Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11: Đưa những câu chuyện Việt đến muôn nhà

 Từ nhà hát đến không gian sinh hoạt cộng đồng

Trải rộng từ kịch nói, múa rối đến xiếc, các chương trình dịp này mang đến nhiều lựa chọn cho khán giả. Bên cạnh những tác phẩm quen thuộc, các đơn vị chú trọng cách kể chuyện mới, tìm đến những không gian ngoài rạp hát, nhất là nơi trẻ em và người trẻ có thể dễ dàng tiếp cận nghệ thuật. Cách tổ chức hướng đến những người ít có điều kiện tới rạp, để việc thưởng thức không còn bó hẹp trong một số địa điểm biểu diễn truyền thống.

Nhà hát Múa rối Việt Nam giới thiệu hai tác phẩm Cảm xúc Long Thành và Nghêu, Sò, Ốc, Hến tại 361 Trường Chinh (Hà Nội). Một tác phẩm gợi chuyện đất và người Thăng Long, tác phẩm còn lại mang tiếng cười trào lộng của dân gian, cùng cho thấy sức sống của nghệ thuật múa rối khi chất liệu truyền thống được thể hiện bằng ngôn ngữ sân khấu đặc trưng.

Không chỉ biểu diễn tại nhà hát, đơn vị phối hợp tổ chức các chương trình múa rối nước hằng ngày ở 79 Hàng Trống, với ba suất diễn lúc 16h, 17h15 và 18h30, phục vụ người dân và du khách. Trong hai ngày 19 - 20.11, múa rối nước và múa rối cạn sẽ có mặt tại Vincom Long Biên. Riêng ngày 24.11, chương trình Hành trình văn hóa được tổ chức miễn phí cho thiếu nhi tại Thủy Đình Wolfoo World, Aeon Mall Hà Đông. Việc đưa múa rối vào trung tâm thương mại, khu vui chơi mở thêm cơ hội để trẻ nhỏ làm quen với một loại hình nghệ thuật truyền thống trong những không gian gần gũi với đời sống.

Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam lựa chọn ba vở diễn mới dàn dựng trong hai năm 2025-2026, từng thu hút đông đảo khán giả: Hồn Trương Ba, da hàng thịt; Quân khu Nam Đồng và Tuổi thơ dữ dội. Mỗi tác phẩm mở ra một câu chuyện riêng. Hồn Trương Ba, da hàng thịt đặt câu hỏi về khát vọng được sống đúng với bản thân; Quân khu Nam Đồng đưa người xem trở lại ký ức tuổi thơ Hà Nội thời chiến; còn Tuổi thơ dữ dội kể về lòng dũng cảm, tình đồng đội và lý tưởng sống của những thiếu niên trong khói lửa. Những câu chuyện ấy vẫn có khả năng lay động khán giả hôm nay bởi các vấn đề về nhân cách, tình thân và cách con người đi qua thử thách. Đó là điểm gặp nhau của các tác phẩm: Khán giả tìm thấy trong câu chuyện trên sân khấu những điều gần gũi với cuộc sống và những giá trị đáng gìn giữ.

Trong khi đó, Nhà hát Kịch Việt Nam tổ chức chuỗi biểu diễn từ ngày 21-28.11 tại Rạp Nhà hát Kịch Việt Nam (1 Tràng Tiền), Rạp Đại Nam (89 Phố Huế) và Trung tâm Văn hóa Đống Đa, Hà Nội. Bốn tác phẩm Mặt nạ người; Nghêu, Sò, Ốc, Hến; Điều còn lại và Ảo ảnh mang những sắc thái khác nhau. Việc bố trí nhiều điểm diễn, kết hợp ưu đãi vé giúp khán giả có thêm lựa chọn, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận kịch nói. Với nghệ thuật xiếc, Liên đoàn Xiếc Việt Nam mang tới Lời của Tre và Sơn Thần - Thủy Quái. Lời của Tre vừa giành Huy chương Bạc tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026; Sơn Thần - Thủy Quái dù mới ra mắt đã liên tục cháy vé. Lấy cảm hứng từ truyện Sơn Tinh - Thủy Tinh, tác phẩm kết hợp kỹ thuật xiếc với công nghệ 3D Mapping và sân khấu nước hiện đại. Câu chuyện dân gian quen thuộc nhờ đó có thêm cách thể hiện sinh động, phù hợp với thị hiếu của khán giả đương đại. Sự kết hợp ấy làm mới trải nghiệm mà vẫn dựa trên chất liệu văn hóa Việt.

Để sân khấu có mặt thường xuyên trong đời sống

Các chương trình hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam cho thấy nỗ lực của những đơn vị biểu diễn trong việc tìm kiếm khán giả bằng chất lượng tác phẩm và cách tổ chức linh hoạt. Những suất diễn tại nhà hát, trung tâm thương mại hay khu vui chơi đều hướng tới việc mở rộng cơ hội thưởng thức, từng bước hình thành thói quen đến với sân khấu, nhất là ở lớp công chúng trẻ. Những cuộc gặp gỡ như vậy còn giúp nghệ sĩ hiểu hơn điều khán giả mong đợi. Khi một đứa trẻ lần đầu xem múa rối, hoặc một gia đình có thêm lý do cùng nhau đến rạp, đó cũng là cơ hội để nghệ thuật bước vào nhịp sinh hoạt quen thuộc.

Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến cho biết, Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 là dịp để Nhà hát phát huy vai trò của sân khấu trong việc lan tỏa giá trị văn hóa, tinh thần và bản sắc dân tộc. Theo ông, mở rộng cơ hội tiếp cận nghệ thuật sẽ góp phần hình thành thói quen thưởng thức thường xuyên trong đời sống người dân, thay vì chỉ tập trung vào các dịp lễ hội, sự kiện đặc biệt.

Đằng sau mỗi vở diễn là quá trình lao động nghiêm túc, từ nghiên cứu kịch bản, tìm tòi cách thể hiện, tập luyện đến hoàn thiện vai diễn. Khán giả đến rạp là sự ghi nhận đối với công sức của nghệ sĩ, đồng thời tạo điều kiện để các đơn vị tiếp tục sáng tạo. Tuy nhiên, giữa nhiều hình thức giải trí hiện nay, sân khấu muốn giữ chân người xem phải có tác phẩm đủ sức hấp dẫn, có chiều sâu tư tưởng, đồng thời biết tìm đường đến với những nhóm công chúng khác nhau. Chính sách vé và địa điểm biểu diễn vì thế không tách rời chất lượng nghệ thuật, mà hỗ trợ để những tác phẩm có giá trị được đón nhận rộng rãi hơn.

Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam, NSND Nguyễn Tiến Dũng nhắc lại dấu mốc ngày 24.11.1946, khi Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra. Cách đây 80 năm, hội nghị góp phần đặt nền móng cho đường lối xây dựng nền văn hóa mới Việt Nam, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với văn hóa, trí thức và văn nghệ sĩ. Theo ông, Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11 là dịp tiếp nối tinh thần ấy, tôn vinh những giá trị được gìn giữ qua lịch sử, khơi dậy niềm tự hào và khát vọng xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện.

Từ những vở diễn được làm mới đến những sân khấu tìm đến khán giả ở nơi họ sinh hoạt, vui chơi, điều đáng mong đợi là công chúng có thêm cơ hội tiếp xúc với nghệ thuật sau ngày 24.11. Bởi một tác phẩm chỉ thực sự sống lâu khi tiếp tục có người đến xem, suy ngẫm, trò chuyện và trở lại với sân khấu.