân hộp. Trên mặt nắp có họa tiết hoa sáu cánh được bố trí cân đối trong khung hình chữ nhật. Bao quanh thân là dải hoa sen nối tiếp nhau, tạo thành đường diềm trang trí liên tục.

Những đặc điểm về chất liệu, kỹ thuật chế tác và hoa văn cho thấy trình độ thủ công tinh xảo của người xưa, đồng thời cung cấp thêm tư liệu quý phục vụ nghiên cứu lịch sử, văn hóa và tôn giáo trên vùng đất Nghệ An.

Với những giá trị tiêu biểu, ngày 25.12.2017, Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia theo Quyết định số 2089/QĐ-TTg.

Việc đưa hiện vật ra trưng bày lần này là cơ hội để công chúng tiếp cận trực tiếp một di sản quý hiếm, góp phần nâng cao nhận thức về bảo tồn di sản và lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử của Nghệ An.