Hội nghị phổ biến Nghị định 22/2018/NĐ-CP và tập huấn công tác thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan
Địa bàn TP.HCM là một trung tâm kinh tế văn hoá lớn của cả nước. Nơi đây tập trung một số lượng rất lớn các đơn vị tổ chức nghệ thuật chuyên nghiệp và sản xuất phát hành băng đĩa nhạc. Việc thực thi quyền tác giả, quyền liên quan cũng còn tồn tại nhiều bất cập, hạn chế. Điển hình là những vi phạm môi trường kinh doanh karaoke, môi trường nhạc số…
Với xu hướng hiện nay, giải trí dịch chuyển khỏi kênh truyền thống, phương thức giải trí đa số được tải và xem trực tuyến trên mạng internet, băng đĩa không còn là sản phẩm xuất chính của các đơn vị tư nhân và của cả đơn vị nhà nước nên vấn nạn băng đĩa lậu không còn nhức nhối như trước đây. Tuy nhiên thay vào đó là những vi phạm bản quyền trên môi trường internet lại trở nên phức tạp hơn. Đại diện Sở VHTT TP.HCM cho rằng, trong điều kiện thiết lập kênh cung cấp dịch vụ khá dễ dàng, cùng với việc khó khăn về các nguồn thu nên người kinh doanh tìm mọi cách trốn tránh để thu lợi. Họ sử dụng nhiều thủ đoạn để đối phó với chủ thể quyền, cơ quan quản lý. Cách thức phổ biến là khi website bị xử lý đóng cửa họ mở một website khác chỉ thay đổi tên doanh nghiệp, tên người điều hành…
Qua thanh tra, kiểm tra trong 5 năm phát hiện 390 trường hợp vi phạm về sở hữu trí tuệ, quyền tác giả, quyền liên quan, xử lý vi phạm hành chính hơn 11,8 tỉ đồng, tịch thu hơn 1 triệu ấn phẩm, đĩa các loại và 2 máy công nghiệp sản xuất đĩa CD, VC…
Trong khi đó, Cần Thơ cũng là tỉnh có hoạt động nghệ thuật sôi động nhất khu vực ĐBSCL. Việc thực thi Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan cũng có những hạn chế nhất định.
Ông Nguyễn Thanh Phú, Trưởng phòng Cần Thơ cho biết: “Việc quy định phải có thành phần hồ sơ hợp đồng hoặc văn bản thoả thuận với tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả trong thủ tục đề nghị cấp giấy phép biểu diễn nghệ thuật…vô hình chung biến quan hệ thoả thuận dân sự thành quan hệ hành chính gây khó khăn cho đơn vị khai thác, sử dụng tác phẩm…”. Ông Phú cho rằng: “Vấn đề các tổ chức đại diện quyền tác giả, quyền liên quan không công khai quan hệ cũng như phạm vi đại diện, uỷ quyền với các tác giả và áp dụng các mức thu khác nhau, thể hiện tính thiếu minh bạch, không công bằng giữa các đơn vị khai thác đẫn đến phản ứng của các tác giả, đơn vị gây khó khăn cho quản lý nhà nước về chuyên ngành…Mức thu không thống nhất cũng gây bức xúc. Cùng một chương trình nhưng lần 1 và lần hai lại đưa ra giá khác nhau. Hiện nay 14 tỉnh ĐBSCL không có trung tâm tác quyền âm nhạc nào, cần phân bổ nhiều hơn. Để tiện cho các tỉnh trao đổi, phối hợp để thực hiện tốt hơn việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ…”.
Một số đại biểu các Phòng Văn hoá địa phương quận, huyện khác cũng thắc mắc, cùng một cơ sở kinh doanh karaoke nhưng lại có các đại diện tập thệ quyền tác giả, quyền liên quan thu tiền khác nhau. Điều này được ông Phạm Cao Thái, Chánh Thanh Tra Bộ VHTTDL giải thích: Thắc mắc của các đơn vị khai thác, sử dụng phải trả những khoản tiền nào thì hiện đã có 3 trung tâm thu tiền, bản thân tên trung tâm đó đã xác định thu khoản tiền gì: Trung tâm bảo vệ quyền tác giả; Hiệp hội ghi âm…Khi hướng dẫn phổ biến cho các cơ sở kinh doanh karaoke, họ sẽ hiểu trách nhiệm thực thi quyền tác giả, quyền liên quan.
Biểu mức thu do các tổ chức đại diện xây dựng lên, cơ quan nhà nước không can thiệp mức thu bao nhiêu mà phải theo nguyên tắc công khai, minh bạch. Cơ quan quản lý không nên đi giải thích thay các tổ chức, phạm vi kí kết với chủ sở hữu đến đâu thì thu đến đó…tất cả đều thể hiện qua hợp đồng và thu chi phải công khai, được quy định rõ trong NĐ 22/2018/NĐ-CP.
MAI LINH